Betalingsverkeer Via de betalingsdienst Wise kunnen klanten goedkoop geld overmaken tussen verschillende landen. De Belgische justitie heeft een onderzoek ingesteld naar Wise, omdat veel criminelen er gebruik van zouden maken, ook in Nederland.
Wise-topman Kristo Käärmann (in het midden) bij het debuut van zijn bedrijf op de Amerikaanse beurs in mei dit jaar.
De Belgische justitie is een onderzoek begonnen naar het betalingsbedrijf Wise wegens witwassen van crimineel geld. Wise is een beursgenoteerd bedrijf dat wereldwijd actief is en ook door Nederlandse klanten wordt gebruikt. Via de betalingsdienst kan er goedkoop geld worden overgemaakt tussen verschillende landen.
Volgens de Belgische justitie worden de diensten van Wise veelvuldig gebruikt door criminelen. Wise Europe, het in Brussel gevestigde Europese hoofdkantoor, kwam in het vizier van de Belgische justitie vanwege de vele rechtshulpverzoeken door opsporingsdiensten uit diverse landen rond betalingen die criminelen deden via Wise. In totaal ging het om verdachte transacties van meer dan 500 miljoen euro.
Dat bevestigt een woordvoerder van het parket van Brussel aan NRC en tien Europese media, die samenwerken in het European Investigative Collaborations-netwerk (EIC). Vorig jaar publiceerde NRC met deze partners een onderzoek naar de betalingssector onder naam ‘Dirty Payments’.
Wise is een financiële dienstverlener die opereert onder de slogan ‘Geld zonder grenzen’ en het mogelijk maakt om goedkoop geld tussen landen over te boeken.
De meeste banken gebruiken verschillende prijzen voor het kopen en verkopen van valuta’s. Het gemiddelde hiervan is de zogeheten middenkoers, maar dat is nooit het tarief waartegen consumenten geld kunnen omwisselen. Wise belooft juist wel die middenkoers te hanteren. Bij internationale transacties via Wise maakt het bedrijf gebruik van lokale bankrekeningen, zodat het geld nooit echt grenzen overgaat waardoor er geen internationale overschrijvingskosten zijn.
Via Wise werd in 2025 voor 167,5 miljard euro verstuurd door in totaal 15,6 miljoen klanten. Het bedrijf maakte afgelopen jaar een winst van 480 miljoen euro, blijkt uit het jaarverslag.
Ook in Nederland wordt Wise gebruikt en duikt de financiële dienstverlener regelmatig op in strafzaken. Om die reden heeft het Nederlandse Openbaar Ministerie de afgelopen jaren justitie in België gevraagd informatieverzoeken in te dienen bij het kantoor van Wise in Brussel of om tegoeden op rekeningen te bevriezen. Dat betekent niet dat de financiële dienstverlener zelf verdachte is in die zaken, maar de veelheid aan verzoeken uit Europese landen de afgelopen jaren hebben er wel toe geleid dat de Belgische justitie het witwasonderzoek naar Wise instelde.
Het Openbaar Ministerie wil niet reageren op concrete zaken waarin een rechtshulpverzoek aan België werd gedaan over betalingen via Wise. Een woordvoerder van het OM in Amsterdam zegt „dat betaaldienstverleners net als reguliere banken en instellingen weleens voorkomen als bron van informatie in strafrechtelijke onderzoeken”. Uit informatie die NRC met haar partners heeft, blijkt dat Wise opdook in strafrechtelijke onderzoeken rondom drugshandel, oplichting, witwassen, maar ook bij mogelijk subsidiefraude door een taalschool.
In heel Europa duikt Wise op in dit soort zaken. Hoofdaanklager Henric Fagher van de Zweedse Dienst voor Economische Criminaliteit zegt dat het met name om witwaszaken gaat waarin diensten van Wise en soortgelijke bedrijven zijn gebruikt. „Het is snel en eenvoudig om je als klant te registreren, je kunt vaak anoniemer blijven dan bij een gewone, grote Zweedse bank. De klant kan een pasfoto van een heel andere persoon insturen, of op andere manieren de identiteit geheimhouden. Er vinden geen fysieke ontmoetingen plaats, soms hebben de bedrijven niet eens een kantoor. Transacties kunnen snel plaatsvinden, en net zo snel kan de rekening worden opgeheven.”
Een woordvoerder van Wise laat in een reactie weten dat de bestrijding van financiële criminaliteit „een uitdaging” is voor de hele sector. Wise neemt die naar eigen zeggen „uiterst serieus als financiële instelling met wereldwijd meer dan tachtig vergunningen, waarmee we ruim 19 miljoen actieve klanten wereldwijd bedienen en dagelijks ongeveer 4,7 miljoen transacties verwerken”.
Het bedrijf zegt samen te werken met „de Procureur des Konings te Brussel om vragen over onze activiteiten te beantwoorden en doen dit structureel met toezichthouders en bevoegde autoriteiten”. „Zoals elke financiële instelling worden we geconfronteerd met de realiteit van steeds geavanceerdere kwaadwillenden die ons platform trachten te misbruiken, en we blijven dan ook continu investeren in geavanceerde technologische systemen om deze voortdurend veranderende dreigingen voor te blijven.”
Uit eerder onderzoek van NRC en partners naar de betalingssector onder de naam ‘Dirty Payments’ bleek dat criminelen en fraudeurs ook hun toevlucht hadden genomen tot de Franse beursgenoteerde betalingsverwerker Worldline. Dit bedrijf bleek fraude van webwinkels en oplichters te hebben toegedekt. Ondanks waarschuwingen van de eigen risicoafdeling koos het bedrijf er bewust voor frauderende klanten te behouden omdat ze veel omzet opleverden.
Worldline speelt met de jaarlijkse verwerking van meer dan 500 miljard euro aan betalingstransacties een belangrijke rol in de internationale economie. Na de onthullingen verloren de aandelen Worldline tot 40 procent van hun waarde. Justitie in België kondigde na de publicaties een onderzoek aan. Een woordvoerder van de Belgische justitie laat weten dat dit onderzoek nog loopt.
Ook voor Wise is het niet de eerste keer dat het bedrijf in opspraak raakt. Vorig jaar betaalde de Amerikaanse dochteronderneming van Wise een administratieve boete van 4,2 miljoen dollar (ongeveer 3,7 miljoen euro) omdat het zijn verplichtingen niet was nagekomen op het gebied van de bestrijding van witwassen.
En in 2022 legde de toezichthoudende autoriteit van het emiraat Abu Dhabi (Verenigde Arabische Emiraten) de lokale dochteronderneming van Wise een boete op van 360.000 dollar, eveneens wegens het niet voldoen aan de antiwitwasvereisten. Het onderzoek bracht tekortkomingen in de risicobeoordeling van bepaalde klanten aan het licht. De dochteronderneming van Wise heeft deze berispingen niet aangevochten.
De Britse financiële toezichthouder legde op zijn beurt in 2024 een persoonlijke boete van 350.000 pond (ongeveer 420.000 euro) op aan Kristo Käärmann (45), de Estse ceo en medeoprichter van Wise, omdat hij belangrijke persoonlijke belastingkwesties niet had gemeld. In 2021 had de miljardair al een boete van vergelijkbare hoogte gekregen.