Hilversum heeft een obsessie met kijkcijfers. Tv-recensent Alex Mazereeuw blikt in ‘Kijkkunde’ maandelijks terug op de opvallendste trends. Deze maand: na ruim drie decennia dreigt er een einde te komen aan het tv-leven van meubelstuk Goede tijden, slechte tijden.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Weinig dingen hebben het eeuwige leven, behalve dan misschien de soapserie. Dat wil zeggen, vooral als we kijken naar langlopende titels als The Bold and the Beautiful. Die serie viert volgend jaar de veertigste verjaardag, maar probeert voortdurend te vernieuwen. Zo komt er binnenkort een heuse realityserie waarin de makers op zoek gaan naar een nieuwe soapster.
En dan is er General Hospital, de Amerikaanse ziekenhuissoap die al sinds 1963 wordt uitgezonden, en inmiddels meer dan vijftienduizend afleveringen telt. Maar de langstlopende soapserie die nog altijd in productie is, is het Britse Coronation Street; die begon in 1960 en telt inmiddels 66 seizoenen en ruim twaalfduizend afleveringen. Als je nog zin hebt in een goede bingesessie, is dit het moment.
Al deze soapseries trekken dagelijks nog altijd miljoenen kijkers. In het beste geval zijn ze een soort meubelstuk in huis: hoe rijk het televisie- en streamingaanbod ook wordt, zo’n onderdeel van het meubilair ruil je nu eenmaal niet zomaar in.
In Nederland is er sinds 1990 Goede tijden, slechte tijden (GTST). Naast het Achtuurjournaal, Per seconde wijzer en Studio sport is GTST een van de langstlopende programma’s op de Nederlandse televisie, waarmee de soap met recht een instituut genoemd mag worden.
Of je er nu ooit of nooit iets van hebt gezien: GTST is een begrip, Ludo Sanders is een iconisch personage uit de vaderlandse televisiecanon en de titelsong (‘De tijd van onbezorgdheid is voorbij...’) is een muzikale klassieker op zich.
In 2025 vierde GTST het 35-jarig jubileum, waarbij er voor de gelegenheid allerlei oude gezichten werden ingevlogen. Maar zoals het een echte soap betaamt, ging achter al die feestelijkheden ook wat drama schuil. De slingers hingen niet heel stevig, want de kijkcijfers van GTST lopen, in ieder geval op lineaire televisie, al jaren terug.
RTL hoefde lange tijd niet al te vaak achterom te kijken naar de commerciële concurrenten in het tijdslot van 20.00-20.30 uur. Maar tegenwoordig wordt GTST regelmatig ingehaald door realityserie De bondgenoten op SBS 6, waarin een groep onbekende Nederlanders wordt opgesloten in een luxe villa, waar ze strijden om een smak geld.
De afgelopen weken is het steeds vaker stuivertje-wisselen tussen de fictieve soap en deze soap met echte mensen, waarbij beide programma’s meestal schommelen tussen de 500 en 650 duizend kijkers.
De verschillen zijn vooralsnog relatief verwaarloosbaar, maar symbolisch zijn ze wel, zeker omdat de tv-kijkcijfers van GTST al langer een dalende trend laten zien. Er waren tussendoor wat kortstondige oplevingen, bijvoorbeeld toen voormalig soapie Katja Schuurman na jaren afwezigheid terugkeerde in een tijdelijke bijrol, maar verder wordt de gestage daling maar moeilijk gestopt.
De jaren negentig waren wat dat betreft daadwerkelijk een tijd van onbezorgdheid voor de soapserie, toen dagelijks met gemak twee miljoen kijkers inschakelden. In een sterk veranderd televisielandschap zijn zulke cijfers inmiddels ondenkbaar, al was er sprake van een opleving tussen 2010 en 2015, toen GTST nog regelmatig anderhalf miljoen kijkers trok.
Daarna zette, mede door de opkomst van streamingdiensten zoals Netflix, langzaam het verval in, met gemiddelden die steeds vaker uitkwamen onder het miljoen. Inmiddels schommelt het gemiddelde kijkcijfer vaak tussen de 500 en 600 duizend, al zijn er inmiddels óók veel kijkers die de serie (vooruit)kijken via streamingdienst Videoland (waarbij RTL dan weer het nadeel ondervindt dat dit veel minder reclame-inkomsten oplevert).
Als je al die cijfers bij elkaar optelt, scoort GTST nog altijd prima, maar de televisietoekomst wordt steeds onzekerder, waardoor zelfs de meest toegewijde fans enigszins in paniek lijken te raken.
Fanblog GTSTCourant omschrijft 2026 zelfs als ‘het jaar van de waarheid’: ‘Krijgt GTST de tijd om te herstellen op de buis, of verdwijnt de serie volledig achter de betaalmuur van Videoland? Dat GTST op Videoland veel vaste kijkers heeft, staat buiten kijf. Maar is het ook rendabel om de soap straks uitsluitend daar uit te zenden? Het is vijf voor twaalf.’
De vraag is vooral hoeveel andere kunstgrepen RTL nog kan uithalen om de serie relevant en succesvol te houden. Toen Peter van der Vorst in 2019 werd aangesteld als programmadirecteur van RTL, besloot hij zich direct te gaan bemoeien met GTST, omdat de kijkcijfers en waardering rond de dertigste verjaardag van de soap ook al terugliepen. Van der Vorst wilde bijvoorbeeld graag een hond in GTST (die er ook kwam) en vond dat de serie ‘de verbinding met de kijker kwijtraakte’.
In een interview met de Volkskrant zei hij destijds: ‘De uitstraling was te luxe, personages gingen te vaak lunchen met een glas witte wijn. Voortaan zie je ze vaker een broodje kaas eten aan de keukentafel.’
Die ingreep leek destijds te werken, maar GTST lijkt als lineair tv-programma niet langer immuun voor ons veranderde kijkgedrag. Het is überhaupt razend knap dat GTST het zo lang heeft volgehouden, in een tijd waarin steeds minder mensen (lineair) televisie zijn gaan kijken en streamingdiensten ons hebben overspoeld met steeds betere series. De concurrentie werd steeds moordender, maar de soap leek immuun voor uitsterven, omdat de vaste fanschare altijd groot genoeg was.
Het scenario dat GTST voortaan exclusief verschijnt op Videoland, wordt steeds vaker geopperd. Zo’n stap zou in veel opzichten een teken des tijds zijn, waarbij de macht en kracht van lineaire televisie steeds wat minder worden, en de focus meer en meer op streaming komt te liggen.
Maar een Nederlands televisielandschap zónder dagelijkse soap, dat zou na 36 jaar met dit meubelstuk toch een behoorlijk vreemde gewaarwording zijn.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant