Een verhoging van de AOW voor de armste ouderen, een halvering van de btw op levensmiddelen en gratis openbaar vervoer voor jongeren tot 22 jaar: de nieuwe Deense regering heeft dinsdag een onversneden links regeringsakkoord aangekondigd.
is correspondent in Scandinavië en Finland van de Volkskrant. Hij woont in Stockholm.
Met het progressieve regeerakkoord hoopt premier Mette Frederiksen weer een snaar te raken bij de Denen. Bij de verkiezingen in maart haalde haar partij het slechtste resultaat in ruim honderd jaar. De partij bleef nog wel de grootste, met 21,9 procent van de stemmen.
De nieuwe coalitie bestaat uit de Sociaaldemocraten van Frederiksen, twee andere linkse partijen en de sociaal-liberale partij de Gematigden. De coalitie krijgt gedoogsteun van twee kleinere linkse partijen.
Kiezers bleken ontevreden over de kosten van levensonderhoud en de forse stijging van de huizenprijzen. Een van de nieuwe plannen is om woningcoöperaties meer ruimte te geven om particuliere woningen op te kopen. Ook wordt de tandarts gratis voor kinderen tot 10 jaar.
De nieuwe regering zal ook fors ingrijpen in de landbouw. Zo moet er een verbod komen op het gebruik van pesticiden in de buurt van kwetsbare grondwatergebieden. Daarnaast wil de coalitie de Deense varkensproductie fors inkrimpen. Volgens het akkoord moet de Deense varkenshouderij zich ‘primair richten op het fokken van varkens die we kunnen gebruiken voor onze eigen voedselvoorziening’. Onder druk van linkse partijen wil de coalitie ook het steriliseren van zeugen en het couperen van staarten fors terugdringen.
De grote vraag was dinsdag hoe de nieuwe regering alle maatregelen gaat bekostigen. Frederiksen zei op de persconferentie dat de partijen nog niet voor alle plannen financiering hebben gevonden. Wel worden de belastingschijven de komende twee jaar niet gecorrigeerd voor inflatie, wat de Deense schatkist ruim een miljard euro moet opleveren. Een plan voor een miljonairsbelasting, waarmee Frederiksen campagne had gevoerd, ontbreekt in de plannen.
De gebrekkige financiële dekking kon dinsdag op veel kritiek rekenen van de oppositie en commentatoren. ‘Ik denk dat de belastingbetalers zich erop moeten voorbereiden dat de vele nieuwe ‘gratis’ initiatieven van de nieuwe regering een zeer dure luxe zullen blijken te zijn’, aldus commentator Soren Jacobsen Damm van de liberale krant Berlingske.
De vorming van de nieuwe coalitie duurde ruim twee maanden, een record voor Denemarken. Eerder kreeg de rechts-liberale partij Venstre de kans om een
centrumrechtse regering te smeden. Toen dat niet lukte, kwam het initiatief weer bij Frederiksen te liggen.
De centrumpartij de Gematigden van de huidige minister van Buitenlandse Zaken Lars Løkke Rasmussen speelde een sleutelrol. Hij kon zowel een kabinet over links als over rechts mogelijk maken. Hij koos voor links, waardoor de 48-jarige Frederiksen nu de langstzittende naoorlogse premier kan worden.
Het beleid ten aanzien van Groenland lijkt hetzelfde te blijven. In het akkoord benadrukt de coalitie vast te houden aan ‘de soevereiniteit, territoriale integriteit en het recht op zelfbeschikking van het Koninkrijk’.
‘De toekomst van het Koninkrijk is een zaak van ons drie (Denemarken, Groenland en de Faeröer, red.) en niemand anders’, aldus de coalitie, verwijzend naar de spanningen rond Groenland eerder dit jaar. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde toen het strategisch gelegen eiland in te nemen. De VS, Groenland en Denemarken onderhandelen momenteel over uitbreiding van de Amerikaanse militaire aanwezigheid op het eiland.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant