is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
God, wat missen we de flauwekulfrons van Clairy Polak op televisie. Die frons wordt in het moderne tv-landschap steeds zeldzamer, en veel bullshitradars zijn allang opgeborgen in een archiefkast.
Polak had een van de best afgestelde bullshitradars. Ze wilde het liefst wegblijven bij de waan van de dag, horen we in de documentaire Clairy Polak: Autonoom tot aan het eind van Coen Verbraak, omdat ze altijd diepgang wilde. Ja, kom daar nog maar eens om.
Voor Polak moest alles altijd zin hebben. Tijdens redactievergaderingen wilde ze absoluut geen eigen ervaringen uitwisselen: het gesprek ging altijd over de inhoud, niet over hoe je je voelt. De buitenwereld liet ze sowieso niet graag toe, en dat zou tot aan haar dood het geval blijven. Polak overleed in 2023 aan de gevolgen van borstkanker, waar ze jarenlang mee rondliep zonder iemand daarover in te lichten. Haar overlijden kwam voor iedereen onverwacht, zelfs voor haar boezemvrienden.
Dat verzwijgen had iets ontzettend eenzaams, maar het paste volgens haar vrienden bij haar extreme soevereiniteit. Het is ook behoorlijk atypisch, zeker in een tijd waarin ziektes en de dood steeds vaker tot een soort publiek bezit worden gemaakt, soms door de zieke zelf, vaak ook door de media.
Na het zien van dit portret snap je goed dat Polak weinig zin had in zoveel gedeeld leed. Toen haar moeder ooit ernstig ziek werd, had de arts gezegd dat ze het misschien maar beter voor zichzelf kon houden, omdat mensen toch heel anders tegen je gaan doen en praten na zo’n diagnose.
Voor Polak hoefden overduidelijk na haar diagnose geen lichtjes te worden gebrand of in allerijl nog wat oeuvreprijzen te worden uitgereikt. Een situatie waarbij in elke zin en daad het medelijden voelbaar is, dat was niets voor Polak.
Maar de woede en onmacht bij haar directe vrienden, breed uitgemeten in de documentaire, zijn natuurlijk volstrekt begrijpelijk. Zij hadden heus gezien dat ze moeilijker liep en afviel, maar Polak bleef iedereen op afstand houden. Mooi was wel het detail dat Polak daags voor haar overlijden nog allemaal boodschappen had gehaald voor haar vrienden voor na haar dood, met voor iedereen precies wat ze het lekkerst vonden: leverworst, een flesje cola, goeie wijn.
Zo doemde toch vooral het beeld op van iemand die tot het absolute einde de extreme controle wenste te behouden. Het maakt dit portret eerlijk en inzichtelijk, al bleef het ergens ook wringen dat haar zelfgekozen stilte over haar dood hiermee toch enigszins werd verbroken. Dat had Polak zelf waarschijnlijk niet gewild, gaf Verbraak ook toe in gesprek met de Volkskrant. Maar eerlijk was de documentaire zeker, en dat paste dan weer heel goed bij de mens en de journalist Polak.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant