In Sri Lanka, Bangladesh en Nepal brachten jongerenprotesten regeringen ten val. Nu heeft ook India zijn eigen gen Z-beweging: de Kakkerlakpartij. Online is die razend populair, maar kan ze ook de echte wereld veranderen?
is correspondent Zuid-Azië voor de Volkskrant
Er krioelen kakkerlakken door de tijdlijnen van jonge Indiërs. Al weken duiken ze overal op: in Instagram-memes, AI-video’s en YouTube-comments. De insecten verschijnen als detectives of als politici die uitzinnige menigten toespreken. De beelden worden massaal gedeeld door India’s gen Z: niet alleen als grap, maar ook als uiting van politieke woede.
Achter de memes schuilt de snelgroeiende Cockroach Janta Party (CJP), oftewel de Kakkerlak Volkspartij. De satirische protestbeweging ontstond half mei, nadat de Indiase opperrechter Surya Kant tijdens een rechtszitting jonge werkloze Indiërs had weggezet als ‘parasieten’ en ‘kakkerlakken’.
In plaats van woedend te reageren, eigende Abhijeet Dipke (30) zich de geuzennaam toe. ‘Wat als alle kakkerlakken nu samenkomen?’, schreef de Indiër op X. Vanuit Boston, waar Dipke net was afgestudeerd als politiek communicatiestrateeg, begon hij een website, schreef een manifest en postte enkele AI-video’s.
Wat begon als een grap, groeide binnen enkele dagen uit tot een van de opvallendste protestbewegingen die India in jaren heeft gezien. Dat succes lijkt mede voort te komen uit de zelfspot van de beweging: lidmaatschapseisen zijn onder meer werkloosheid, luiheid en ‘het vermogen om professioneel te klagen’. De beweging heeft op Instagram inmiddels 22 miljoen volgers, veel meer dan de regeringspartij BJP van premier Narendra Modi (9 miljoen) of de Congrespartij (13 miljoen).
Ondanks de ironie en memes ligt de beweging in India gevoelig. In een land waar traditionele oppositiepartijen sterk zijn verzwakt, zien veel jonge Indiërs de CJP als een zeldzaam kanaal voor frustratie. Regeringsgezinde commentatoren zetten de beweging neer als anti-nationalistisch, terwijl de populariteit ervan de autoriteiten zichtbaar nerveus maakt.
Het manifest richt zijn pijlen op corruptie, gebrekkige vertegenwoordiging en media die volgens de beweging te dicht tegen de regering aanschurken. Zo eist de CJP dat minstens de helft van de parlementszetels wordt gereserveerd voor vrouwen.
1. Een verbod op politieke functies voor recent gepensioneerde opperrechters
2. Zware straffen voor het manipuleren van kiezerslijsten
3. Een vrouwenquotum van 50 procent in het parlement
4. Het intrekken van vergunningen van media die politiek gekleurd zijn
5. Een verbod van twintig jaar voor politici die overlopen naar een andere partij
India heeft een van de jongste bevolkingen ter wereld: ongeveer de helft van de 1,4 miljard inwoners is jonger dan 30 jaar, en velen hebben moeite om passend werk te vinden. Voor veel jongeren is de CJP de eerste grote politieke beweging die ontstaat op een plek die vertrouwd voelt: hun eigen tijdlijn.
Het ongenoegen werd verder aangewakkerd door de recente fraude bij het toelatingsexamen voor de geneeskundeopleiding. Na afloop bleek dat sommige van de 2,2 miljoen kandidaten de examenvragen al kenden. Dergelijke examenfraude komt vaker voor en bevestigt voor veel jongeren dat in India geld en connecties belangrijker zijn dan talent.
De Indiase regering probeert de satirische protestbeweging de wind uit de zeilen te nemen. Zo werd het X-account van de partij in India geblokkeerd, met een beroep op de nationale veiligheid. Ook wordt oprichter Dipke door regeringsgezinde tv-zenders zwartgemaakt. Hij zou ‘anti-nationalistisch’ zijn en zelfs een Pakistaanse spion.
Dat de regering nerveus wordt, is niet verrassend. Gen Z-protesten brachten in buurlanden Sri Lanka, Bangladesh en Nepal de regering ten val. India bleef daar tot nu toe van gevrijwaard, maar kampt met vergelijkbare frustraties.
De grote vraag is of Dipke en zijn mede-‘kakkerlakken’ hun online succes kunnen omzetten in een echte politieke beweging die de Indiase jeugd weet te mobiliseren.
Zaterdag krijgt India mogelijk een eerste antwoord. Dipke vliegt dan naar India, waar zijn aanhang hem op de luchthaven van New Delhi wil ontvangen. Daarna volgt een protestmars tegen onderwijsminister Dharmendra Pradhan vanwege de recente examenfraude. Ook milieuactivist Sonam Wangchuk, een van India’s bekendste regeringscritici, zal daarbij aanwezig zijn.
Online wordt Dipke door velen toegejuicht, maar anderen waarschuwen dat hij bij terugkeer zal worden gearresteerd. Dat verwacht hij zelf ook, zei hij tegen persbureau PTI. ‘We zullen om Pradhans aftreden blijven vragen’, zei Dipke. ‘En we stoppen pas als hij opstapt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant