De voormalig cultuurminister ziet kunst als onmisbaar voor de democratie. ‘Kunst en cultuur bungelen in prioriteitenlijstjes in Nederland vaak onderaan’, signaleert ze. Het juryvoorzitterschap is voor haar dan ook iets waarop ze meteen ja zei.
is kunstredacteur van de Volkskrant.
Ze twijfelde geen seconde, zegt Ingrid van Engelshoven (59), toen ze werd gevraagd als voorzitter van de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs: ‘Kunst is een essentieel onderdeel van mijn leven. Ik heb de schoonheid echt nodig, en de reflectie.’
Toen Van Engelshoven cultuurminister was (2017-2022), moest zij de sector door de loodzware coronacrisis loodsen. Inmiddels is ze als adviseur cultuurbeleid bij bureau Blueyard. Welke rol speelt kunst in haar leven?
Toen u in coronatijd streed voor extra steun voor cultuur noemde u dit vaak ‘zuurstof voor de samenleving’. Weet u nog wanneer u dit zelf voor het eerst zo ervoer?
‘Het is me niet met de paplepel ingegoten. Toen ik een jaar of 10 was, ging ik met een cultuuruitje naar het Museum voor Schone Kunsten in Antwerpen, want ik groeide op in België. Daar, in een zaal vol gigantische schilderijen van Rubens, werden wij uitgenodigd om gewoon op de parketvloer te gaan liggen en rustig te kijken. Dat vond ik zo mooi, een moment van inspiratie.’
De genomineerden voor de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs zijn begin dertig. Welke rol speelde kunst voor u op die leeftijd?
‘Mijn leven bestond voor het grootste deel uit politiek. Toen ik begin dertig was, kende ik mijn man net, wij gingen vaak samen naar musea. Als je elkaar wilt leren kennen is kunst bekijken een geweldige manier. Dan gaat het gesprek automatisch ergens over: wat vind je mooi? En ook: hoe zie jij de dingen?’
En is het bij een geslaagde museumdate dan belangrijk om het eens te worden?
‘Nee, dan wordt het heel saai. Het is juist fijn als je door de ogen van een ander nieuwe dingen leert zien.’
En wat is uw museumpersoonlijkheid, uw manier van kijken?
‘Het liefst ga ik op een rustig moment kijken, op een laag tempo.’
Had u daartoe ook de kans toen u cultuurminister was? Dat lijkt me lastig.
‘Als cultuurminister mag je veel zien en overal naartoe, ik vond dat heel fijn. Maar inderdaad werd ik soms ergens doorheen gejaagd, want de volgende afspraak wachtte weer. Wat ik een groot privilege vond, is door een kunstenaar te worden rondgeleid. Het proces van kunst maken fascineert me, omdat het gaat om het materialiseren van een idee, hoe doe je dat?’
U maakt zich zorgen over de toekomst van kunst, begreep ik uit een opinieartikel dat u vorig jaar schreef. Waarom?
‘Kunst en cultuur bungelen in prioriteitenlijstjes in Nederland vaak onderaan. Terwijl kunstenaars van onmisbare betekenis zijn voor de democratie, omdat ze ons continu uitdagen en kritisch zijn. Niet voor niets zie je dat opkomende autocraten overal de kunsten aan banden willen leggen. Daar stoppen ze verdomd veel energie in.’
Denkt u dat het daarom een moeilijke tijd is om een jonge kunstenaar te zijn?
‘Ik denk dat het voor jonge mensen sowieso een heftige tijd is, met grote onzekerheid en grote zorgen. Ook in Nederland zie je krachten toenemen die weinig ophebben met de waarde van kunst voor de samenleving of zich er inhoudelijk tegenaan willen bemoeien. Daarom zou meer maatschappelijke waardering goed zijn, dat we zeggen: je bent ook waardevol voor de samenleving als je geen bètatechniek bent gaan studeren.’
VOLKSKRANT BEELDENDE KUNST PRIJS 2026
De genomineerden voor de Volkskrant Beeldende Kunst Prijs 2026 zijn Afra Eisma, Levi van Gelder, Sondi en Malik Saïb-Mezghiche.
De jury bestaat uit: kunstcriticus Sarah van Binsbergen, oud-cultuurminister Ingrid van Engelshoven (voorzitter), directeur van het Groninger Museum Roos Gortzak, kunstenaar en winnaar 2024 Narges Mohammadi en curator Rita Ouédraogo.
Art space Monopole, Stedelijk Museum Schiedam, 13/06 t/m 2/8.
Als lezer van de Volkskrant kunt u bij de opening van de tentoonstelling en de prijsuitreiking aanwezig zijn. Kijk voor meer informatie op: stedelijkmuseumschiedam.nl/activiteit/volkskrantdag/
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant