De linkse Iván Cepeda lijkt verzekerd van de winst in de eerste ronde van de Colombiaanse presidentsverkiezingen. Het is zondag vooral de vraag wie in de tweede ronde zijn tegenstrever wordt. Correspondent Joost de Vries legt het uit.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Joost. Vandaag is de eerste ronde van de Colombiaanse presidentsverkiezingen. Wat staat er op het spel?
‘Drie kandidaten vormen de kopgroep in de peilingen. Een is senator Iván Cepeda, de politiek erfgenaam van de huidige president Gustavo Petro, de eerste linkse leider van Colombia. Die mag zich volgens de Grondwet niet herkiesbaar stellen.
‘Aan de andere kant staan twee rechtse kandidaten. Allereerst heb je de klassiek rechtse Paloma Valencia van het Centro Democrático, de partij van de omstreden oud-president Álvaro Uribe, over wie later meer. En dan is er Abelardo de la Espriella, een gladde advocaat die zich voor het eerst in de politiek begeeft. Hij profileert zich als een outsider en de meest rechtse kandidaat. Je kan hem extreemrechts noemen, hij spiegelt zich aan de autoritaire leider van El Salvador, Nayib Bukele.
‘Het lijkt erop dat Cepeda het in de eerste ronde het best zal doen. De vraag is tegen welke van de twee rechtse kandidaten hij het zal opnemen in de tweede ronde op 21 juni. De laatste weken doet De la Espriella het in de peilingen beter dan Valencia. Als hij en Cepeda doorgaan naar de beslissende ronde, dan moet Colombia kiezen tussen twee kandidaten die in vrijwel alle opzichten elkaars absolute tegenpolen zijn.’
Waar draaien deze verkiezingen om?
‘Deze verkiezingen gaan in de eerste plaats over de erfenis van Petro. De vraag die centraal staat: wil het land door met een sociale vredespolitiek of terug naar de harde hand van rechts? Petro kwam vier jaar geleden aan de macht met een zeer ambitieus programma om Colombia duurzame vrede te brengen, of in zijn woorden ‘la paz total’. Hij wilde het land verlossen van decennia aan gewapend geweld en drugscriminaliteit.
‘Petro probeerde te onderhandelen met alle gewapende groepen in Colombia, maar het is hem niet gelukt echte vrede te bereiken. De klus was simpelweg te groot en te ingewikkeld. Om dat te begrijpen moeten we terug naar 2016, toen de grote guerrillagroep Farc de vrede tekende en de wapens inleverde. Dat was een historisch en, zo bleek, uitzonderlijk moment. Het was de bedoeling dat de regering zich met sociale programma’s en politieaanwezigheid zou vestigen in de voormalige Farc-territoria, maar dat gebeurde niet. Andere gewapende groepen waren er snel bij om de gaten van de Farc op te vullen. Nu zijn er meer gewapende criminele groepen in Colombia dan ooit en die zijn allemaal met elkaar in oorlog over territoria en controle over de lucratieve drugshandel.
‘De linkse kandidaat Iván Cepeda was de afgelopen jaren nauw betrokken bij Petro’s vredespolitiek. Hij deed bijvoorbeeld de onderhandelingen met de guerrillagroep ELN, het Nationale Bevrijdingsleger. Die gesprekken zijn totaal mislukt en zijn uitgemond in meer geweld. Cepeda blijft desondanks het belang van dialoog met gewapende groepen benadrukken. Tegelijkertijd richt hij zich op de slachtoffers van het gewapende conflict en zet hij in op sociale programma’s. In veel opzichten staat hij voor de voortzetting van Petro’s vredespolitiek.’
Hoe kijken zijn twee voornaamste, rechtse tegenstrevers daarnaar?
‘Paloma Valencia is de kandidaat van oud-president Uribe. Die voerde tijdens zijn regeerperiode van 2002 tot 2010 een keiharde strijd tegen guerrillagroepen en drugscriminelen. Het leger vermoordde in die periode ook duizenden onschuldige boeren. Toch draagt een deel van Colombia Uribe nog steeds op handen, juist vanwege die harde aanpak. Valencia belooft de oud-president te benoemen tot minister van Defensie.
‘Abelardo de la Espriella gaat nog verder: hij heeft het niet over de harde hand, maar over een ijzeren hand. Hij haalt Bukele aan, die tachtigduizend mensen in de gevangenis heeft gezet om een einde te maken aan de criminaliteit in diens land. De la Espriella is ook een groot voorstander van president Donald Trump en diens oorlog tegen drugscriminaliteit. Hij zegt: ‘Zodra ik word verkozen, zijn de banden met de VS hersteld en gaan we hier cocavelden bombarderen en platbranden.’ Hij wil met de volle macht van het leger en de politie jagen op drugscriminelen en guerrillastrijders.’
Wat verklaart de recente opkomst van De la Espriella in de peilingen?
‘Er zijn nu twee kandidaten op rechts die met elkaar concurreren om de rechtse stem. Van Valencia kan je nog zeggen dat ze een klassiek rechtse politica is. De la Espriella is de man van de harde oneliners, iemand die magische oplossingen biedt voor de korte termijn. Je ziet toch vaak dat degene met het hardste programma en het meest populistische geluid het meest opvalt.’
Wat betekent dat voor het vervolg van de verkiezingen?
‘De linkse Cepeda scoort deze zondag waarschijnlijk goed in de eerste ronde tegenover een verdeelde rechtse stem. Maar hij krijgt het zwaar in de tweede ronde wanneer rechts Colombia zich verenigt rond – waarschijnlijk – De la Espriella. Dan komen de twee tegenpolen tegenover elkaar te staan. Aan de ene kant Cepeda, de zachte, welbespraakte senator en vredesonderhandelaar, die een breder programma biedt dan een eenzijdige focus op veiligheid en belooft dat de overheid het land zal intrekken om op de meest vergeten plekken te zorgen voor onderwijs, gezondheidszorg en werkgelegenheid. En tegenover hem de man die campagne voert met een militaire saluut en verkondigt dat de linkse vredespolitiek criminelen enkel in de kaart heeft gespeeld.
‘Voor veel Colombianen klinken Abelardo’s oneliners zeer aantrekkelijk. Want het is lastig om te blijven geloven in de vredespolitiek als je ziet dat het geweld de afgelopen jaren is toegenomen. Ook een organisatie als het Rode Kruis komt tot die trieste conclusie. Dus het zou zomaar kunnen dat de harde hand gaat winnen en dat Petro – voor nu – een uitzondering blijkt in een verder lange en bloedige geschiedenis van rechtse politici die vuur met vuur bestrijden.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant