Eh, wat, ‘live coding’? James Holden, gekoesterd vooroploper binnen de experimentele elektronische muziek, vertelt over zijn nieuwste obsessie – en zijn favoriete Japans ontbijt.
is popredacteur van de Volkskrant.
James Holden (46) kan zich maar moeilijk achter zijn computer wegrukken voor een interview. De Britse muzikant is in de Utrechtse popzaal TivoliVredenburg om straks een ‘live coding’-show te geven. Het is een nieuwe wending in de almaar ontwikkelende carrière van de dancevernieuwer.
Geen zorgen: bij de term ‘live coding’ gaat bij bijna niemand een belletje rinkelen. ‘Het is muziek die je maakt door te coderen, dus door in computertaal instructies te schrijven’, zegt Holden op de lage bank in zijn kleedkamer. ‘Dat klinkt vervreemdender dan het is, hoor.’ Bij live coding-evenementen ziet het dansende publiek de dj dan ook de computercommando’s schrijven op diens scherm.
Zijn vriendin en manager Gemma Sheppard waarschuwt van tevoren dat het voor Holden misschien lastig wordt om zich te concentreren, want er is een probleem met zijn computerprogramma dat hij probeert op te lossen.
‘Live coding is mijn nieuwe fixatie’, zegt Holden met een glimlach. ‘De eerste keer dat ik naar een live coding-avond ging, had ik geen idee wat er op het scherm gebeurde. Maar al snel ging ik het snappen: live coders hebben hele simpele, elegante en transparante code die muziekpatronen eigenlijk veel beter kunnen uitdrukken dan bolletjes en lijntjes op een partituur. Als Beethoven dit had gezien, dan zou hij gegarandeerd gekkere muziek hebben gemaakt.’
Dat Holden weer een nieuwe obsessie heeft, viel te verwachten. Zijn carrière is van begin af aan gevormd door nieuwsgierigheid en ontdekkingsdrang. Holden werd nogal beschermd opgevoed en hoorde als kind niet veel muziek. Maar op een gegeven moment kwam er een 8 bit-computer het huis in, die drie bliepjes tegelijk kon afspelen.
Uren zat Holden het ding te programmeren, en dan vooral de bliepjes. ‘Op mijn 16de volgde ik een muziekvak op school, waar ze ook een computer hadden’, zegt Holden. Daar viel zijn bliepjes-kunde op. ‘Mijn docent zei: James, je moet eens naar elektronische muziek gaan luisteren. Ik denk dat je dat leuk gaat vinden.’
Zijn natuurkundeleraar gaf hem cassettes van vooruitstrevende smaakbepalers als The Future Sound Of London en LTJ Bukem. Al gauw ontdekte Holden ook feestjes. ‘Ik ben naïef, en heb een zwart-witvisie op wat goed en slecht is’, zegt hij daarover. ‘Daardoor had ik het idee dat iedereen die van elektronische muziek houdt wel een vegetarische anarchist moest zijn. Ik was erg verbaasd toen dat niet het geval bleek te zijn.’
Hoe dan ook begon Holden aan het begin van deze eeuw als dj en producer, en werd daar zo ontzettend goed in dat hij onder de alternatievere danceliefhebber nog altijd te boek staat als één van de allerbesten. Nadat hij twee grensverleggende albums had uitgebracht, The Idiots Are Winning en The Inheritors, vroeg Radiohead-zanger Thom Yorke Holden om het voorprogramma van zijn tour met Atoms For Peace te verzorgen.
‘Daar moest ik natuurlijk ja op zeggen’, zegt Holden. Hij maakte een liveshow, waarbij hij een modulaire synthesizer bestierde terwijl Tom Page drumde. ‘Ik heb die liveshow en het dj’en een tijdje gecombineerd, maar ik voelde al snel dat ik enthousiaster was over de liveshow.’
Dat werd pijnlijk duidelijk toen Holden na een optreden gauw door moest naar een dj-klus in de Panoramabar – de bovenzaal in de Berlijnse technohemel Berghain, ‘de allercoolste plek waar je als dj kan draaien’ – en hij zijn tas met dj-spullen vergat. ‘Mijn hoofd was al niet meer bij het dj’en’, zegt Holden. ‘En ik ben een slaaf van mijn focus. Mijn brein is maar in één ding tegelijkertijd geïnteresseerd. Daar kan ik niet veel aan doen. Ze hebben me medicatie gegeven, en dat verandert er nog niets aan.’
Daarna verschoof zijn focus nog meer naar livemuziek, en werkte Holden samen met een jazzband en met de Poolse klarinettist Waclaw Zimpel. En nu doet hij dus aan live coding, een nieuwe poging om elektronische muziek zo live mogelijk te laten klinken.
‘Toen ik dj was, kon ik wel de vorm van een liedje aanpassen en het bijvoorbeeld langer of korter maken’, zegt Holden. ‘Maar ik ben me altijd bewust geweest van de grenzen daarvan. Ik probeerde alles om vrijer te worden in het spelen: ik maakte mijn eigen software, gebruikte een modulaire synthesizer, werkte samen met andere muzikanten. Toen ik de live coding-gemeenschap ontdekte, dacht ik: oh mijn god, zij zijn zoveel vrijer dan ik. Het was ontzettend inspirerend.’
Hij raakte zo in de ban van de creatieve, anarchistische subcultuur dat hij met een vriend zijn eigen live coding-software maakte: Benny. ‘Na morgenavond ga ik een kleine pauze nemen van Benny’, zegt Holden. Even later zal zijn vriendin, behept met een hoop ervaring met Holdens persoonlijkheid, dat ontkennen. ‘Ik denk niet dat hij in staat is om een pauze te nemen.’
Holden: ‘Het is goed dat er nog steeds subculturen zijn zoals de live codinggemeenschap. Zo veel elementen in de muziekindustrie zijn tegenwoordig platgeslagen. Maar daar komt een einde aan, heb ik het gevoel. Ik zou het vrij gênant vinden om met mijn muziek viraal te gaan op TikTok, en ik heb dat ook gehoord van mensen die een stuk jonger zijn dan ik. Ik verlang er niet naar om heel bekend of supersuccesvol te zijn’, zegt Holden. ‘Ik wil gewoon iets doen wat een beetje goed is en daarmee wegkomen.’
Hij voegt eraan toe dat het misschien scheelt dat hij financieel vrijer is dan veel beginnende muzikanten, dankzij z’n jarenlange dj-carrière. Zijn tourschema is veel minder vol, tegenwoordig. In augustus verzorgt hij de openingsceremonie op Dekmantel Festival in het Amsterdamse Bos, samen met techno-icoon Surgeon.
‘Het geld dat ik verdiende met al dat draaien heb ik gespaard. Ik kocht geen mooie kleren ofzo’, zegt Holden terwijl hij even aan zijn slobbertrui plukt, die hij later van zijn vriendin uit moet doen voor hij op de foto gaat. ‘Daarom hoef ik nu niet meer zoveel geld te verdienen om rond te komen.’
Zijn drang naar het beleven van avonturen hangt aan elkaar van hyperfixaties, wat hem een ideale Weekendgids maakt. Voor het interview heeft Holden al nagedacht over zijn tips. ‘ln eerste instantie dacht ik: al mijn interesses zijn computergerelateerd’, zegt hij peinzend. ‘Nu denk ik: alles op mijn lijst straalt autisme uit.’
‘Als je me vraagt wat mijn favoriete dingen van de afgelopen maanden zijn, kan ik alleen maar Benny antwoorden. Ik heb een neiging naar monotropisme: als ik ergens in zit, verdwijnt al het andere naar de achtergrond. Dat kan mijn leven echt flink verneuken: als ik aan een boek begin, moet ’ie meteen uit.
‘Benny is het resultaat van een vijftienjarig proces om meer live te kunnen spelen. Ik heb er een open source-programma van gemaakt: iets dat mensen gratis kunnen gebruiken. Want dat is hoe ik ben begonnen, als ik niet een muziekprogramma gratis had kunnen downloaden, had ik nooit muziek gemaakt. Daarom vind ik het heel belangrijk om Benny gratis te houden.’
‘De Zelda-spellen voelen als een fysieke plek. Het gaat niet om de fantasiewezens waar je tegen vecht, het gaat over die hele wereld en de rare sfeer die er hangt. Ik hield ervan om daar te zijn. Breath Of The Wind kon ik niet helemaal uitspelen, maar Tears Of The Kingdom wel. Het einde was best emotioneel. In dat spel heb je ‘shrines’, plekken waar je puzzels op moet lossen. Alle shrines hebben dezelfde koude, abstracte soundtrack. Bij de laatste hoor je die ook, maar zodra je ’m hebt opgelost, zwellen er strijkers aan. Dan realiseer je je opeens: deze soundtrack werkt al 150 uur naar een drop toe. Ik liet wekenlang mijn werk links liggen om Tears Of The Kingdom uit te spelen.’
‘Ik zou mezelf niet per se een filmliefhebber noemen, maar ik ben zo dol op Yorgos Lanthimos dat hij het hele concept film voor mij naar een hoger plan tilt. Als eerste zag ik zijn film Dogtooth. Die raakte me, want het verhaal deed me denken aan mijn eigen ingewikkelde jeugd, die net zoals die van de kinderen in de film nogal geïsoleerd was. Het maakte me dingen erover duidelijk, zonder dat de film al te letterlijk is.
Na Dogtooth verdiepten Gemma en ik ons in zijn oudere werk. Zijn allereerste film Kinetta gaat over zijn frustratie over film: hij houdt van films, maar het maken van films is iets anders dat weinig met die liefde te maken heeft. Dat herken ik bij mezelf in muziek.’
‘Toen Elon Musk Twitter kocht, realiseerde ik me dat ik er weg moest. Ik had over Mastodon gehoord en meldde me aan, maar in eerste instantie dacht ik wat iedereen daarover denkt: het is onmogelijk om in te komen, en er zitten alleen maar computerprogrammeurs en furries op. Het is niet zo leuk als Twitter, omdat er geen mensen zijn die alle aandacht naar zich toe trekken.
‘Bij een tweede poging kwam ik erachter dat veel computerprogrammeurs een fantastische muzieksmaak hebben, en dat veel furries heel cool zijn. Ik heb op Mastodon een heleboel erg interessante, diverse subculturen leren kennen. Juist omdat er geen aandachtstrekkers zijn, en niemand je iets probeert te verkopen. Er gaat niks viraal. Het trekt een bepaald soort mensen aan, waardoor het een hele andere cultuur is. Het is alsof je van New York naar een mooi, klein dorp verhuist.’
‘Pasta Gang is een dadaïstische, anarchistische band uit de live codinggemeenschap. Ze hebben een website waarop je gezamenlijk muziek kan maken, nudel.cc. Als je een keer meedoet, ben je al lid van de Pasta Gang. Op een avond deed ik dat met Gemma en onze vriend James, dus wij zitten nu in de Pasta Gang. Ze spelen over de hele wereld, één lid komt dan opdagen om op een live coding-avond op te treden, de rest helpt online op afstand mee.
‘De muziek die eruit voortkomt is een totaal nieuw soort muziek, die ik nooit eerder heb gehoord. Een fantastische riff ontstaat, muteert, en valt uit elkaar binnen vier maten. Het voelt alsof je leven voor je ogen voorbij flitst. Het enige waar ik het mee zou kunnen vergelijken is misschien de jazzgroep Art Ensemble Of Chicago.’
‘La Novia is een muzikantencollectief uit Zuid-Frankrijk, die in principe Franse folk maakt. Maar ze spelen die folk op een avant-gardistische manier. Een draailier speelt bijvoorbeeld veertig minuten lang één akkoord, dat gaandeweg steeds verschrikkelijker gaat klinken, maar dan opeens overschakelt naar een akkoord dat wel goed klinkt. Dan komen er drums bij en klinkt het ineens als het beste dat je ooit hebt gehoord. Ze gebruiken bijvoorbeeld ook een doedelzak, het klinkt allemaal erg duister en zwaar.
‘Gemma en ik hebben ze in diverse samenstellingen live zien spelen en ik heb veel albums van ze gekocht. Degene die de albums heeft gemixt liet trouwens weten dat hij geïnspireerd was door mijn album The Inheritors. Dat was fantastisch.’
‘Ik ontdekte dit ontbijt toen ik vorig jaar in Japan was. Ik had het uit mezelf nooit besteld, maar de vriend met wie ik Benny heb gemaakt woont daar en stond erop dat ik het zou proberen. Het is sushirijst met een beetje azijn en sesamzaad, en daar doe je rauw eiwit bij. Het ei kookt niet echt, maar het wordt wel minder kleverig. Dan doe je het eigeel in het midden en wat zeewier en sojasaus enzo. Het is fantastisch.
‘Ik heb mensen in Japan wel vaker gerechten met rauw ei zien eten. Japan heeft veel ervaringen waar je eerst wat moed voor moet verzamelen, ze hebben ook van die Washlet-toiletten met ingebouwd bidet. Het kostte me een paar bezoekjes voor ik die knop in durfde te drukken. Het duurde ook even voor ik iets met rauwe ei durfde te bestellen, maar ik ben blij dat ik het eindelijk heb gedaan, want nu is het een groot deel van mijn voeding.’
‘Ik heb het werk van deze fantasyschrijfster pas na haar dood in 2018 leren kennen. De manier waarop mensen toen over haar spraken, gaf me het gevoel dat ik iets had gemist. Het eerste boek dat ik van haar las was De Ontheemde, over geslaagd anarchisme. Dat vind ik natuurlijk interessant.
‘Haar kinderboekenreeks, Aardzee, zijn boeken over volwassen worden die ik dertig jaar geleden had moeten lezen. Hermann Hesse heeft ook veel van die boeken, en ik heb ze allemaal te laat gelezen.’
‘Ik ben dol op Staffies. Onze Staffie uit het asiel is eind vorig jaar overleden, dus we zitten even zonder hond. Maar we passen graag op de hond van onze vrienden. Honden zijn een grote inspiratie, ze hebben een speelsheid waar ik ook naar streef. En ze staan voor een onvoorwaardelijke en warme liefde. Toen Heidi overleed, zei mijn therapeut iets als: ‘Nu ga je waarschijnlijk wel weer een album maken, James.’
7 juni 1979Geboren in Exeter, Engeland.
1999Eerste single Horizons.
2003Begint eigen label Border Community.
2004Hitremix van Nathan Fake’s The Sky Was Pink.
2006Debuutalbum The Idiots Are Winning.
2013Album The Inheritors.
2013Liveshow in het voorprogramma van Atoms For Peace.
2015EP Marhaba met de Marokkaanse gnawa-artiest Maalem Houssam Guinia.
2016Album Outdoor Museum of Fractals / 555Hz met Camilo Tirado en Luke Abbott.
2017Jazzalbum The Animal Spirits.
2019Documentairesoundtrack voor A Cambodian Spring.
2023 Album Imagine This Is a High Dimensional Space of All Possibilities.
2025Album The Universe Will Take Care Of You met klarinettist Waclaw Zimpel.
James Holden woont in Londen. Hij heeft een relatie met Gemma Sheppard.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant