De Albanese ‘speciaal aanklager’ voor corruptiezaken is een onderzoek begonnen naar de bouw van luxeresorts aan de ongerepte kust van Albanië. Bij het bouwproject zijn Jared Kushner en Ivanka Trump betrokken, respectievelijk de schoonzoon en dochter van de Amerikaanse president.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
Kushner maakte in 2024 bekend dat hij, met zijn bedrijf Affinity Partners, wil investeren in Albanië. Hij is van plan het onbewoonde, mediterrane eiland Sazan om te vormen tot een exclusieve vakantiebestemming voor de mondiale elite. Ook op het schiereiland van Zvernec, daar direct tegenover, zouden tal van villa’s en hotels moeten komen.
Volgens natuurbeschermers zijn deze projecten een gotspe. De wilde kust is het domein van zeldzame diersoorten zoals de mediterrane monniksrob, de dikkopschildpad en de kroeskoppelikaan. Ook de Albanese overheid erkent dat het waardevolle natuur is: het schiereiland van Zvernec ligt midden in het ‘beschermde landschap’ van Vjosa-Narta.
Nu doet SPAK, de speciaal aanklager voor corruptie in Albanië, dus onderzoek naar de gang van zaken rond de projecten van Kushner. De aanklager neemt onder andere de werkwijze van de Albanese overheid onder de loep.
Ook zijn er twijfels over het eigendom van de grond. Sommige inwoners van het dorpje Zvernec menen dat zíj de rechtmatige eigenaren zijn van delen van de kust, maar dat anderen hun grond verkochten aan de ontwikkelaars. Ze zijn hierover al jarenlang in een juridische strijd verwikkeld.
SPAK is opgericht met steun – ook financiële – uit de EU en de VS, met als doel de rechtspraak in Albanië slagvaardiger en onafhankelijker te maken. Het orgaan heeft al diverse prominente politici onderzocht, vervolgd en veroordeeld. Onder de inwoners van Albanië geldt SPAK inmiddels als de betrouwbaarste instelling van het land.
Sinds begin mei zijn er al felle protesten rond het Zvernec-schiereiland. Die ontstonden toen bouwvakkers, van de ene op de andere dag, hoge hekken met scheermesdraad rond de toekomstige bouwlocatie plaatsten. Ineens werden de wilde stranden ontoegankelijk voor omwonenden en toeristen.
Uit de papieren die de werklieden bij zich hadden, bleek dat de Nationale Territoriale Raad, die onder leiding staat van de Albanese premier Edi Rama, toestemming voor de werkzaamheden had gegeven aan het bedrijf Zvernec South Adriatic Development. Opmerkelijk is dat dit bedrijf staat geregistreerd bij een trustkantoor in Nederland. De eigenaren zijn anoniem.
De plaatselijke protesten escaleerden afgelopen zaterdag, toen een groep van tientallen demonstranten optrok naar het pas opgerichte hek. Daar ontstond een confrontatie tussen een aantal ingehuurde beveiligers en een demonstrant. Op videobeelden is te zien dat de bewakers de demonstrant het hek binnentrekken, hem in zijn gezicht slaan en hem tientallen meters over het strand slepen.
Inmiddels hebben de Albanese autoriteiten twee betrokken beveiligingsbedrijven hun vergunning afgenomen, en worden drie beveiligers strafrechtelijk vervolgd. Maar de verontwaardiging is groot, tot in de hoofdstad Tirana. Daar waren maandag duizenden mensen op de been. De demonstranten eisen niet alleen een einde aan het bouwproject, maar ook het aftreden van Rama. Ook voor dinsdagavond was een demonstratie aangekondigd.
De premier blijft zelf echter met zijn volle gewicht achter de luxeresorts van Kushner staan, ondanks de protesten en het onderzoek van SPAK. ‘Er is geen sprake van dat deze investering stopt zolang ik hier ben’, zei Rama dinsdag. Volgens hem geldt dat zelfs als blijkt dat de grond illegaal is verkregen. ‘Dan gaat de investering door met de nieuwe eigenaren, zij krijgen dan het geld en iedereen is blij, behalve de partij die heeft valsgespeeld.’
Rama benadrukt dat de investering in Zvernec, ter waarde van 4 miljard euro, Albanië op de ‘lijst van toerismekampioenen’ kan zetten. Volgens hem is de kritiek erop onterecht. ‘De Amerikaanse investeerders hebben me verzekerd dat ze alles volgens de wet zullen doen.’ Rama zegt dat een ‘bufferzone’ het natuurlijke landschap zal beschermen. ‘De investeerders mikken op de wereldtop, voor de architectuur, het ingenieurswerk, het milieu, de juridische aspecten, et cetera.’
Het investeringsbedrijf van Kushner zag eerder wel af van een ander prestigeproject op de Balkan. In de Servische hoofdstad Belgrado zou het voormalige hoofdkwartier van Defensie, een gebouw met een beladen verleden, moeten plaatsmaken voor een torenhoog appartementencomplex. Na protesten van inwoners en een corruptie-aanklacht ging er een streep door dat project.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant