Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Via de Deutsche Post ontving ik als Führer eines Personenkraftwagens een brief uit Euskirchen, bevattend een verkeersboete. In de Eifel, van Mechernich naar Kalenberg, had ik 85 kilometer per uur gereden waar slechts 70 kilometer per uur is toegestaan. Verdomd, ik herinnerde mij de felle flits op klaarlichte dag, waardoor ik een maand later deze brief ontving die ook een zwart-witfotootje bevatte, waarop je mij met zonnebril en pet achter het stuur ziet zitten. Maffiabaas op weg naar belangrijke vergadering.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De boete bedroeg 40 euro, over te maken aan de Bussgeldstelle ter plaatse. Dat viel ontzettend mee. Toevallig had ik juist de avond tevoren gezien hoe David van Weel, minister van Justitie en Veiligheid, zich op tv had verdedigd tegen het verwijt dat ons land zulke hoge verkeersboetes kent.
Ik zocht eens op wat een geldboete voor 15 kilometer per uur te hard rijden in Nederland mij had opgeleverd. Daar bestaan hele lijsten van, die je kunt lezen als de wijnkaart van een chic restaurant. Boetes voor snelheidsovertredingen en je smartphone vasthouden achter het stuur behoren tot de duurste bordeauxs en bourgognes. Voor 15 kilometer te hard moet je in Nederland al gauw 159 euro aftikken. Dat is bijna vier keer zo veel als mijn boete in de Eifel.
Het Centraal Justitieel Incassobureau haalt jaarlijks zo’n slordige miljard op en daarmee behoort Nederland tot de landen met de allerhoogste verkeersboetes. Alleen in Noorwegen en Finland betaal je meer, tenminste als het gaat om zware verkeersovertredingen. De standaardboetes voor een eenvoudige beaujolais (door rood rijden) of een primitivo (onnodig toeteren) liggen bij ons toch hoger.
Op internet vond ik dat interview met Van Weel terug. De minister ziet er altijd verwaaid uit, alsof hij zo uit een open cabriolet is gestapt. Dit keer trok hij eerst zijn das recht, alvorens zich tot het volk te richten. Hij gaf toe dat de boetes weliswaar opnieuw waren verhoogd, maar dat dit eigenlijk geen echte verhogingen zijn, maar een inflatiecorrectie.
De minister zei verder eenvoudig geen geld te hebben om de verkeersboetes te verlagen, wat mij altijd een redenering lijkt in de trant van: als er geen belasting wordt geheven op frisse lucht, loopt de schatkist miljarden mis. Wanneer de verkeersboetes worden verlaagd, zou er geen geld meer zijn voor leuke dingen, die de rechtspraak, politie en marechaussee hard nodig hebben.
Ik dacht aan mijn eerstejaarscollege economie, waarin werd uitgelegd dat Ronald Reagan tegen zijn natuur in een keer de accijns had verhoogd, namelijk op sigaretten. Hij had dit gedaan om de staatsbegroting te verbeteren, maar het gevolg was dat mensen minder waren gaan roken en dat er ook minder bij de schatkist was binnengekomen.
Dat mechanisme werkt natuurlijk niet alleen bij accijns op sigaretten, maar ook bij verkeersboetes. Als alle verkeersdeelnemers met elkaar zouden afspreken bijvoorbeeld een maand lang geen overtredingen meer te maken, zou het ministerie van Justitie in grote budgettaire problemen geraken.
Minister Van Weel heeft juist baat bij zo veel en zo hoog mogelijke boetes. Vallen die weg, dan raakt zijn ministerie aan de bedelstaf. Hoe meer door rood, hoe meer geld er kan gaan naar rechters, politie en marechaussee. Houdt u zich daarentegen op de weg keurig aan de regels, dan ondermijnt u het hele juridische bestel en moeten heel wat lui in die sector worden ontslagen.
Nadat de Engelsman Walter Arnold in 1896 de eerste verkeersboete had gekregen voor gevaarlijk rijden met zijn horseless carriage – hij werd ingehaald door een agent op de fiets – is de auto uitgegroeid tot ‘de melkkoe van deze tijd’. Reden te meer om mij af te vragen wie er eigenlijk verantwoordelijk zijn voor al de verhogingen die Nederland hebben gebracht aan de top van het boeteklassement.
Tellend vanaf 2010 waren van de acht justitieministers er zeven lid van de VVD. Het narratief, om dat nieuwe modewoord ook maar eens te gebruiken, luidt dat de VVD ‘de vroem-vroem-partij’ is, die opkomt voor de belangen van de automobilist. In werkelijkheid zijn het bijna allemaal VVD’ers die de automobilist het vel over de neus hebben gehaald. Als het de verkeersboetes betreft, zou je de VVD eerder ‘de graai-graai-partij’ kunnen noemen.
Aan de pomp staat Nederland overigens ook aan de top. Bijna nergens betaal je zo veel voor een liter. Even kijken welke minister beslist over de accijns op diesel en benzine. Hé, minister Eelco Heinen van Financiën, ook een VVD’er.
Ten slotte zou de minister die gaat over het verkeer in het kabinet kunnen lobbyen voor lagere boetes en brandstofprijzen, maar tot dusver is daarvan niets gebleken. Die minister heet Vincent Karremans, hij is trouwens van de VVD.
Niettemin wens ik de Nederlandse automobilist in eigen land veel rijplezier en vergeet vooral niet: op al die boetes komt nog 9 euro administratiekosten.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.