is historicus.
‘Waarom vrouwen in Nederland steeds minder kinderen krijgen’, kopte het Algemeen Dagblad maandag in reactie op nieuwe cijfers van het CBS. De daling van het geboortecijfer zet door en dit leidt wederom tot voorspelbare berichtgeving waarin niet alleen de rol van mannen onderbelicht blijft, maar ook geen moeite wordt gedaan om de vraag te beantwoorden waarom vrouwen steeds minder kinderen krijgen. Wel weten we nu dat het volgens demograaf Jan Latten ‘code oranje’ is.
De optie van een leven zonder kinderen is fundamenteel voor de vrijheid van vrouwen. Maar hoe te verklaren dat vrouwen minder kinderen krijgen dan ze zeggen te willen?
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Deze maand zeventig jaar geleden werd de Wet handelingsonbekwaamheid afgeschaft. Het gezinsideaal met de man als kostwinner en de vrouw als het juridische equivalent van een kind mag dan niet meer in de wet gegoten zijn, toch is de nasleep ervan nog altijd diep verankerd in de Nederlandse samenleving. In dezelfde decennia waarin vrouwen vijftien uur per week meer buitenshuis zijn gaan werken, zijn mannen met kinderen 0,4 uur per week meer gaan zorgen. Zelfs de rollen omdraaien helpt niet: ook wanneer een vrouw kostwinner is, neemt zij in de meeste gevallen nog steeds het grootste deel van het huishouden op zich. Ondertussen blijven verlofregelingen gebrekkig en kampt de (kostbare) kinderopvang met capaciteitsproblemen.
De woede over de verschillende morele eisen die aan vaders en moeders worden gesteld, de ambivalentie over het moederschap en de spijt: het is structureel en het is niet nieuw, toont Maite Karssenberg in haar vlammende biografie van de negentiende-eeuwse denker en moeder Geertruida Kapteyn-Muysken. Iedere generatie feministische vrouwen doorbreekt dezelfde taboes opnieuw. Sinds 1880.
In plaats van kinderen te beschouwen als waardevol voor iedereen en dus als een gedeelde verantwoordelijkheid, is ouderschap inmiddels een geïndividualiseerd project. De kosten van alles wat het ouderschap mogelijk maakt rijzen de pan uit. De condities van het ouderschap worden steeds ongunstiger, de eisen aan ouders en kinderen steeds hoger, en de prijs wordt onverminderd op vrouwen afgewend. Jengelend aan moeders rokken hangen, maar haar niet adequaat belonen en ondersteunen: zó blijft de wieg leeg, schreef ik eerder in deze krant.
De onverenigbaarheid van zorg en werk zorgt vooral in sectoren als de zorg, het onderwijs en de kinderopvang voor een hoge instroom van jonge vrouwen in de WIA, stelt CNV-bestuurslid Justine Feitsma in NRC. De materiële en sociale omstandigheden van het moederschap moeten grondig worden herzien, met scherp oog voor de klassenverschillen tussen vrouwen onderling.
Een zeer hoge mate van gendergelijkheid wordt in verband gebracht met een hoger kindertal. Toch is het geboortecijfer in de afgelopen twintig jaar wereldwijd gedaald, ook op plaatsen met betere condities, zoals Scandinavië.
Het opvoeden van kinderen is wellicht het grootste risico dat een mens kan nemen. Het is intrinsiek toekomstgericht. Steeds meer wetenschappers zijn ervan overtuigd dat onzekerheid over de toekomst alle andere factoren verbindt en overstijgt. Wereldwijd vormde de financiële crisis van 2008 een kantelpunt, een vibeshift, zo je wilt. In The New York Times betoogde Anna Louie Sussman onlangs dat de enorme impact van die crisis, net als die van de huidige oorlogen en natuurrampen, wordt vergroot door de onophoudelijke digitale informatiestroom. ‘In een geglobaliseerde wereld is niemand immuun.’ Ze citeert de Noorse hoogleraar sociologie Trude Lappegård: ‘Het gaat niet alleen om je eigen onzekerheid, maar ook om alle onzekerheid om je heen.’
Is er een groter economisch en politiek falen denkbaar dan een wereld te creëren waarin het grootbrengen van een volgende generatie steeds onmogelijker voelt, nee: ís, en het verlangen naar nieuw leven langzaam uitdooft? Het kapitalisme vergt het uiterste van mensen, zonder een leefbare toekomst in het vooruitzicht te stellen.
Naar zingeving hoef ik niet op zoek, die ligt hier thuis in een ledikantje. De voor mij verrukkelijke transparantie van een leven met kinderen is niet meetbaar. Feit is wel dat mijn moederschap er zonder mijn afkomst en mijn vangnet heel anders uit zou hebben gezien. Als ik er überhaupt al aan begonnen was.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant