Twee zusjes in Gaza vroegen zich af of ze het puin in hun straat konden gebruiken om bakstenen mee te maken. Inmiddels zijn de eerste bakstenen klaar en wonnen ze een internationale scholierenprijs. ‘We wilden puin veranderen in hoop’, zegt de 17-jarige Tala Mousa.
De Gazaanse zusjes Tala (17) en Rafah (15) Mousa zeggen dat ze uit een grijze wereld komen. Al twee jaar kennen ze hun straat in Al-Zahraa niet zonder puin. Toen vorige zomer ook hun eigen huis in elkaar stortte door een Israëlische luchtaanval, kregen de zusjes plots een idee: zou je van dat puin misschien bakstenen kunnen maken?
‘We wilden puin veranderen in hoop’, zegt Tala via de telefoon vanuit Al-Nuseirat, een vluchtelingenkamp in het midden van de Gazastrook. ‘Het is eigenlijk heel simpel.’
Het recept van de zussen: verzamel een hoop brokstukken. Vermorzel die tot gruis. Zeef het. Mix het met bindmiddelen, zoals glaspoeder, klei en as. Kneed er een baksteen van. Goed laten drogen, en ziezo, een baksteen voor de wederopbouw.
Inmiddels is het idee uitgegroeid tot het project Build Hope. Vorige maand werden de zussen bekroond met de Earth Prize, een internationale duurzaamheidsprijs voor scholieren. Ze wonnen in de categorie Midden-Oosten en dingen mee naar de wereldwijde hoofdprijs. Nu al hebben ze een bedrag van 10.700 euro gewonnen, al is nog onduidelijk hoe dat geld de zussen gaat bereiken.
Tot de vernietiging van hun huis wisten de zusjes niets van bouwkunde. Tala, die nu in de vijfde klas van de middelbare school zit, wil graag advocaat in internationaal recht te worden. Rafah, nu in de derde klas, hoopt op een talenstudie. Maar door de oorlog weten ze niet hoe ze die dromen kunnen waarmaken.
Universiteiten zijn er niet meer. Hun middelbare school is vernietigd. Gaza verlaten kunnen ze niet. Online onderwijs volgen gaat ook nauwelijks, want daarvoor is het internet te zwak. En naar lessen in tenten gaan ze niet. Daar heersen ziektes, zegt Tala.
In plaats daarvan geven ze nu zelf workshops. Het doel: zoveel mogelijk mensen leren hoe je van puin bakstenen kan maken. Ze vertellen nu al honderd mensen les te geven. En hun droom is om met het geld van de scholierenprijs op te schalen naar duizend leerlingen.
Het idee van de meiden komt voort uit noodzaak. Puin is momenteel het enige beschikbare bouwmateriaal in Gaza. Cement is er vrijwel niet. Door blokkades van Israël komen er geen bouwmaterialen meer binnen sinds het begin van de oorlog, in oktober 2023.
Maar bouwen met dat puin is niet zonder gevaar. Er liggen nog onontplofte explosieven onder de brokstukken. Daardoor zijn er al kinderen omgekomen tijdens het spelen. Tala en Rafah zeggen te weten waar de bommen zijn gevallen. Ze hebben een kaart in hun hoofd van de veiligste plekken waar ze puin kunnen verzamelen. Deze manier van denken klinkt misschien gek, zegt Tala, ‘maar wij leven in en met oorlog. Dit is hoe wij kennis vergaren.’
De achtergebleven explosieven zijn niet de enige gevaren die onder het puin schuilen. Bij ineengestorte gebouwen komen schadelijke hoeveelheden asbest vrij, giftige stoffen lekken uit verwoeste elektronica. Bovendien liggen er nog lijken onder het puin. Eigenlijk is dit werk voor deskundigen. En zelfs zij zouden er 7 jaar over doen om het puin te ruimen, schatten de Verenigde Naties. Maar experts komen Gaza voorlopig niet in.
Het bakstenenproject gaat Gaza niet wederopbouwen, weten de meiden. Het project is nog in de beginfase: tot nu toe zijn er tweehonderd bakstenen gemaakt. Het kost drie dagen om een baksteen te maken en die is alleen geschikt voor ‘licht gebruik’. Zo kan je er straten en tijdelijke woningen mee bouwen, maar geen huis.
Maar kleinschalige projecten zoals Build Hope zijn cruciaal zolang er geen permanent staakt-het-vuren is, vertelt Yara Salem, VN-expert in wederopbouw via de telefoon vanuit Nablus op de Westelijke Jordaanoever. Lokale wederopbouwprojecten helpen inwoners te overleven, te midden van bombardementen, voedsel- en watertekorten en andere schaarsten door Israëlische blokkades. Ze geven ook een signaal af: Gazanen laten zich niet verdrijven van hun land, hoe vaak hun huizen ook met de grond gelijk worden gemaakt.
En de zussen Mousa geven dat signaal krachtig af, concludeert Salem, die zelf van Palestijnse komaf is. ‘Ze laten zien dat de Gazaanse jeugd vastberaden is om Gaza weer levend te maken. Het idee van deze meiden is geweldig, ze tonen dat wij niet tot slachtoffer gereduceerd zullen worden.’
De zussen geloven dat internationale aandacht hun project kan helpen. Ze meldden zichzelf aan voor de scholierenprijs na het zien van een Instagram-post. ‘Dit is onze kans om gehoord te worden door de wetenschappelijke gemeenschap’, zegt Tala. Met haar zus filmt ze video’s tussen de puinhopen, die duizenden keren worden bekeken op hun Instagrampagina. Ze hopen op internationale samenwerking. Vorige week zondag zouden mensen van het VN-ontwikkelingsprogramma op bezoek komen. Dat ging wegens nieuwe bombardementen helaas niet door, schrijft ze.
Ondertussen gaat ze met haar zus door met de uitbreiding van het project. Hoeveel bakstenen dat ook gaat opleveren, het geeft haar in ieder geval iets om mee bezig te zijn. Tala: ‘Zo proberen we te overleven en te blijven stralen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant