Er klonken al geregeld zoete woorden tussen Brussel en Ottawa. Vorige week volgden lucratieve deals. Canada gaat vloeibaar gas leveren aan Duitsland en koopt radarvliegtuigen in Zweden. In het tijdperk-Trump moeten ‘middelgrote machten’ samen optrekken, luidt het devies van premier Mark Carney.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over Noord-Amerika, het Caribisch gebied en Suriname.
Geopolitiek flirten is een genre op zichzelf, dat momenteel vol overgave wordt beoefend tussen de Canadese premier Mark Carney en de EU – bij monde van verschillende Brusselse en nationale bestuurders. ‘Het meest Europese land buiten Europa’, noemde Carney Canada onlangs. En vorige maand, toen de Canadees als eerste niet-Europese leider ooit mocht aanzitten bij een bijeenkomst van de Europese Politieke Gemeenschap in Jerevan, vleide hij de aanwezigen met zijn overtuiging dat ‘Europa voorop zal gaan bij het herstel van de internationale wereldorde’.
Waarop António Costa, president van de Europese Raad, een diplomatiek kushandje terugwierp door te stellen dat Canada ‘het dichtst bij Europa staat’ en dat ‘we een bepaalde visie op de wereld delen’. Canada moet op den duur maar lid worden van de EU, droomde de Finse premier Alexander Stubb hardop toen hij in maart op bezoek was in Ottawa – daarmee voorbijgaand aan het feit dat Canada niet op Europees grondgebied ligt en het daarom juridisch niet mogelijk lijkt.
Wat wél kan – en waar de Canadese regering dollars voor heeft geoormerkt in de federale begroting van dit jaar – is deelnemen aan het Eurovisie Songfestival. De Canadese publieke omroep CBC stuurde zelfs officiële waarnemers naar de afgelopen editie in Wenen.
Het is, kortom, dik aan tussen Europa en het grote, dunbevolkte land aan de overkant van de oceaan dat decennialang slechts werd gezien als trans-Atlantische sidekick van de VS. Met Donald Trump en zijn ontwrichtende invloed op de vrije handel en internationale samenwerking als gemeenschappelijk probleem, zijn Ottawa en Brussel een logische ‘match’. Bovendien, zo zei voorzitter van het Europees Parlement Roberta Metsola in Jerevan, kan Canada voorzien in (een deel van de) Europese behoefte aan energie en toegang tot niet uit China afkomstige kritieke grondstoffen.
Andersom geldt dat de EU voor Canada een aantrekkelijke afzetmarkt is, nu het land zich economisch probeert te emanciperen van de VS. En Mark Carney ontpopt zich tot liefhebber die er geen gras over laat groeien. In de veertien maanden dat hij premier is, vloog hij volgens een telling van de Canadese krant The National Post negen keer naar Europa en bezocht hij tijdens de meeste trips verschillende landen. Zijn tiende bezoek staat gepland voor half juni, bij de G7 in het Franse Évian-les-Bains.
Dat er tijdens die bezoeken meer gebeurt dan baltsen, bleek afgelopen week uit economische nieuwtjes: Canada en Duitsland kondigden een langdurige exportovereenkomst aan voor de afname van een miljoen ton LNG per jaar. Het vloeibare gas is afkomstig van de nog in ontwikkeling zijnde Ksi Lisims-faciliteit aan de Canadese westkust en zal door het Duitse nationale energiebedrijf Securing Energy For Europe (SEFE) worden verscheept naar Europese havens – precies het soort win-winsamenwerking waar aan beide kanten van de oceaan voor wordt gepleit.
Van symbolisch nog groter belang was het nieuws dat de Canadese regering voor de verdediging van het Arctisch gebied wil investeren in Zweedse radarvliegtuigen, de GlobalEye van Saab. De keuze voor een Europees product is een duidelijk statement aan het adres van Donald Trump. Vooral omdat Boeing met een concurrerend airborne warning and control-vliegtuig (awacs) in de race was.
Canada onderhandelt ook met Saab over de aankoop van Gripen-gevechtsvliegtuigen, ten faveure van die van Lockheed Martin. In ruil daarvoor laat het Zweedse bedrijf onderdelen produceren in Canada en wil het er ook een onderzoeksafdeling opzetten.
Een paar maanden voor de geplande onderhandelingen over verlenging van het pan-Amerikaanse handelsverdrag tussen Canada, de VS en Mexico laat Carney zien dat hij werk maakt van militaire, economische en strategische onafhankelijkheid. Eerder al loodste de Canadese premier zijn land verschillende EU-samenwerkingsprogramma’s voor Defensie en Veiligheid binnen. Dit stelt Canadese bedrijven in staat te bieden op lucratieve Europese defensie-aanbestedingen. Canada en de EU kondigden ook aan nog dit jaar met uitbreidingsplannen van hun in 2021 gesloten strategische partnerschap te komen.
De Europa-liefde van Carney is de praktische uitvoering van zijn deze winter in Davos gedane oproep aan ‘middelgrote machten’ zoveel mogelijk samen op te trekken tegen machtige anti-democraten, maar zonder schaamte voor welafgewogen eigenbelang. Maar behalve strategisch is Carneys voorkeur voor The Old Continent ook persoonlijk. Als voormalig hoofd van de Bank of England is hij meer op Europa georiënteerd dan veel van zijn landgenoten.
Peilingen laten zien dat de meerderheid van de Canadezen openstaat voor nauwere samenwerking met Europa. De rechtse oppositie, die cultureel en moreel minder moeite heeft met Trump en de VS, ziet Carneys Europese flirtages juist als nutteloze symboolpolitiek. Het begraven van de strijdbijl met Washington omwille van de economische stabiliteit zou de Canadezen naar hun idee meer opleveren.
Maar wie denkt dat Carney van plan is de banden met de VS door te snijden, begrijpt hem verkeerd. Dat bleek afgelopen donderdag toen hij in New York een praatje hield voor Amerikaanse investeerders die hij naar Canada probeert te lokken. De Canadees spaarde Trump niet en noemde de handelsoorlog schadelijk. Maar hij noemde de VS ook ‘het meest dynamische, veerkrachtige en inventieve land ter wereld’.
In hoeverre Trump kan leven met deze nieuwerwetse Canadese assertiviteit zal blijken tijdens de onderhandelingen over het pan-Amerikaanse vrijhandelsverdrag vanaf juli. Vorige week kreeg Ottawa al een voorproefje van het sentiment in het buurland: het Pentagon maakte plotseling een einde aan de Amerikaans-Canadese Defensieraad, waar de twee landen sinds 1940 hun defensiebeleid afstemmen.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant