Kinderpornografisch materiaal Het OM haalde de beruchte pornosite Motherless.com offline maar de site was snel weer terug. En: die bevat nog steeds kinderpornografische beelden, blijkt uit onderzoek van NRC. De huidige wetgeving werkt niet, vindt ook de minister.
Het voormalige gebouw van NForce in Roosendaal.
Het moest nog maar gezien worden „hoe waterdicht” de procedure is om kinderpornografisch materiaal en andere illegale inhoud te weren van het internet, zei minister David van Weel (Justitie, VVD) vorig week, toen NRC hem sprak over de beruchte website Motherless. Die was net weer online gekomen, nadat het Openbaar Ministerie de site op 7 mei uit de lucht had gehaald. Van Weel had er weinig vertrouwen in. „Mijn voorspelling is: niet.”
Dat klopt. Meteen nadat de site online kwam, stuitte NRC op tientallen AI-gegenereerde kinderpornografische beelden. Het betreft uiterst expliciete beelden, die door de gebruiker werden omschreven als ‘sekseducatie voor Nederlandse kinderen in het kader van de lentekriebels-week’. Ook AI-gegenereerde beelden van kindermisbruik zijn illegaal. Het feit dat op de website, die nota bene de aandacht van het Openbaar Ministerie heeft, nog steeds gemakkelijk zulke beelden te vinden zijn, toont de zwakte van de huidige wetgeving tegen illegale inhoud en lakse sites- en hostingpartijen.
Het OM haalde Motherless offline na berichtgeving van NRC, de NOS en eerder CNN. De website staat bekend om beelden van mannen die seksuele handelingen uitvoeren bij ogenschijnlijk bewusteloze of gedrogeerde vrouwen. Seks met een onmachtig persoon geldt in Nederland als verkrachting. NRC vond er groepen gebruikers die tips uitwisselen voor het drogeren en verkrachten van partners en het stuitte op gebruikers die zichzelf en de vrouwen in hun video’s als Nederlands omschrijven. Ook delen gebruikers er beelden van kindermisbruik. Alleen al dit jaar kreeg het meldpunt van expertisecentrum voor online kindermisbruik Offlimits daar vijfentwintig meldingen van.
De site draait bij het Nederlandse hostingbedrijf NForce, waar het OM een doorzoeking deed en de servers vorderde. NForce-eigenaar Simon Shlomi Elimeleh heeft de pornosite al jaren als klant via zijn bedrijfjes in Bulgarije en Israël voordat hij het hostingbedrijf overnam. NForce opereert vanuit datacenters in Steenbergen en Amsterdam. Eerder zat het bedrijf in Roosendaal.
Lang ging Motherless niet op zwart. Een week nadat het OM optrad, was de site dus alweer in de lucht, nog steeds bij NForce. De eigenaar van de site claimde illegale video’s verwijderd te hebben en riep bezoekers op illegaal materiaal te melden. Op een speciale transparency–pagina worden nu alle meldingen live bijgehouden, zodat bezoekers zelf kunnen zien hoe snel moderators mogelijk illegale beelden verwijderen. Pas na het optreden van het OM op 7 mei, als de druk wordt opgevoerd, wordt de site zeer actief in het bestrijden van illegaal materiaal, zo valt uit dit logboek op te maken. In de weken na de inval handelde Motherless meer meldingen af, zo’n 20.000, dan in de tweeënhalf jaar ervoor.
Met het verwijderen van het illegale materiaal was voor Motherless en NForce de kous af. Het politieonderzoek richt zich namelijk op de gefilmde, mogelijke verkrachting en niet op het verspreiden van de beelden. Dat is, net als in veel andere landen, niet strafbaar, licht een woordvoerder van het OM toe. „Om die reden richt het onderzoek zich niet op de hostingproviders, maar op de herkomst van het materiaal. Specifiek op de identificatie van de plegers die de seksuele handelingen verrichten bij en met deze bewusteloze vrouwen.”
De wet schrijft voor dat een hostingbedrijf niet verantwoordelijk is voor materiaal dat anderen uploaden. Pas na een melding – van bezoekers of bijvoorbeeld Offlimits – moeten websites illegaal materiaal offline halen. Voor kinderpornografisch materiaal sprak de branche een termijn van 24 uur af.
Het is illegaal om beelden van kindermisbruik te bekijken, te bezitten of te delen. De beelden waar NRC op stuitte, zijn daarom gemeld bij het meldpunt van expertisecentrum online misbruik Offlimits dat de beelden nauwkeurig analyseerde en classificeerde.
Het meldpunt heeft een ontheffing van het OM om dit te mogen doen. Offlimits heeft beoordeeld dat het illegaal materiaal betreft en deed een melding bij de hostingpartij. NRC deelde de vindplaatsen van de beelden ook met het OM.
De procedures én de wet kunnen dus niet voorkomen dat illegaal materiaal alsnog online komt en daar dagenlang toegankelijk is. Nadat Motherless weer online kwam, trof NRC tientallen illegale beelden aan en meldde die bij het expertisecentrum online misbruik Offlimits, dat een ontheffing van het Openbaar Ministerie heeft om kinderpornografisch materiaal te bekijken en te beoordelen. Die classificeerde de beelden als illegaal en stuurde verwijderverzoeken naar de hostingpartij.
Het profiel op Motherless waar de betreffende beelden op stonden, ging na een paar dagen van openbaar naar privé en ruim dertig beelden werden verwijderd. De beelden waren echter ook op twee andere pornosites terug te vinden, in een vijf minuten durende AI-gegeneerde video, die ook door Offlimits als illegaal is geclassificeerd. De video werd op de pornosites geplaatst door een gebruiker met dezelfde naam en beschrijving als op Motherless.
NForce biedt, zo blijkt, ook aan deze twee sites netwerkdiensten aan. Het Cypriotische bedrijf Youngtek Solutions, dat beide sites beheert, is vorige week nog beboet door de Britse telecomtoezichthouder Ofcom, omdat het te weinig doet om jonge bezoekers te weren. Motherless kreeg daar, begin dit jaar, ook een boete voor van Ofcom.
Eén van de redenen dat de bestrijding van kinderporno en ander illegaal materiaal hapert, is dat de procedure vrijwel volledig afhangt van bezoekers van heftige pornosites die bereid zijn beelden te melden – waarschijnlijk een kleine minderheid. Niet zelden nadat een filmpje offline is gehaald, verschijnt het kort daarna op een andere server of site, met een net iets andere naam of in een iets andere vorm. Zolang er niks gemeld wordt, hoeven de partijen niks te doen. Er is geen wetgeving die hostingpartijen verplicht om bijvoorbeeld klanten te screenen of af te sluiten nadat er herhaaldelijk illegale inhoud is gevonden.
De Autoriteit online terroristisch en kinderpornografisch materiaal (ATKM) is speciaal opgericht om nalatige en kwaadwillende sites en hostingpartijen te beboeten. Maar ook die is machteloos als partijen snel reageren op meldingen, zegt voorzitter Arda Gerkens. „We moeten toe naar een zorgplicht. Sitebeheerders én hun hostingbedrijven moeten verplicht worden om actief te voorkomen dat er illegale beelden op websites staan, op straffe van sancties. Zorgplicht stond in een conceptwet, maar dat moest eruit door de komst van de Europese Digital Service Act. Daar is de zorgplicht er niet ingekomen na zware lobby door de internetsector. En dan mogen wij het niet in nationale wetgeving zetten.”
Minister Van Weel bevestigde in het gesprek dat alleen handhaven op strafbaar materiaal – plaatje voor plaatje, pagina voor pagina – onvoldoende is. „Het liefste wil je dat die bedrijven daar zelf verantwoordelijkheid voor nemen. Maar zo gaat het dus blijkbaar niet. Die naïviteit moeten we echt laten varen. We zullen ze moeten dwingen.”
Simon Shlomi Elimeleh van NForce laat weten dat NForce als hostingbedrijf niet betrokken is bij het beheer of de moderatie van Motherless.com en geen toegang heeft tot beelden die daar op staan. „De verantwoordelijkheid voor het naleven van de regels ligt bij het platform.” Desondanks heeft NForce opheldering gevraagd over het account waarop NRC kinderpornografisch materiaal vond. „Dat account bestaat sinds mei 2024 en is nu afgesloten. De beelden zijn verwijderd.” Pornosite Motherless reageerde niet op vragen van NRC.Voor vragen over de twee sites van Youngtek verwijst Elimeleh naar de beheerders. Op de vraag of hij zelf vindt of de huidige procedures voldoende zijn om de sites van zijn klanten schoon te houden, zegt hij dat „geen partij realistisch kan garanderen dat gebruikers geen illegale inhoud uploaden. De vraag is of er een correcte procedure bestaat om ze te verwijderen als ze worden gevonden”. Motherless heeft NForce verzekerd sneller op meldingen te reageren. De twee pornosites van Youngtek waar NRC kinderpornografisch materiaal aantrof, laten gezamenlijk weten dat NForce aan de ene site geen hosting aanbiedt, maar alleen internetverkeer doorstuurt „voor SEO-prestaties”. Voor de andere site geldt dat nog slechts „0,0000001 procent” van de totale inhoud bij NForce staat, en dat dit het laatste overblijfsel is van een „migratie” naar een andere partij. Gebruikers plaatsen gemiddeld 300.000 beelden per dag op de platforms, stellen de sites, waarvoor zij „zelf verantwoordelijk” zijn. Desondanks voeren de sites zelf actief beleid tegen kinderpornografisch materiaal en werken ze samen met anti-kindermisbruikorganisaties en opsporingsautoriteiten, zo schrijven ze.
Het OM verwijst in een reactie naar een eerder persbericht, waarin het aankondigde een onderzoek te hebben geopend naar plegers van seksuele handelingen in bepaalde beelden op Motherless. Naar het hostingbedrijf zelf doet het OM geen onderzoek.