is bestuurssocioloog.
Vorig jaar moest ik weer naar de dierenarts. Nadat hij mijn hond de juiste vaccinatie had gegeven, vroeg ik hoe het met hem ging en schrok ik van de wanhoop in zijn ogen. Waar hij ooit een florerende zaak had, kon deze kliniek nog maar één keer per maand open zijn. Vanwege ‘personeelstekort’, want ‘ik kan als zelfstandige niet opwerken tegen die private investeerders’.
Vorige maand liep ik toevallig langs die dierenarts. Zijn pand was leeg, gestript en gesloten. De kliniek was verdwenen.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Vorige week stond ik op een vroege zaterdagochtend buiten op de stoep in Rotterdam-Zuid. Ik werd omringd door een bonte groep mensen, honden, katten en konijnen. Iedereen wachtte in de rij op de dierenarts en zijn ‘prikuurtje op locatie’.
Die stoep is illustratief voor wat zich op dit moment afspeelt in de dierenzorg. Sinds private equity in Nederland op overnamepad is, heeft zich een stille revolutie afgespeeld achter de voordeur van de dierenarts. Dierenzorg is namelijk in toenemende mate in handen gekomen van private investeringsfondsen.
Zo bezitten vier private equity-ketens 490 dierenartsklinieken in Nederland, 40 procent van het totaal. Van die aanbieders is IVC Evidensia – eigendom van grote investeringsfondsen – veruit de grootste. Vanaf 2016 kocht de keten ruim driehonderd dierenartspraktijken op, waar ruim drieduizend mensen werken. De grootste concurrent, AniCura, nam ruim honderd praktijken over.
Het verdienmodel is simpel. Deze partijen kopen een zelfstandige dierenartspraktijk op en synchroniseren de gehele achterkant (inkoop, administratie en prijsstelling) en voorkant (diagnose, medicijn en interventie) van die zorg. Dat kan in Nederland gewoon, want ‘diergeneeskundige zorg is een vrije markt’, aldus Piet Adema, voormalig minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur. Voorstanders stellen dat met deze professionalisering dierenartsen meer kunnen verdienen en betere apparatuur en betere zorg kunnen bieden.
Tegelijkertijd blijkt uit onderzoek van Ecorys dat tarieven sinds de jaren negentig drie keer harder zijn gestegen dan de inflatie, met ketenklinieken als grote uitschieters, waar tarieven soms 40 procent hoger zijn. Iedere huisdiereigenaar weet dat.
Niet voor niets pleit de Autoriteit Consument & Markt (ACM) na eigen onderzoek ervoor dat er een verbod moet komen op ‘omzet- en winstgerelateerde prikkels voor dierenartsen’. Onderzoek dat nu ‘goed wordt bestudeerd’ door staatssecretaris Silvio Erkens. Ongetwijfeld zal dat resulteren in het bestrijden van excessen en wanpraktijken, zoals de onethische bonusregelingen bij Evidensia.
Maar het échte probleem dreigt daarmee intact te blijven, want deze vorm van dierenzorg is principieel fout.
Zo omzeilt marktleider Evidensia, ondanks jaarlijkse miljoenenwinsten, de fiscus, omdat het staat ingeschreven op Guernsey, een belastingparadijs op de zwarte lijst. Terwijl België en Frankrijk winst in de zorg strenger aan banden leggen, groeide Evidensia nergens zo hard als hier. De ACM bevestigt weinig te kunnen doen, vanwege huidige wetgeving ‘waardoor inderdaad monopolies ontstaan, waar de consument de dupe van is’.
Daar zit volgens mij de echte pijn. Want niet zozeer ‘de consument’, maar vooral het minder kapitaalkrachtige baasje is de klos. Vooral voor hen wordt dierenzorg onbetaalbaar.
Stel: private equity zou 40 procent van onze middelbare scholen overnemen, zorgen voor een hoger lerarensalaris en beter didactisch materiaal, maar vervolgens het onderwijs onbetaalbaar maken en met name kinderen uit minder kapitaalkrachtige gezinnen uitsluiten. Het land zou dan te klein zijn. De vraag is waarom we dat toestaan in de zorg, waar we in het onderwijs niet aan zouden willen denken.
Uit internationaal onderzoek blijkt namelijk dat juist praktisch opgeleiden vaker een huisdier hebben en dat de meeste asieldieren, 60 procent, afkomstig zijn van minder kapitaalkrachtige baasjes. Zo kan het Noodfonds van de Dierenbescherming de extreme vraag niet meer aan en worden dierenvoedselbanken volledig overvraagd. Ondertussen lachen ‘aandeelhouders zich kapot’, aldus dierenarts Hans Schoon, en loopt het chagrijn in de wijken op.
Rotterdam-Zuid, Zwijndrecht, Vlaardingen, Spijkenisse. Wie op de website van mijn dierenarts kijkt, ziet waar hij nu iedere dag zijn ‘prikuurtje’, een vast laagtarief voor inentingen, aanbiedt. Vooral voor mensen met een kleine beurs is dit van levensbelang.
Terwijl essentiële publieke infrastructuur verder wordt ontmanteld, blijft politiek Den Haag zich afvragen waar het ongenoegen in de wijk toch vandaan komt. Tegen zoveel onkunde valt als zelfstandige dierenarts niet meer op te werken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant