Biofilms In twee films die deze week uitkomen, ‘A Wolf Among The Swans’ en ‘Fantastique’ zitten klassieke sportfilmbeelden, maar sportieve kwaliteiten blijken in beide films ook een uitweg uit armoede.
De Braziliaanse balletdanser Thiago Soares (Matheus Abreu) in ‘A Wolf Among the Swans’.
A Wolf Among the Swans. Regie: Marcos Schechtman, Helena Varvaki. Met: Matheus Abreu, Darío Grandinetti. Lengte: 113 min. Te zien in de bioscoop.
Fantastique. Regie: Marjolijn Prins. Met: Fanta Turpin, Nana Gassama, Makhissa Camara. Lengte: 71 min. Te zien in de bioscoop.
Waarom zou je jezelf dit aandoen? Het is een vraag die soms door mijn hoofd schiet wanneer ik de hoofdpersoon van een sportfilm weer tot bloedens toe zie trainen voor een uitzonderlijke prestatie of nieuw wereldrecord. Ook in twee films die deze week uitkomen, A Wolf Among the Swans en Fantastique, zitten klassieke sportfilmbeelden: teennagels die na eindeloos oefenen zwart worden en uitvallen, trainers die oreren „als je je werk niet beheerst, ben je niks”. Alleen wordt al snel duidelijk dat de hoofdpersonen niet alleen gedreven worden door perfectionisme of erkenning: ‘sportieve’ kwaliteiten blijken in beide films ook een uitweg uit armoede.
De meer traditionele sportfilm is A Wolf Among the Swans, gebaseerd op het leven van de Braziliaanse balletdanser Thiago Soares. We leren hem kennen als zelfverzekerde hiphopdanser in de straten van Rio de Janeiro in de jaren negentig. De leiding van zijn streetdancegroep herkent Soares’ talent, maar ziet ook zijn gebrek aan discipline en collegialiteit en raadt hem aan zich aan te melden bij een balletschool. Daar betalen ze mannelijke dansers.
De film lijkt te veel respect voor zijn onderwerp te hebben om Soares’ minder mooie kanten in de diepte te belichten. Zijn weerstand en vooroordelen tegen ballet– „iets voor homo’s” – smelten meteen zodra de jonge danser merkt hoeveel vrouwelijke aandacht hij krijgt op de balletschool. Soares haalt in recordtempo fenomenale successen.
Conflict en drama zoekt A Wolf Among the Swans vooral in het leven van de strenge mentor Dino Carrera. Dit personage lijkt een belichaming van talloze clichés over geniale choreografen: hij beoordeelt dansers zonder hen aan te kijken, puur door naar hun bewegingen te luisteren, terwijl hij sigaren rookt en whisky drinkt. Maar hij heeft ook zijn eigen besognes, die nog complexer blijken dan die van zijn pupil. Zowel het levensverhaal van Soares als dat van Carrera hadden relevante films kunnen opleveren, maar omdat de makers niet echt kiezen, voelt het resultaat wat oppervlakkig en richtingloos.
Scène uit ‘Fantastique’; de jonge contortioniste Guinese Fanta moet de zorg voor haar moeder, school en topsport combineren.
Interessanter is de „hybride documentaire” Fantastique, over de Guinese Fanta, een contortioniste die haar lichaam in de meest bizarre houdingen kan plooien. Ze is een van de weinige meisjes bij het acrobatische circus Amoukanama. Als er audities worden gehouden voor een (inter)nationale tour, begint Fanta te dromen, samen met haar moeder, die tegen Fanta grapt over de gouden tanden die ze straks kunnen kopen. Alleen blijkt Fanta’s enthousiaste moeder ziek, dus neemt het meisje veel huishoudelijke taken op zich, naast haar schoolwerk. Voldoende en regelmatig trainen blijkt in die omstandigheden niet eenvoudig.
Fantastique bevat fascinerende beelden van de frêle Fanta die dingen doet die bovenmenselijk lijken, zoals haar voeten bovenop haar hoofd plaatsen. Er zijn ook korte, magische momenten met godin Mami Wata, die regisseur Marjolijn Prins toevoegde. Dat laatste voelt als een lovenswaardige poging om van de film meer te maken dan simpelweg een buitenstaandersblik op Fanta’s uitdagende leven. Prins wilde „het collectieve karakter van emancipatie in Guinee” onderstrepen. Alleen lijkt vanwege deze keuze ook ‘saaie’ achtergrondinformatie achterwege gelaten, zoals over Amoukanama of over Fanta’s hypermobiliteitssyndroom. Als kijker mis je soms basisinformatie om echt geboeid te kunnen blijven. Zowel A Wolf Among The Swans als Fantastique waren mogelijk gebaat geweest bij iets meer eenvoud. Hun hoofdpersonen zijn interessant genoeg.