Tijdens marathons in Utrecht, Groningen en Amersfoort zijn dit weekeinde meerdere recreanten onwel geworden door de hoge temperaturen. Sommige lopers zijn zelfs gereanimeerd. Hoe ongezond is rennen in warm weer eigenlijk?
1. Is het gezond om überhaupt een marathon te lopen?
Dat sporters onwel worden tijdens een marathon, wat ook bij gemiddelde temperaturen soms gebeurt, betekent niet dat hardlopen ongezond is. Nijmeegse onderzoekers toonden een paar jaar geleden aan dat de gezondheidswinst op de lange termijn groter is dan de risico’s.
In een grootschalige studie, gepubliceerd in het vakblad British Medical Journal, vergeleken ze de medische gegevens van meer dan 500 duizend Nederlanders die meededen aan wandel-, fiets- of hardloopevenementen met Nederlanders die dat niet deden.
De kans op overlijden door zo’n sportevenement blijkt ontzettend klein (zo’n 0,0042 procent) en is niet hoger dan die kans tijdens reguliere trainingen. Daar staat tegenover dat hardlopers die meededen aan een evenement de jaren daarna 35 procent minder kans hebben op vroegtijdig overlijden dan Nederlanders die niet aan hardlopen doen.
‘De gezondheidsvoordelen van marathons zitten hem vooral in het voorbereidingstraject’, zegt Thijs Eijsvogels, inspanningsfysioloog bij het RadboudUMC. ‘De trainingen maken je fitter, verminderen je risico op hart- en vaatziekten en beïnvloeden andere gezondheidsfactoren, zoals cholesterol, gewicht, en bloeddruk gunstig.’
2. Blijft rennen gezond als het zo warm wordt?
Hitte tijdens het sporten vergroot de kans op oververhitting of een hitteberoerte, die potentieel levensgevaarlijk is. Vanaf welke temperatuur dit speelt, is moeilijk te zeggen. Het verschilt per persoon en per soort weer. Bij hoge luchtvochtigheid kan het lichaam warmte moeilijker kwijt, als het waait is dat juist weer makkelijker.
Onwel worden in die hitte hoeft niet fataal te zijn. Het kan mede komen door uitdroging tijdens het sporten. Lopers kunnen ook na wedstrijden onwel worden. Tijdens het rennen pompen hart en beenspieren veel bloed rond. Als een loper plotseling stopt met bewegen, blijft het bloed hangen in de benen. Dat kan de bloeddruk verlagen, waardoor de sporter flauw kan vallen.
Bij een hitteberoerte gaat het anders: door de extreme stijging van de lichaamstemperatuur (vanaf 42 graden) veranderen eiwitten in het lichaam van vorm. ‘Die eiwitten hebben belangrijke functies voor de organen, maar werken dan niet meer zo goed’, zegt Eijsvogels. ‘Dit heeft onomkeerbare effecten zoals nierfalen, en kan leiden tot sterfte.’
3. Dus maar niet doen, hardlopen in de hitte?
Volgens Eijsvogels betekent warmte niet dat hardlopen dan ongezond wordt: ‘De gezondheidsvoordelen van het trainen blijven in stand, ook als het warm is tijdens de marathondag.’
Wel vragen hoge temperaturen om de nodige aanpassingen van de sporter en de organisatie. Dat begint bij goede voorlichting. Hardlopers moeten klachten vroegtijdig kunnen herkennen om op tijd te kunnen stoppen en af te koelen. Het gaat om bijvoorbeeld hartkloppingen, wazig zicht, overgeven of coördinatieverlies.
Ook is het belangrijk dat hardlopers hun oorspronkelijke doelen aanpassen als het warm is. Door langzamer te rennen, stijgt je lichaamstemperatuur minder. Daarnaast moet de organisatie de medische zorg zo inrichten dat oververhitte sporters spoedig en goed kunnen worden behandeld. ‘Als je op tijd koelt, zijn de effecten van de hitte op de gezondheid heel erg beperkt.’
4. Opvallend veel (halve) marathons vinden plaats in het voor- en vroege najaar. Is het verstandiger de wedstrijden in koudere maanden te organiseren?
‘In de zomermaanden organiseren we geen hardloopevenementen’, reageert een woordvoerder van Golazo, de organisator van de marathons in Groningen en Utrecht, waar het dit weekeinde een paar keer misging. Voor de andere maanden geldt dat Golazo vanaf een week van tevoren de voorspelde warmte in de gaten houdt. Daarbij kijkt de organisatie niet alleen naar temperatuur: ook de wind, zonnekracht en luchtvochtigheid worden meegenomen. ‘We maken zo nodig aanpassingen in het programma.’
Dit weekeinde liet Golazo al weten aan de Volkskrant dat de omstandigheden van afgelopen weekend ‘ruim binnen acceptabele waardes’ lagen en dat een marathon eind mei nog steeds gehouden kan worden. ‘In totaal zijn veertigduizend mensen aan het rennen gegaan. De verhouding lopers die onwel werden was niet anders dan op andere hardloopevenementen.’
Volgens Eijsvogels is marathons verplaatsen geen voor de hand liggende oplossing. Het weer is zo wisselvallig, zo zegt hij, dat het lastig is om daarop in te spelen. Door klimaatverandering zullen zich vaker extreme weersomstandigheden voordoen tijdens marathons. Belangrijker is dus dat deelnemers zich goed voorbereiden. ‘Probeer te trainen in de warmte zodat je lichaam kan wennen, herken de symptomen van oververhitting en ren wat langzamer dan normaal. De olympische gedachte komt dan mooi van pas: meedoen is belangrijker dan winnen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant