De spreidingswet staat onder druk nu veel gemeenten nog altijd te weinig asielzoekers opvangen, terwijl het aanmeldcentrum in Ter Apel opnieuw uitpuilt en afspraken over opvangplekken niet worden gehaald. Volgens migratie-experts is juist deze wet dé sleutel om het opvangprobleem structureel op te lossen, maar ontbreekt het aan duidelijke politieke steun en strikte naleving.
De wet dwingt gemeenten om een vast aantal asielzoekers op te vangen ongeacht of dat wel of niet realistisch, haalbaar of wenselijk is, en moet het gebruik van tijdelijke noodlocaties beperken. Toch blijven meerdere gemeenten achter bij hun opgedrongen taakstelling, mede doordat landelijke politici tegenstrijdige signalen afgeven. De commotie rond de uitspraak van VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans, die suggereerde dat gemeenten zelf kunnen bepalen of ze asielopvang willen, illustreert volgens deskundigen hoe verwarrend de boodschap vanuit Den Haag is.
Hoogleraren Ashley Terlouw (Radboud Universiteit) en Peter Scholten (Erasmus Universiteit) benadrukken dat de overheid gemeenten sterker moet ondersteunen én tegelijk duidelijker moet zijn. Zij vinden dat het kabinet "met één mond" moet uitdragen dat de spreidingswet geldt en uitgevoerd wordt. Onduidelijke uitspraken voeden volgens hen het idee dat er over de wet te onderhandelen valt, waardoor gemeenten twijfelen en inwoners denken dat protesten de opvang kunnen tegenhouden.
Naast de ongelijke verdeling speelt een tekort aan door- en uitstroom in de opvang een grote rol. Hoogleraar Ilse van Liempt (Universiteit Utrecht) wijst erop dat het aantal structurele opvangplekken de afgelopen jaren is gedaald, terwijl veel statushouders noodgedwongen in asielzoekerscentra blijven wonen. In maart bezetten statushouders ongeveer 30 procent van alle opvangplekken, vooral doordat er te weinig sociale huurwoningen zijn en de landelijke voorrang voor statushouders is afgeschaft.
Gemeenten mogen nu zelf bepalen of zij statushouders voorrang geven op een sociale huurwoning, maar Van Liempt pleit voor een herinvoering van de verplichting die zorgt dat wachtlijsten voor Nederlanders alleen maar langer worden. Door het tekort aan woningen worden statushouders gemiddeld zeven tot acht keer verplaatst, zegt zij, wat mentaal zwaar is en hun integratie belemmert. Zolang deze groep niet kan uitstromen naar een vaste woning, loopt de opvang van nieuwe asielzoekers telkens vast.
Volgens de experts zit de politiek gevangen in een debat dat vooral draait om het terugdringen van de instroom van asielzoekers, terwijl de grootste knelpunten in de door- en uitstroom liggen. Scholten stelt dat partijen inspelen op angst over migratie om kiezers te winnen, in plaats van beleid te maken op basis van cijfers. De oplossing zien de deskundigen in striktere handhaving van de spreidingswet, voldoende structurele opvangplaatsen en kleinschalige locaties die beter zijn ingebed in gemeenten, zodat vluchtelingen sneller een plek in de samenleving vinden.
AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage