Hoewel de modellenwereld bekendstaat als jachtgebied van mannen die misbruik willen maken van jonge vrouwen, was dat decennialang nauwelijks bespreekbaar in Frankrijk. Laat staan dat justitie daar veel werk van maakte. Maar daar is verandering in gekomen, mede dankzij de getuigenis van een Nederlandse vrouw.
Annemarie Ettekoven krijgt op 16 december 2020 een rechercheur van de Franse politie aan de lijn: hij is gearresteerd. Er schiet een golf van opluchting door haar heen. De modellenscout die haar veertig jaar eerder een glansrijke carrière had voorspeld, en haar vertrouwen daarna gruwelijk misbruikte, zit eindelijk in de cel. Jean-Luc Brunel, decennialang een van de machtigste mannen in de Parijse modewereld, wist geruime tijd uit handen van de politie te blijven. Maar nu is hij, als een van de belangrijkste handlangers van de Amerikaanse misbruikverdachte Jeffrey Epstein, dan toch in de boeien geslagen.
‘De rechercheur wilde dat ik het nieuws die dag niet uit de media zou hoeven vernemen’, vertelt Ettekoven (nu 67). Ze kan haar blijdschap over de politieactie met bijna niemand delen. Alleen haar echtgenoot en haar zus zijn op de hoogte van wat haar in 1979 is overkomen, als jonge au-pair in Parijs. Haar inmiddels volwassen kinderen weten dan nog van niets, evenmin als de rest van haar familie, vrienden en collega’s.
De Franse politie heeft ook een verzoek: nu Brunel is gearresteerd, wordt het wel urgenter dat ze de bewijsstukken terugvindt waarover ze de recherche eerder heeft verteld. Zo is Ettekoven, van beroep nota bene historisch archivaris, in de eerste weken van 2021 veel te vinden op haar zolder, waar ze de ene na de andere doos binnenstebuiten keert.
Onder in een oude koffer vindt ze in een keurig envelopje de documenten die aantonen dat het allemaal geen nare droom was, maar realiteit: een treinkaartje van Forges-les-Eaux naar Parijs van 19 mei 1979, en de licht vergeelde kladversie van de brief die ze later verstuurde aan een (inmiddels overleden) goede vriend. Die kladbrief, door de Volkskrant ingezien, heeft ze opgesteld terwijl ze twee uur lang op die trein moest wachten, nog nabevend van de schokkende nachtelijke gebeurtenissen die ze erin beschrijft. ‘Wat me nu is overkomen zul je nauwelijks geloven’, waarschuwt ze de vriend. ‘Hou je maar vast.’
Heeft de Parijse modewereld gefungeerd als dekmantel voor internationale vrouwenhandel? Die vraag hangt boven het in februari geopende Franse onderzoek naar de Epstein-documenten. Het is voor het eerst dat er op die manier in breder verband wordt gekeken naar het mogelijke misbruik van jonge vrouwen en meisjes met de ambitie om als model te werken: niet als op zichzelf staand misdrijf, maar als onderdeel van een systeem dat mogelijk kan worden gezien als mensenhandel.
Hoewel het een publiek geheim is dat de modellenwereld als een magneet werkt op mannen die misbruik willen maken van jonge vrouwen, was dat onderwerp decennialang nauwelijks bespreekbaar in Frankrijk. Waar in de meeste andere westerse landen de MeToo-beweging vanaf 2017 tot maatschappelijke verschuivingen leidde, kreeg de discussie daar relatief weinig voet aan de grond, mede dankzij de gedeelde mythe van Frankrijk als land van verleiding en seksuele bevrijding. Pas sinds de zaak van Gisèle Pelicot in 2024 lijkt er iets te verschuiven.
En nu wordt in Parijs ook met hernieuwde belangstelling gekeken naar de zaak-Epstein. Multimiljonair Jeffrey Epstein had immers een woning in Frankrijk, liet er slachtoffers rekruteren en werkte samen met Fransen. Het Franse Openbaar Ministerie ziet in de miljoenen documenten die in januari door de Amerikaanse justitie zijn vrijgegeven genoeg aanknopingspunten voor nieuw onderzoek naar Epsteins handlangers. ‘Vooral’, zo verklaarde een woordvoerder bij de bekendmaking, ‘vanuit de overtuiging dat de publicatie ervan de trauma’s van slachtoffers kan doen herleven. Mogelijk spreken slachtoffers zich uit die dat in voorgaande jaren niet deden.’ Half mei maakte justitie bekend dat zich dit voorjaar inderdaad al ‘een tiental’ nieuwe slachtoffers bij de politie heeft gemeld.
Spil in het Franse onderzoek is het Parijse appartement van bijna 800 vierkante meter dat Epstein in 2002 kocht aan de exclusieve Avenue Foch, op vijf minuten lopen van de Arc de Triomphe. Het pand met de marsepeinkleurige gevel en gietijzeren balkons bleek bij de huiszoeking na zijn dood in 2019 vol te staan met opgezette dieren, beelden van naakte jonge vrouwen en foto’s van Epstein met beroemdheden als Donald Trump en paus Johannes Paulus II.
De politie vond er harde schijven met onder meer 4.500 e-mails tussen Epstein en de eerder genoemde modellenagent Jean-Luc Brunel. Ook werd een Excelbestand aangetroffen waarin achter 62 vrouwennamen stond genoteerd of ze minder- of meerderjarig waren en welke seksuele handelingen er met hen hadden plaatsgevonden.
Justitie opende destijds een strafonderzoek tegen Brunel, die werd verdacht van mensenhandel en meerdere verkrachtingen, ook van minderjarigen. Volgens een boekhouder die eerder door de Amerikaanse politie werd verhoord, had Epstein de Amerikaanse tak van Brunels modellenbureau gefinancierd. Epstein zou ook hebben betaald voor de Amerikaanse visa van de jonge vrouwen die door Brunel naar de Verenigde Staten werden gevlogen onder het mom van modellenwerk, terwijl ze in werkelijkheid waren gerekruteerd als gezelschap voor de seksverslaafde multimiljonair. Maar de strafzaak tegen Brunel eindigde toen hij in 2022 op 75-jarige leeftijd dood in zijn cel werd gevonden – de autoriteiten beschouwen zijn overlijden als een zelfdoding, net als bij Epstein, die in 2019 ook in gevangenschap is gestorven.
In het nieuwe, brede onderzoek naar mensenhandel zal de informatie uit de onlangs vrijgegeven Epstein-documenten en uit nieuwe verklaringen worden gespiegeld met het bewijsmateriaal dat de Franse politie eerder verzamelde. Naast Brunel komt in de Epstein-documenten een andere modebons voor die de Franse justitie eerder op de radar had: Gérald Marie, die van 1986 tot 2010 de leiding had over het Parijse hoofdkwartier van het internationale modellenbureau Elite, het agentschap achter de carrières van topmodellen als Cindy Crawford en Naomi Campbell. Meerdere voormalige modellen beschuldigen Marie, nu 75, van verkrachting. In sommige gevallen waren de slachtoffers destijds minderjarig. Toch kwam ook zijn strafzaak nooit voor de rechter: de misdrijven zijn volgens de Franse wet verjaard.
Dat er nu toch opnieuw onderzoek wordt gedaan, is mede te danken aan de getuigenissen van de vrouwen achter de actiegroep Victorious Angels – een verwijzing naar het iconische lingeriemerk – waar Annemarie Ettekoven deel van uitmaakt. De vijftien vrouwen uit vijf landen, inmiddels vijftigers en zestigers, zeggen allen ooit ten prooi te zijn gevallen aan de twee Franse modellenbazen. Ook de Nederlandse Thysia Huisman, die in 2019 in haar boek Close Up beschreef hoe ze door Brunel werd gedrogeerd en verkracht, heeft zich bij Victorious Angels aangesloten.
De vrouwen leerden pas van elkaars bestaan na Epsteins arrestatie. Sindsdien hameren ze in de media, in de politiek en bij justitie gezamenlijk op het belang van strafrechtelijke vervolging van nog levende betrokkenen.
Voor Ettekoven is het voor het eerst dat ze haar verhaal doet in de Nederlandse pers. Tijdens een hoorzitting in de Franse senaat in 2021, waar de Victorious Angels pleitten voor afschaffing van de Franse verjaringstermijn voor verkrachtingszaken, zat ze nog met een mondkapje en een grote zonnebril in de statige zaal. Ze is terughoudend. ‘Je kunt als slachtoffer al snel worden gebruikt voor een ander doel’, zegt ze. ‘Mensen maken goede sier: goh, wat zijn we goed bezig, we zijn een en al luisterend oor. Maar vervolgens verandert er niets.’
Toch heeft ze door het heropende strafonderzoek nieuwe hoop dat er recentere slachtoffers naar voren treden met wier verhaal justitie wel iets kan. Die moeten er zijn, daarvan is ze overtuigd. En mogelijk voelen die zich gesteund als ze haar verhaal lezen. Daarom treedt ze nu uit de schaduw.
Het is de moeder van haar Parijse gastgezin die in het voorjaar van 1979 met het idee komt. Ettekoven is na de middelbare school naar Frankrijk vertrokken om als au pair op de 10-jarige Vincent te passen en kunstgeschiedenis te studeren aan de Sorbonne. Die studie is tegengevallen en ze weet nog niet wat ze na de zomer gaat doen. De moeder van Vincent was zelf in de jaren zestig fotomodel. Ze vermoedt dat de net 20-jarige Ettekoven daar ook geschikt voor is, met haar ranke postuur, fijne gelaatstrekken en dikke donkere haar.
Op vrijdag 18 mei 1979 neemt ze haar au pair mee naar Paris Planning, destijds het bekendste Franse modellenbureau, dat later is opgegaan in Elite. Ze worden ontvangen door een man in een spijkerjasje met lange bruine krullen. Hij stelt zich voor als Gérald. ‘Hij zei me dat ik erg mooi was’, herinnert Ettekoven zich. ‘Omdat ik geen ervaring had als model, raadde hij aan eerst testshoots te doen bij een van de kleinere bureaus waarmee ze nauw samenwerkten.’
De moeder van het gastgezin vertrekt en Ettekoven neemt zelf direct de metro naar het kantoor van Karin Models. Daar wordt ze ontvangen door de eigenaar, ‘een charmante en vriendelijke man genaamd Jean-Luc’. Hij geeft haar complimenten en zegt dat hij graag testfoto’s zou willen maken. En, dat treft: er staat dat weekend toevallig een tripje naar het platteland gepland met wat vrienden en modellen om een fotoshoot te doen. Dus als ze wil, kan ze meteen diezelfde avond mee.
‘Hij klonk logisch en overtuigend’, zegt Ettekoven nu. Wat ze wel wil benadrukken: dit speelde zich af voordat internet en de mobiele telefoon hun intrede deden. De volledige namen van de mannen die ze die dag ontmoette – Jean-Luc Brunel en Gérald Marie – ontdekte ze pas later, en over hun positie wist ze niets. ‘Je kon niet zomaar een bedrijf of personen googelen. Bellen kon ik dat jaar alleen vanuit een telefooncel. Je had een naam en een adres, meer niet, en je moest er maar op vertrouwen dat mensen het beste met je voorhadden.’
Als ze die vrijdagavond op het afgesproken adres het gezelschap ontmoet waarmee ze à la campagne gaat, is ze verrast dat niet alleen Brunel van de partij is, maar ook Marie, de directeur die ze eerder die dag heeft gezien bij Paris Planning. Er is ook een man die zich voorstelt als Etienne, en er reizen drie jonge modellen mee die ze meent te herkennen uit tijdschriften. Een Amerikaans model vertelt haar dat zij al vaker in het kasteel zijn geweest, dat Etienne de eigenaar is en dat het er fantastisch is, met jeeps en paarden.
In twee auto’s gaan ze op weg. Rond middernacht stoppen ze bij een restaurant om wat te eten. Daar bekruipt Ettekoven een onheilspellend gevoel. ‘De sfeer sloeg om. Gérald stond op en liet een boek zien vol pornografische foto’s van groepsseks. Hij maakte er grappen over en iedereen lachte. Ik voelde me steeds ongemakkelijker.’
Ze neemt Brunel apart en vraagt of hij haar tas uit de auto kan halen, zodat ze naar huis kan. ‘Ik legde hem uit dat deze atmosfeer niet de mijne was. Maar hij stelde me gerust, zei dat ik onder zijn bescherming stond als directeur van het bureau, en dat er niets zou gebeuren wat ik niet wilde. Ik geloofde hem.’
Midden in de nacht arriveren ze bij een donker kasteel. Ettekoven krijgt een enorme kamer toegewezen, met een hoog plafond en houten lambrisering. Doodmoe ploft ze neer op het antieke bed. Maar dan klopt Brunel op de deur. ‘Hij stelde voor om meteen nog wat testfoto’s te maken, geposeerd voor de koplampen van zijn auto.’ Ze rijden een stukje, waarna hij parkeert bij een bosrand. Hoeveel verdient ze als au pair, wil hij weten. Rond de 600 frank, antwoordt ze (omgerekend naar hedendaagse prijzen zo’n 340 euro). ‘Hij antwoordde: waarom blijf je au pair? Je kunt van mij makkelijk een contract krijgen van 30.000 frank (17.000 euro, red.) per maand. Toen legde hij zijn hand tussen mijn benen. Ik zei ‘nee’ en ik werd doodsbang.’
Daar in het duister in de auto realiseert ze zich dat niemand weet waar ze nu is. Ze weet het zelf niet eens. ‘Ik kan je anders ook hier in het bos achterlaten’, zegt Brunel. Ettekoven voelt zich bedreigd. ‘We waren op een plek waar niemand in de wijde omtrek me zou horen als ik zou schreeuwen. Als er iets met me zou gebeuren, zou niemand me hier ooit vinden. Ik vreesde in die auto echt voor mijn leven.’
Tergend langzaam rijdt Brunel terug naar het kasteel. ‘Daar rende ik de auto uit, vluchtte naar mijn kamer en deed de deur op slot.’ Ze ligt een paar minuten bevend van angst onder de lakens, als ze gerommel hoort vanuit een kast. De kastdeur gaat open en Brunel stapt erdoor, haar kamer in. Er blijkt een verborgen verbinding met zijn slaapkamer aan de andere kant van de muur. ‘Hij stond daar met enkel een T-shirt en een slip aan. Hij liep naar mijn bed, pakte mijn arm en trok me door die kast naar zijn eigen kamer. Ik worstelde en zei ‘nee’.’ Ondanks haar tegenstribbelen slaagt Brunel erin haar op zijn bed te duwen. ‘Daar heeft hij me verkracht.’ Huilend vlucht ze daarna terug naar haar kamer. De kastdeur barricadeert ze met stoelen. Haar grootste zorg: hoe komt ze hier morgenochtend weg?
Als het licht wordt, ziet ze pas waar ze is. ‘Toen ik de luiken opende zag ik een grote tuin, met van die geometrische vormen zoals bij Versailles, prachtig aangelegd. In de verte bossen, weilanden, koeien. Maar geen levende ziel, niemand om hulp aan te vragen.’ Als ze de trap afkomt zit Gérald Marie met de andere jonge vrouwen aan een vorstelijk ontbijt, met broodjes, taart en cider. Een ober schenkt de koffie bij, op de achtergrond klinkt klassieke muziek. ‘Niemand zei een woord tegen mij. Gérald grapte dat ik er moe uit zag. Toen Jean-Luc de kamer binnenkwam, negeerde hij me volledig.’
Even later bespreken de mannen het idee om die avond een groep prostituees op te halen uit Rouen. Ze praten over haar alsof ze er niet bij is. ‘Ze wilden een orgie organiseren. Lachend verkondigden ze dat ze die avond naaktfoto’s van mij wilden maken.’
Zonder uit te leggen wat er die nacht is gebeurd, zegt Ettekoven tegen het Amerikaanse model dat ze weg wil. Ze vraagt of ze naar Etienne kan worden gebracht. ‘Ik heb ook het idee dat jij hier niet zo goed past’, reageert hij op haar voornemen om te vertrekken. Het station van Forges-les-Eaux ligt 9 kilometer verderop, ze wordt er met de auto naartoe gebracht.
Ze koopt een treinkaartje voor de stoptrein naar Parijs waarin de datum wordt gestanst: 19 mei 1979. Op een verlaten perron wacht ze twee uur op de stoptrein naar Parijs. De opluchting die ze voelt, klinkt door in de kladbrief die ze daar heeft geschreven aan een goede vriend en die samen met het treinkaartje bewaard is gebleven. Voordat ze alle vreselijke gebeurtenissen aan hem uit de doeken doet, begint ze met het goede nieuws: ‘Ik leef nog!’
Terug in Parijs belt ze vanuit een telefooncel haar zus in Nederland en vertelt wat er is gebeurd. Verder deelt ze het verhaal met niemand. ‘Het is niets geworden’, zegt ze vaag tegen de moeder van haar gastgezin, voordat ze weer als au-pair aan het werk gaat. Ze schaamt zich en is bang dat niemand haar zal geloven. Naar de politie gaan komt niet eens in haar op.
Het is niet dat er in de decennia na dit duistere weekend geen signalen naar buiten zijn gekomen over het misbruik dat er in de modellenwereld soms wordt gemaakt van jonge vrouwen en tienermeisjes. Maar totdat die kwestie kon worden gelinkt aan Epstein leek het weinigen iets te kunnen schelen.
Zo maakte het Amerikaanse CBS-programma 60 minutes al in 1988 een uitzending over twee prominente mannen in de Parijse modewereld, onder wie Jean-Luc Brunel. Courtney Powell, een destijds 19-jarig model, vertelt daarin over Brunels feesten, waar zijn vrienden een meisje mochten uitkiezen. ‘Het is een vleeskeuring. Je bent daar met het doel dat iemand je mee naar huis wil nemen, naar bed.’
Twee onherkenbare modellen zeggen in de uitzending dat ze door Brunel zijn gedrogeerd en een van hen zegt zeker te weten dat zij daarna door Brunel is verkracht. De redactie zegt met nog vijf vrouwen te hebben gesproken die beweren door Brunel te zijn gedrogeerd. De CBS-uitzending bereikt via illegaal gekopieerde videobanden ook de Parijse modewereld. Brunels naam raakt enigszins besmet, maar justitie doet niets met de aantijgingen.
Vanuit die hoek blijft het ook stil als de Amerikaanse onderzoeksjournalist Michael Gross in 1995 met zijn bestseller Model de schijnwerper zet op de mannen die heersen over de Parijse modellenwereld. Brunel wordt daarin ‘een pooier’ genoemd door een Duitse agent. John Casablancas, de oprichter van Elite die zelf openlijk relaties aanknoopt met minderjarige modellen, zegt in het boek dat Brunel achter de tralies zou moeten zitten vanwege het drogeren van meisjes. ‘Jean-Luc houdt van drugs en stille verkrachting’, aldus een andere Franse agent over Brunel. Zelf vertelt Brunel in het boek dat hij ‘geen heilige’ is. ‘Je gaat vanavond met een model naar bed, is dat een misdrijf?’ Hij ontkent de gedwongen seks en het drogeren van jonge vrouwen. Wel geeft hij toe verslaafd te zijn geweest aan cocaïne.
Ook van Gérald Marie, directeur bij Elite, wordt in het boek een ontluisterend portret geschetst. Zo vertelt model Christine Bolster hoe ze op haar 14de, als ze net is gearriveerd in Parijs, door Marie wordt veroverd. Ze hebben zes jaar lang een onevenwichtige relatie, waar Bolster met zeer gemengde gevoelens op terugkijkt. Model maakt ook melding van interne notities van Elite waaruit blijkt dat Marie modellen voortdurend lastig valt. ‘Gérald wilde die meiden neuken’, aldus modellenagent Jacques Silberstein in het boek. ‘Zijn manier was: als je wil werken, moet je met me naar bed.’ Marie pleegde in de jaren tachtig ‘op regelmatige basis ontucht’ met minderjarigen, concludeert journalist Gross.
Het is allemaal geen aanleiding tot ingrijpen. En ook wanneer Gérald Marie in 1999 geld aanbiedt in ruil voor seks met een BBC-journalist die zich voordoet als model, volgt geen onderzoek. Een woordvoerder van het parket in Parijs geeft geen antwoord op de vraag van de Volkskrant waarom er niets is gedaan met eerdere signalen.
Een deel van de verklaring is waarschijnlijk gelegen in de code van discretie binnen de Franse elite. Invloedrijke figuren uit de politiek, het zakenleven, de media en de mode gaan naar dezelfde diners, kennen elkaars geheimen en verdedigen elkaars reputatie. In de Franse verleidingscultuur worden mannen bovendien geacht vrouwen te veroveren, waarbij grote leeftijdsverschillen eerder worden bewonderd dan veroordeeld. De Franse feminist Valérie Rey-Robert beschreef in 2020 in haar boek Verkrachtingscultuur op zijn Frans hoe dominantie en zelfs een zekere vorm van geweld worden geromantiseerd met een beroep op deze Franse ‘galanterie’.
Die cultuur schemert door als Gérald Marie zich in 1999 op televisie komt verantwoorden voor de beschuldigingen. Om onduidelijke redenen laat hij zich in de destijds populaire Franse talkshow van Thierry Ardisson vergezellen door twee van zijn stralende modellen, van wie er een dan pas 16 jaar oud is. De aantijgingen worden in de studio vrolijk weggelachen. De modellen krijgen geen inhoudelijke vragen.
Wie wél haar mond opendoet is het Nederlandse topmodel Karen Mulder, die in 2001 aanschuift in hetzelfde programma. Mulder had jarenlang een gevierde carrière bij Elite en werd in één adem genoemd met supermodellen als Naomi Campbell en Claudia Schiffer, maar is in 2000 gestopt met het modellenwerk. Als ze in de talkshow wil uitleggen waarom, ontstaat er paniek in de studio. Totaal onverwacht begint Mulder namelijk te vertellen over de wijdverbreide cultuur van seksueel wangedrag in de modellenwereld, waarvan ze zelf meermaals het slachtoffer zegt te zijn geworden. Ze noemt Jean-Luc Brunel en Gérald Marie bij naam, maar ook prins Albert van Monaco. Ook zegt ze als kind te zijn misbruikt door haar vader en een familievriend.
De kijkers zullen het nooit weten, want de redactie besluit het materiaal niet uit te zenden. De ‘verwarde’ Mulder moet volgens de televisiemakers tegen zichzelf worden beschermd. Omdat er publiek bij zat, lekken de aantijgingen alsnog uit. In de daaropvolgende mediastorm wordt door columnisten en haar eigen vader getwijfeld aan Mulders psychische gesteldheid. Op aandringen van haar familie volgt een opname in een privékliniek voor psychiatrische patiënten. Volgens Franse media wordt haar verblijf betaald door een van de beschuldigde mannen: Elite-directeur Gérald Marie.
Ook 25 jaar na dato is niet duidelijk in hoeverre haar aanklacht op waarheid berustte – Mulder leeft tegenwoordig in de anonimiteit in Frankrijk en staat volgens haar zakelijk vertegenwoordiger niet open voor interviews over dit onderwerp. Ze herhaalde haar aantijgingen weliswaar kort na het tv-interview in het Franse weekblad VSD, maar heeft op een later moment ook excuses gemaakt voor de, zo zei ze toen, valse beschuldigingen.
Moet Karen Mulder worden beschouwd als een vroege klokkenluider over misstanden in de modellenwereld waarvan niemand wilde weten? Sinds de openbaarmaking van de Epstein-documenten klinkt dat geluid vaker. In allerlei online filmpjes wordt ze tegenwoordig bewonderd om haar moed.
‘Er is veel moeite gedaan om haar als een gek af te schilderen’, zegt advocaat Anne-Claire Le Jeune op haar kleine kantoor aan de elegante Rue de Sèvres in Parijs. ‘Maar met alles wat we nu van andere vrouwen hebben gehoord, zegt men: misschien was het toch waar wat zij allemaal zei.’
Le Jeune staat de vrouwen van Victorious Angels bij, onder wie ook Annemarie Ettekoven. Op basis van de verhalen van haar cliënten ziet de advocaat een patroon: ‘Als een meisje echt een topmodel leek te kunnen worden, en op die manier geld zou opbrengen, werd ze verder met rust gelaten. Daartegenover stonden alle meisjes van wie men wist dat ze geen grote carrière zouden hebben. Die golden als makkelijke prooi.’
Le Jeune heeft namens de slachtoffers aangedrongen op strafonderzoeken, die vooralsnog dus op niets zijn uitgelopen, mede vanwege de verjaringstermijn van twintig jaar – en dertig jaar bij minderjarigen – van verkrachting. Le Jeune had weliswaar contact met twee vrouwen die recenter slachtoffer van Elite-directeur Gérald Marie zijn geworden. ‘Maar die wilden geen aanklacht indienen. Zoals vaker bij dit soort zaken: hun echtgenoten en families zijn niet op de hoogte, en de vrouwen vrezen dat hun identiteit op een gegeven moment uitkomt. Het is een zwaar proces: verhoren, onderzoeken door experts, lange procedures. Daarom zet ik nooit druk op slachtoffers.’
Het is in de zomer van 2019 wereldnieuws: Jeffrey Epstein is gearresteerd op verdenking van kindermisbruik en mensenhandel. Hij is net met zijn privéjet teruggekeerd van een paar dagen Parijs als hij in New York in de boeien wordt geslagen. In de dagen na zijn arrestatie berichten media over zijn belangrijkste handlangers. ‘En toen zag ik die kop van hem op een foto’, zegt Ettekoven, doelend op Jean-Luc Brunel.
Tot dat moment denkt Ettekoven dat haar ervaring op zichzelf staat. De herinneringen aan die afschuwelijke nacht heeft ze decennialang zo diep mogelijk begraven. Maar nu komen de emoties in volle hevigheid boven: hoe ze heeft gevreesd voor haar leven, de woede over Brunels manipulatie en verraad.
In september 2019 zit ze in de Franse hoofdstad tegenover een rechercheur. Hoewel haar zaak ruimschoots is verjaard, is de politie blij met haar getuigenis. Vooral omdat die wordt bevestigd door de op zolder bewaarde brief en het gestanste treinkaartje van 19 mei 1979.
Haar relaas kan worden gebruikt om de aanklachten van recentere slachtoffers te onderbouwen. Een van hen is Virginia Giuffre, Epsteins bekendste slachtoffer, die eveneens heeft getuigd hoe zij als minderjarige werd misbruikt door de toenmalige Britse prins Andrew. Volgens Giuffre gebruikte Brunel zijn modellenbureau als dekmantel om tienermeisjes te werven en schepte Epstein erover op dat hij ‘met meer dan duizend van Brunels meisjes’ had geslapen.
De puzzel schuift verder in elkaar als de recherche met behulp van drones het door Ettekoven beschreven kasteel lokaliseert: Chateau Gaillefontaine, een kasteel in particulier bezit van de adellijke familie Des Roys. Een van de nazaten is markies Etienne des Roys, in 2009 overleden. De markies was jarenlang financieel directeur bij Karin Models en moet dus de Etienne zijn die Ettekoven in 1979 zag in het kasteel.
Maar terwijl justitie bezig is bewijs te verzamelen en Ettekoven zich voorbereidt om te getuigen in de rechtszaak, is er in februari 2022 een domper: Brunel wordt dood gevonden in zijn cel. Volgens de autoriteiten is het een zelfdoding. De slachtoffers voelen de kans op gerechtigheid door hun vingers glippen, want met het overlijden van de enige verdachte wordt de strafzaak gesloten.
‘Ik ben echt verbijsterd over de gretigheid waarmee de zaak-Epstein in de doofpot is gestopt’, zegt jurist Yael Mellul. Ze specialiseerde zich als strafrechtadvocaat in huiselijk geweld en is tegenwoordig bekend als vrouwenrechtenactivist in Frankrijk.
De zaak-Epstein is in de kern een Franse zaak, zo schreef ze kort na zijn arrestatie in 2019 aan de officier van justitie in Parijs. ‘Er moet een onderzoek worden ingesteld om vast te stellen of er op Frans grondgebied jonge meisjes slachtoffer zijn geworden van seksuele uitbuiting.’ Maar er werd destijds twee maanden gewacht met de doorzoeking van Epsteins appartement in Parijs, waardoor volgens Mellul mogelijk bewijsmateriaal verloren is gegaan.
Het later aangetroffen Excelbestand met 62 namen van mogelijke slachtoffers wijst in Melluls ogen op ‘een systeem’ en ‘suggereert dat er handlangers zijn geweest’. Het verbijstert haar daarom dat het Franse onderzoek stopte na de dood van Brunel. Ze krijgt daarin bijval van Homayra Sellier, directeur van kinderbeschermingsorganisatie Innocence en Danger. ‘Als je een drugsnetwerk in kaart brengt, geef je ook niet op zodra er één dealer dood is.’ Sellier probeert nu steun te krijgen voor een parlementaire enquête naar de aanpak destijds.
Volgens een woordvoerder heeft het parket in Parijs wel degelijk een verzoek gedaan om verder onderzoek te mogen doen naar mensenhandel. ‘De onderzoeksrechter is ons daar toen niet in gevolgd, die zag niet voldoende aanknopingspunten.’
De aanklachten tegen Brunel en Marie werden als individuele strafzaak bekeken. Maar het nieuwe Franse onderzoek, zo legt het OM uit, ‘is niet gericht op specifieke personen, maar op het reconstrueren van een netwerk’. Door informatie uit dossiers tegen verschillende personen met elkaar te combineren wil justitie uitzoeken of er aantoonbaar sprake was van een groter verband waarbinnen misdrijven werden gepleegd. Het OM spreekt van een ‘titanische klus’ waarvan de uitkomst onzeker is.
Een van de andere mogelijke handlangers van Epstein die ook in Frankrijk actief zou zijn geweest is Daniel Siad. Hij reisde zowel voor Epstein als Brunel het Europese continent over als ‘modellenscout’. Inmiddels wordt Siad in Frankrijk door vijf vrouwen aangeklaagd voor verkrachting en mensenhandel tussen 1986 en 2020.
Victorious Angels, de actiegroep van slachtoffers, heeft het OM verzocht om ook de banden te onderzoeken tussen Epstein en Gérald Marie. Die was niet zo dik met de multimiljonair als zijn concurrent Brunel, maar uit de documenten blijkt wel dat zij in 2006 mailcontact hadden over een mogelijke zakendeal, al lijkt die te zijn afgeketst. Bovendien loopt er een connectie tussen Marie en Daniel Siad: een van de oprichters van Victorious Angels zegt dat zij door Marie is verkracht nadat ze aan hem werd voorgesteld door Siad – die zich eerder aan haar vergreep.
‘Ik heb nooit van mijn leven iemand verkracht’, reageerde Siad begin mei op de beschuldigingen voor de camera’s van BFMTV. Marie, die tegenwoordig op Ibiza van zijn pensioen geniet, liet op dezelfde tv-zender via zijn advocaat weten de onderzoeken ‘in alle sereniteit’ af te wachten.
Annemarie Ettekoven is woedend dat deze mannen dankzij de Franse verjaringstermijn hun bestaan onbekommerd voortzetten – ‘zo’n Gérald Marie zit op Ibiza lekker een vorkje te prikken aan de baai’ – terwijl hun slachtoffers een leven lang worden achtervolgd door wat hen is overkomen.
Sinds die angstaanjagende nacht op het kasteel is Ettekoven voorzichtiger geworden in de omgang met anderen en is ze meer op zichzelf dan daarvoor. Toch voelt ze zich, sinds ze de afgelopen jaren steeds meer mensen over de gebeurtenissen heeft verteld, gesterkt in het idee dat er alleen verandering mogelijk is als slachtoffers hun stem laten horen.
Ze heeft de laatste weken bijna dagelijks online contact met de andere Victorious Angels. Ze houden elkaar op de hoogte van het nieuws en van interviews. ‘Het helpt mij om te zien hoe anderen zich uitspreken. Ik weet nu: ik hoef me niet te verschuilen.’
In hun appgroep buitelden vorige week de berichtjes over elkaar heen, toen de Parijse officier van justitie op de Franse televisie meldde dat tien nieuwe slachtoffers naar voren zijn getreden. ‘Ik ben blij dat zij zo dapper zijn om zich te melden. Dat laat zien dat het zin heeft om op de trom te roffelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant