Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
In de WK-selectie van Ronald Koeman ontbreken grote namen. Niet omdat ze geblesseerd of niet goed zijn. Ze dragen rood in plaats van oranje.
Hakim Ziyech leerde voetballen bij ASV Dronten, werd ontdekt door Heerenveen en floreerde bij Ajax. Noussair Mazraoui begon in Leiderdorp en werd op zijn 7de gescout voor Ajax. Vanuit Jong Oranje ging Ziyech in 2015 naar het Marokkaanse elftal: ‘Ondanks dat ik in Nederland geboren ben, voel ik me Marokkaan.’ Hij was het eerste schaap over de dam.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Vorige week bestempelde Lidewij de Vos in het Kamerdebat over politiek geweld mensen als Ziyech tot ‘juridische Nederlanders’. In dat debat, dat beter achterwege was gebleven, manifesteerde Forum zich als unverfroren extreemrechts: Nederland is een etnostaat voor ‘blanke Nederlanders’.
Zie het land, een centrifuge op hoge toeren. Steeds meer groepen zwiepen naar de uitersten. Waar op rechts de afwijzing verhardt, keren Marokkaanse Nederlanders hun geboorteland (Nederland) de rug toe. Toen Oranje op het EK van 2024 werd uitgeschakeld, joelden jongens op straat: ‘Jullie hebben verloren!’
Andere Marokkaanse Amsterdammers nemen het vliegtuig naar Tanger. Liever dan te worden gedenigreerd, beginnen ze in Noord-Marokko een nieuw leven. Daar zijn nu Nederlandstalige scholen, voetbalclubs, makelaars en horeca, een kinderdagverblijf en tandenbleeksalon. Het zijn de hoogopgeleiden met in Nederland goede banen die vertrekken. Zij kunnen elders opnieuw beginnen en tegelijkertijd in Nederland voet aan de grond houden. Als gevolg zie je die migratie in CBS-statistieken niet duidelijk terug, maar een reportage in Het Parool registreert de stroom.
Dezelfde beweging maken de mensen van anywhere: zij parkeren hun vermogen buiten bereik van de Nederlandse belastingdienst. En verhuizen zelf deels mee naar Dubai of Portugal. Zij zullen op de tribunes van het WK een oranje pruik dragen, in de praktijk is die identificatie weinig waard. Het is een verband zonder solidariteit. Een asociaal idee van burgerschap: wel lusten, niet naar rato lasten.
Interessant om na te gaan hoe die twee groepen zijn vertegenwoordigd in de krijgsmacht. Koningin Máxima, geboren Argentijnse, geeft het voorbeeld. Ze volgde dit jaar de Algemene Militaire Opleiding en is nu reservist. Afgelopen vrijdag kreeg ze haar baret.
De moderne democratie staat voor de ingewikkelde opgave om van heel diverse samenlevingen een werkbaar geheel te maken. In de 17de eeuw floreerde de jonge Republiek op die verscheidenheid. Ze werd een wereldspeler, en dat maakte de machthebbers – heel pragmatisch – ongekend tolerant. Alleen was dat nog geen echte democratie.
Sinds de ontzuiling moeten politici elke verkiezing opnieuw aanhang zoeken en rukt tribalisering op. De kaarten van wortels en geloof worden dan snel gespeeld. Een multi-etnische democratie heeft een nieuw fundament nodig, een nieuwe onderlinge afspraak: kies voor Nederland.
Cruciaal is dat voldoende burgers deelhebben aan hetzelfde toekomstverhaal. De vraag is: verbind je je toekomst aan Nederland? Wat is het grote verhaal van ons samen? Welke weg hebben we met elkaar te gaan?
Nelson Mandela liet zien hoe op een geschiedenis van geweld een veelkleurige natie kon worden gebouwd, een project dat strandde toen hij wegviel. Canada toont hoe in een krachtige, vreedzame democratie verschil wordt gevierd. Het land ontwikkelde een nationale identiteit waarin diversiteit onderdeel is van wie zij zijn – zoals Nederland wist dat verscheidenheid zijn kracht was.
Zo’n identiteit vraagt om grootse daden, zoals Mandela in het Springbokshirt van het rugbyelftal, voorheen symbool van blanke superioriteit. Het vraagt om meeslepende verhalen over een gedeelde, echt betere toekomst voor het merendeel van de burgers. Om vermogenden die hun geld in Nederland steken. En boegbeelden als Ziyech en Mazraoui in oranje.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.