Defensie gaat het gebruik van software van het Amerikaanse bedrijf Palantir ‘zo snel mogelijk’ vervangen door een Europees alternatief. Dat heeft staatssecretaris van Defensie Derk Boswijk dinsdag gezegd tegen de Kamer.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Boswijk moest vragen beantwoorden van coalitiegenoot D66, die bij monde van Michelle Jagtenberg wilde weten ‘waar en waarom’ Nederland nog gebruikmaakt van software van een commercieel bedrijf ‘met openlijk racistisch, walgelijk gedachtengoed’.
Daarmee verwees Jagtenberg naar uitspraken van de twee topfunctionarissen van het bedrijf die nauwe banden onderhouden met de regering-Trump, zichzelf als ‘antiwoke’ identificeren en bepleiten dat ‘vrije en democratische samenlevingen’ meer ‘harde macht’ nodig hebben om te overleven.
Het bedrijf ligt onder meer onder vuur omdat zijn software door Israël wordt gebruikt in Gaza, maar het stelt zelf dat het opereert binnen het internationaal humanitair recht.
Boswijk zei dinsdag dat het kabinet de algemene zorgen van een deel van de Kamer deelt wat betreft de ‘Nederlandse en Europese afhankelijkheid van wapensystemen buiten Europa’, maar ook inzake de groeiende afhankelijkheid en ontwikkeling van AI in het militaire domein, ‘de invloed van big tech, en de ethische dilemma’s waar we nu tegenaan lopen’.
Volgens Boswijk gebruikt Nederland Palantir-software sinds 2010 op kleine schaal. ‘Dat gebruik is zeer beperkt, gecompartimenteerd en kleinschalig’. Het gaat volgens hem om ‘synthetische data, dus kunstmatig gemaakt om te kunnen oefenen, of oude data – tenzij, op incidentele basis, bij een operatie bijvoorbeeld, opeens verbetering nodig is en een externe specialist moet worden ingehuurd. Al deze externe specialisten worden goedgekeurd door de MIVD en werken nooit zonder toezicht van defensie.’
Wie precies de software gebruiken binnen Defensie zei Boswijk niet. Hij betreurde dat er informatie uit het departement wordt gelekt die volgens hem beter geheim kan blijven. Onlangs publiceerde Follow The Money een stuk waarin staat dat onder meer het special operations command (Socom) de software gebruikt.
Defensie heeft grote ambities op het gebied van digitalisering en het ‘overgaan naar soevereinere systemen’, zei Boswijk. Hij memoreerde dat het departement als eerste in Nederland overgaat op een ‘staatsgeheime cloud’, te bouwen door KPN en Thales, ‘en daar zijn we trots op’. Voor de software van Palantir wil Boswijk ‘binnen twee jaar een volwaardig alternatief’ hebben.
Tegelijk waarschuwde de staatssecretaris voor te hoge verwachtingen op dit gebied. ‘Per direct de banden doorhakken, zou ik niet adviseren. Dan komen er meteen, hoewel beperkt, veiligheidsrisico’s bij.’ Het kabinet ‘maakt echt snelheid’, volgens Boswijk, maar ‘het is geen knop die je omzet, die kennis moet je opbouwen. Dit is specialistische kennis, en wij lopen als Nederland en Europa nog wel achter.’
Wat Nederland hoogstwaarschijnlijk wel blijft gebruiken is de Palantir-software die door de Navo gebruikt wordt, het Maven Smart System dat de wapensystemen van verschillende bondgenoten beter met elkaar laat communiceren. ‘We zijn trots om de afschrikking van de Navo te bevorderen door ontplooiing van een AI-gestuurd oorlogsvoeringsplatform’, liet de alliantie weten bij aanschaf ervan vorig jaar.
Ook de Franse admiraal Pierre Vandier, de topmilitair die binnen de Navo verantwoordelijk is voor innovatie en transformatie, liet onlangs geen twijfel bestaan over het belang van Palantir voor geïntegreerd militair optreden. ‘Voor zover ik weet, is er vandaag geen echte concurrentie voor Palantir.’
Hij voegde eraan toe: ‘Het is een race. Het is aan de Europeanen om met iets te komen dat relevant is binnen maanden, jaren en niet een decennium.’ Vandier wil het risico van afhankelijkheid van één leverancier ondervangen door bedrijven te dwingen systemen te maken die met elkaar kunnen samenwerken. Zo wordt het makkelijker te wisselen van leverancier.
Ook Oekraïne maakt op grote schaal gebruik van software van Palantir. De toepassing van AI van Palantir in oorlogvoering is ‘een strategische sprong voorwaarts’ voor Oekraïne, stelt minister van Defensie Mikhaylo Fedorov.
Hij ziet concrete resultaten op het gebied van de analyse van luchtaanvallen, inlichtingen-analyse en het plannen van precisie-aanvallen diep in vijandelijk gebied. ‘De integratie van Palantirs oplossingen’, stelt hij op X, ‘geeft ons een technologische voorsprong die ons luchtruim beschermt en het potentieel van onze vijand ontmantelt.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant