Meer weten over de crisis in het Midden-Oosten? Lees hier al onze artikelen.
Voor het vijfde jaar op rij heeft de Israëlische wapenexport een recordbedrag opgebracht. Het Israëlische ministerie van Defensie schrijft vandaag dat er in 2025 zo’n 19,2 miljard euro is verdiend, zo’n 30 procent meer dan in 2024.
Daarmee zet de sterke groei van de Israëlische defensie-industrie door. In de afgelopen vijf jaar is de waarde van de Israëlische wapenexport verdubbeld, ondanks de aanhoudende internationale kritiek op het land vanwege de oorlogen in Gaza, Libanon en Iran.
Welke landen vorig jaar de grootste afnemers waren van Israëlische wapens, heeft het ministerie niet bekendgemaakt. Volgens bronnen binnen de defensie-industrie gaat het onder meer om landen die zich publiekelijk kritisch uitlaten over Israël, maar achter de schermen toch afnemen, schrijft persbureau AP.
Tijdens een defensiebeurs in Tel Aviv eind februari beschuldigden demonstranten Israël ervan de grootschalige verwoesting in Gaza te gebruiken als testomgeving voor wapensystemen. Die beschuldiging is niet nieuw: ook verschillende media, waaronder Al Jazeera en The Wall Street Journal, en mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en PAX hebben eerder vergelijkbare zorgen geuit. Het Israëlische ministerie van Defensie stelt dat de apparatuur uitsluitend wordt ingezet ter verdediging van het land en de bevolking, en niet wordt getest in oorlogsgebieden.
Uit een rapport van het Stockholms International Peace Research Institute (SIPRI) van maart blijkt dat Israël inmiddels de zevende grootste wapenexporteur ter wereld is. Daarmee passeerde het land voor het eerst het Verenigd Koninkrijk.
Uma Kagenaar
De Iraanse Revolutionaire Garde claimt een aanval te hebben uitgevoerd op een containerschip in de haven van de Iraakse stad Umm Qasr, een kleine 50 kilometer van de Iraanse grens. Maandag werd het schip door twee projectielen geraakt, op beelden is een groot gat in de zijkant van het schip te zien. Alle bemanningsleden zijn volgens de rederij ongedeerd.
De Iraanse Garde meent de aanval als vergeldingsactie te hebben uitgevoerd, meldt het Iraanse persbureau Tasmin. Afgelopen vrijdag vuurde het Amerikaanse leger een raket af op een Iraans vrachtschip in de Golf van Oman, omdat het zich niet zou hebben gehouden aan de Amerikaanse blokkade van de straat van Hormuz.
Volgens Iran heeft de rederij van het schip, MSC, banden met ‘de Amerikaans-zionistische vijand’. Volgens de MSC, de grootste rederij ter wereld, is daar niets van waar. De Iraanse garde waarschuwt meer aanvallen te zullen uitvoeren als er nieuwe aanvallen komen op Iraanse schepen.
De spanningen tussen Iran en de VS lopen verder op nu Iran zich heeft teruggetrokken uit de vredesonderhandelingen vanwege het escalerende Israëlische geweld in Libanon. Nu die onderhandelingen stil liggen, blijft de situatie rondom de Straat van Hormuz en omliggende wateren nog altijd uiterst onzeker. Nog altijd wordt de straat door zowel Iran als de VS bijna geheel geblokkeerd.
Uma Kagenaar
Israël heeft nieuwe aanvallen gepleegd op Libanon, ondanks het bericht van de Amerikaanse president Donald Trump dat het leger de wapens tijdelijk neer zal leggen. Zo viel Israël heeft de Zuid-Libanese plaats Nabatiyeh aan. Volgens het Libanese leger zijn Libanese militairen daar gewond geraakt toen een Israëlische drone hun auto trof.
Ook een auto die bij Toul, ten zuiden van de hoofdstad Beiroet, werd getroffen. Daarbij viel een dode. In Beiroet hebben ooggetuigen bericht dat er drones door het luchtruim gingen. Israël heeft bewoners van een stadsdeel in het zuiden van Beiroet opgeroepen daar weg te gaan vanwege komende aanvallen.
Eerder vandaag meldde Israël dat er drie projectielen vanuit Libanon zijn afgevuurd. Twee werden onderschept en de derde is gecrasht.
Iran stopte onderhandelingen met de VS op vanwege de Israëlische aanvallen op Libanon. Trump belde volgens nieuwssite Axios woedend met de Israëlische premier Netanyahu, die hij vanwege de aanhoudende aanvallen op Libanon ‘hartstikke gek’ zou hebben genoemd.
Dylan van Bekkum
Het Israëlische leger heeft vandaag drie Palestijnen gedood in de Gazastrook. Dat melden gezondheidsmedewerkers aan persbureau Reuters.
Bij een Iuchtaanval op Deir Al-Balah, in het midden van de Gazastrook, raakte Israël een voertuig en kwam volgens de hulpverleners zeker één persoon om het leven. Vier anderen raakten gewond. Bij een andere luchtaanval, op Zawyda, een dorpje vlakbij, vielen één dode en twee gewonden.
Het derde slachtoffer viel in het zuidelijke Khan Younis, waar een Israëlische soldaat het vuur zou hebben geopend. Israël heeft de aanvallen nog niet bevestigd.
Sinds oktober geldt in Gaza een bestand. Sindsdien zijn de Israëlische aanvallen flink afgenomen, maar toch heeft het leger sindsdien honderden Palestijnen gedood. Bovendien heeft Israël sinds het bestand inging meer grondgebied bezet. Vier Israëlische soldaten zijn sindsdien gedood. Hamas en Israël worden het niet eens over een volgende fase in het vredesprotest.
Dylan van Bekkum
Het Israëlische leger heeft in de nacht van maandag op dinsdag twee raketten onderschept die vanuit Libanon werden afgeschoten. Dat blijkt uit een mededeling op Telegram. Een derde projectiel kwam wel terecht op Israëlisch grondgebied, maar maakte geen slachtoffers.
De Amerikaanse president Donald Trump meldde maandag nog dat het Israëlische leger zijn geplande operaties in Beiroet had afgelast en dat de pro-Iraanse militie Hezbollah, die vanop Libanees grondgebied opereert, beloofd had zijn aanvallen op Israël te stoppen.
Belga
De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft gedreigd Beiroet alsnog aan te zullen vallen als Hezbollah zijn aanvallen tegen Israël niet staakt. Hij reageert daarmee op de aankondiging van de Amerikaanse president Trump dat Israël zou afzien van een offensief in de Libanese hoofdstad en dat Hezbollah de aanvallen op Israël zou staken.
'Ons standpunt blijft onveranderd', zei Netanyahu in een verklaring. 'Tegelijkertijd zal het Israëlische leger in het zuiden van Libanon doorgaan met de operaties zoals gepland.' Eerder op maandag had Netanyahu zijn krijgsmacht nog opdracht gegeven aanvallen uit te voeren op Beiroet.
De Libanese ambassade in Washington zei in een reactie op Trumps bericht dat Hezbollah het voorstel van Trump had geaccepteerd.
Redactie
De Amerikaanse president Donald Trump zegt zojuist te hebben gebeld met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Netanyahu zou in dat gesprek hebben toegezegd dat Israël afziet van het eerder aangekondigde offensief in Libanon. Ook zegt Trump dat Hezbollah voorlopig geen aanvallen meer zal uitvoeren op Israël.
Israël en Hezbollah hebben Trumps uitspraken niet bevestigd. Wel zegt een bron binnen de Israëlische regering tegen Israëlische media dat plannen om het zuiden van de Libanese hoofdstad Beiroet aan te vallen op verzoek van de VS zijn uitgesteld. Het is niet duidelijk of Trump en Netanyahu ook hebben gesproken over de Israëlische opmars in Zuid-Libanon, waar Israël zijn grondaanvallen vorige week uitbreidde.
Eerder vandaag zei Iran dat het zich terugtrekt uit de onderhandelingen met de VS, die plaatsvinden via Pakistaanse bemiddelaars. Iran zegt pas weer om tafel te willen als Israël zijn aanvallen op Libanon, die de afgelopen dagen flink zijn uitgebreid, beëindigt. In een bericht op sociale media schrijft Trump echter dat de onderhandelingen ‘in hoog tempo’ worden vervolgd. Iran heeft daar nog niet op gereageerd.
Daan de Vries
Iran heeft de onderhandelingen met de Verenigde Staten, die plaatsvonden via bemiddelaar Pakistan, stopgezet. Dat meldt het Iraanse staatspersbureau Tasnim. De Iraniërs willen pas weer met de VS om tafel als er een volledig staakt-het-vuren komt in Libanon en de Gazastrook. Israël heeft de afgelopen dagen zware bombardementen uitgevoerd op Libanon. Ook zijn Israëlische militairen verder opgerukt in het zuiden van Libanon.
Eind vorige week leken Iran en de VS juist dichter bij een voorlopige overeenkomst te komen, onder meer over de heropening van de Straat van Hormuz voor de internationale scheepvaart. Ook zou het staakt-het-vuren tussen de twee landen met zestig dagen worden verlengd, zodat Amerikaanse en Iraanse onderhandelaars verder konden spreken over een definitief akkoord.
Hoewel de precieze inhoud van het Amerikaans-Iraanse conceptakkoord niet bekend is gemaakt, leken de onderhandelingen ongunstig uit te pakken voor de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Zo zouden de belangrijkste Israëlische eisen, het stopzetten van het Iraanse raketprogramma en de beëindiging van de Iraanse steun aan Hezbollah, niet op tafel liggen.
Daan de Vries
Lees ook: Trump heeft lesje in nederigheid gekregen: de VS staan er nu slechter voor dan Iran
Volgens de NOS heeft Israël aan drie Palestijnen – twee studenten en een journalist – toestemming gegeven om Gaza te verlaten. Dat zou het gevolg zijn van Nederlandse diplomatieke inzet. De journalist heeft besloten om naar Italië te gaan. Het ministerie zou hebben bevestigd dat het zich ook nog gaat inzetten voor de overgebleven 44 Palestijnen met een werk- of studievisum voor Nederland.
De betrokken Palestijnen zitten momenteel vast in Gaza en moeten van Israël toestemming krijgen om hun visum op te halen in Jordanië. Dat weigerde Israël tot nu toe te doen. Onduidelijk is vooralsnog wat voor extra werk de Nederlandse autoriteiten hebben geleverd. Ook is niet bekend wat de reden is voor de koerswijziging. Nederland heeft recentelijk nog gezegd dat het alles binnen zijn macht heeft gedaan om de Palestijnen Gaza uit te krijgen door een verzoek in te dienen bij het Israëlische overheidsorgaan Cogat, dat toeziet op de door Israël bezette Palestijnse gebieden.
De twee Palestijnen die nu groen licht hebben gekregen om Gaza te verlaten, spanden eerder een rechtszaak aan tegen de Nederlandse staat bij de rechtbank in Den Haag. De Palestijnen eisten van Nederland dat ze hen zouden helpen om uit Gaza te komen. De zaak verloren ze in eerste instantie, maar in hoger beroep oordeelde de rechter toch dat Nederland zich moest inzetten om de 47 Palestijnen naar Nederland te krijgen.
De Palestijnen zullen met hulp van Unicef of het Rode Kruis naar Nederland komen. De NOS meldt dat de twee vandaag zijn meegereisd met een Italiaans-Spaans konvooi richting Jordanië. Onduidelijk is nog wanneer zij in Nederland aankomen.
Yassin Boutayeb
Premier Benjamin Netanyahu heeft het Israëlische leger opdracht gegeven de zuidelijke buitenwijken van de Libanese hoofdstad Beiroet aan te vallen. Het gaat om Dahiyeh, een gebied dat te boek staat als een bolwerk van de militante groepering Hezbollah. Israël heeft het gebied vaker aangevallen.
Onduidelijk is nog op welke schaal Israël aanvallen zal uitvoeren. Netanyahu rechtvaardigt het besluit door te zeggen dat Hezbollah ‘herhaaldelijk’ het staakt-het-vuren heeft geschonden en aanvallen uitvoert op Israël. Het Israëlische leger rechtvaardigt zijn toenemende grond- en luchtaanvallen in Libanon al langer op die manier. Bij de aanvallen zijn sinds het ingaan van het bestand in april al honderden Libanezen omgekomen.
De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties overlegt vandaag over de toenemende Israëlische agressie in Libanon. Het Israëlische leger neemt steeds meer Libanees grondgebied in en dat baart de VN zorgen. Israël veroverde recentelijk het Libanese middeleeuwse kasteel Beaufort.
De Libanese premier Nawaf Salam beschuldigde Israël er zaterdag van een tactiek van ‘collectieve bestraffing’ te voeren door ‘steden en dorpen te verwoesten en hun inwoners in ballingschap te dwingen’.
Yassin Boutayeb
In verschillende Golfstaten zijn in totaal meer dan duizend mensen gearresteerd die zich uitspraken over de Amerikaans-Israëlische oorlog in Iran of beelden deelden van Iraanse aanvallen op de Golfstaten. Dat meldt mensenrechtenorganisatie Amnesty International, die spreekt van een ‘grootschalige, oorlogsgerelateerde repressie tegen de vrijheid van meningsuiting’.
Diverse media maken al langer melding van dergelijke arrestaties in de Golfstaten. Twee weken geleden berichtte The New York Times nog dat zeker honderd sjiitische moslims zijn gearresteerd omdat ze zich loyaal zouden hebben getoond aan het overwegend sjiitische Iran. De arrestaties vonden plaats in de Verenigde Arabische Emiraten, Koeweit en Bahrein. De krant schrijft op basis van experts dat de Iran-oorlog heeft geleid tot een ‘verschuiving naar een dieper autoritarisme’ in de overwegend soennitische Golfstaten.
Heba Morayef, regionaal directeur voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika bij Amnesty International, onderschrijft dat. Morayef stelt dat de Golfstaten hun ‘gebruikelijke hardhandige, autoritaire aanpak hebben gebruikt om informatie te controleren’. Volgens de directeur gebruiken de autoriteiten ‘vaag geformuleerde’ wetten met betrekking tot onder meer cybercriminaliteit en terrorismebestrijding.
Verschillende Golfstaten hebben hun inwoners aan het begin van de oorlog in februari al gemeld dat ze geen aan de Iran-oorlog gerelateerde berichten mochten delen die ‘geruchten’ of ‘valse informatie’ bevatten. Volgens Amnesty International begonnen de Golfstaten kort daarna met het uitvoeren van arrestaties.
Yassin Boutayeb
Het Amerikaanse leger heeft zaterdag en zondag aanvallen uitgevoerd op Iraanse doelen. Radars en commandocentra in de buurt van de Straat van Hormuz die door de Iraniërs worden gebruikt bij droneaanvallen zijn getroffen, meldt het Amerikaanse leger maandagochtend vroeg.
Commandocentrum Centcom beschrijft de aanvallen, die werden uitgevoerd met gevechtsvliegtuigen, als 'zelfverdediging'. Ook Iraanse luchtverdediging en twee aanvalsdrones werden uitgeschakeld, aldus de verklaring. De aanvallen zijn volgens de Amerikanen uitgevoerd als reactie op het neerschieten van een Amerikaanse MQ-1-drone.
De Iraanse Revolutionaire Garde (IRG) meldt maandagochtend op haar beurt dat het een militaire basis heeft aangevallen die door de Amerikaanse luchtmacht wordt gebruikt. Om welke basis het gaat, is niet bekendgemaakt. Eerder in de nacht meldde Koeweit dat de luchtverdediging was ingeschakeld om een aanval met drones en raketten. Onduidelijk is nog of er een verband is.
ANP
Het Amerikaanse leger zou in de afgelopen drie weken in het geheim 'zo'n zeventig schepen' door de Straat van Hormuz hebben geloodst. Een anonieme bron binnen het commandocentrum van het leger in het Midden-Oosten laat dat aan The New York Times weten.
Wat voor soort schepen er met hulp van het Amerikaanse leger aan de Iraanse blokkade van de zeestraat zijn ontsnapt, meldt de bron niet. De schepen zouden de transponders hebben uitgeschakeld om onopgemerkt te blijven.
De Amerikaanse president Donald Trump kondigde vorige maand Project Freedom aan, maar na een dag werd die Amerikaanse operatie om schepen door de Straat van Hormuz te loodsen officieel alweer stilgelegd. Een woordvoerder van het Amerikaanse leger liet dit weekend nog weten 'geen schepen door de straat te loodsen'. Iran dreigt scheepvaart die daar zonder toestemming vaart aan te vallen.
ANP
In dit liveblog houden we u op de hoogte van het laatste nieuws over de oorlog in het Midden-Oosten. Lees hier het blog van vorige week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant