Met Helden van de Galaxy wil regisseur Mirjam Marks een inkijkje geven in levens die velen slechts uit nieuwsberichten kennen. Ze volgde vier kinderen die proberen een normaal leven te leiden op een surrealistische plek.
is televisierecensent voor de Volkskrant.
Met Helden van de Galaxy wil regisseur Mirjam Marks een inkijkje geven in levens die velen slechts uit nieuwsberichten kennen. Ze volgde vier kinderen die proberen een normaal leven te leiden op een surrealistische plek.
is televisierecensent voor de Volkskrant.
Het is een gezellige chaos in het Amsterdamse filmhuis Het Ketelhuis. Er klinkt een mengelmoes van talen, kinderen zitten omgekeerd op hun bioscoopstoelen en een kleuter waggelt met een zakje chips in haar hand richting het scherm. Een vrijwilliger van De Vrolijkheid, een stichting die kunstprojecten organiseert in asielzoekerscentra, tilt haar op en brengt haar terug naar haar moeder.
Dan wordt het stil. Op het bioscoopscherm verschijnen dronebeelden van de MS Galaxy I, een voormalig cruiseschip dat inmiddels al vier jaar dienstdoet als opvang voor vijftienhonderd asielzoekers in het Westelijk Havengebied van Amsterdam.
Een deel van de bezoekers bij de Amsterdamse première van de VPRO-jeugddocumentaire Helden van de Galaxy woonde jarenlang op deze boot. Sommigen van hen – allemaal kinderen – staan centraal in de vierdelige documentairereeks van regisseur Mirjam Marks, die vanaf zondag wekelijks te zien is op NPO 3.
Nour (12) is een van hen. Ze vluchtte met haar vader uit Libië naar Nederland en bracht daarna tweeënhalf jaar door op de Galaxy. Zoals veel pubers vindt ze het lastig om beelden van zichzelf terug te zien. ‘Omdat ik in de documentaire rare dingen doe’, zegt ze na de vertoning. ‘Zoals hoe ik ging springen toen we goed nieuws kregen. Dat ziet er echt stom uit.’
Toch vindt Nour het fijn dat de documentaire er is. ‘Ik denk dat mensen gaan snappen hoe het is om in een azc te wonen. Dat het eten niet altijd lekker is, maar dat je wel veel vrienden hebt om mee te spelen.’
Met Helden van de Galaxy wil regisseur Marks een inkijkje geven in levens die velen slechts uit nieuwsberichten kennen. ‘En dat is geen verwijt: asielzoekerscentra zijn nou eenmaal afgeschermde, parallelle werelden, waar mensen niet zomaar komen’, verduidelijkt ze.
Zelf kent Marks die wereld wel van binnenuit. Als vrijwilliger van De Vrolijkheid gaf ze elke woensdagmiddag kunstworkshops op de Galaxy. Eigenlijk wilde ze die rol niet vermengen met haar werk als documentairemaker. De stichting wil kinderen juist afleiden van wat ze hebben meegemaakt, en dat wordt ingewikkeld als ze daarover moeten vertellen voor een camera.
‘Maar gezien de politieke situatie in Nederland en de polarisatie in het asieldebat voelde ik ook de verantwoordelijkheid om deze kinderen een gezicht te geven, om te laten zien hoe het is om zo lang in de wacht te zitten’, zegt Marks, die begon met filmen toen het kabinet-Schoof net was aangetreden.
Ze werd tijdens het filmen bijgestaan door Kosai Alkhalaf (34), een Syrische arts die al anderhalf jaar op de boot woonde. Hij vertaalde live wat de kinderen in het Arabisch zeiden en onderhield het contact met de bewoners. Ook kinderen die van hun ouders niet in beeld mochten komen, hielpen mee: zij tekenden vogels, vissen en sprookjeswezens die als animaties door de documentaire bewegen.
Marks legt bewust niet de nadruk op de ervaringen van de kinderen in hun land van herkomst. Slechts af en toe komen die ter sprake. Zo vertelt Abdulatif (inmiddels 15), die is geboren in Aleppo, in de eerste aflevering dat een vriend van hem is overleden. ‘Toen ik klein was, wist ik niet wat oorlog was’, zegt hij. ‘Nu vind ik het zielig voor mijn land.’
Verder zijn hij en de andere hoofdrolspelers – Nour, Basel, Mohammad en Laila – in Helden van de Galaxy bovenal gewoon kinderen, die proberen een normaal leven te leiden op een surrealistische plek. Ze maken huiswerk in de voormalige cocktailbar, voetballen op het parkeerdek en moeten hun ID-kaart inleveren bij de beveiliging om te mogen tafeltennissen.
‘Ik heb me afgevraagd of wat we filmden wel boeiend genoeg was’, zegt Marks. ‘Want in principe gebeurt er heel weinig. Gelukkig bleek tijdens de eerste test met een schoolklas meteen dat iedereen verder wilde kijken. Ze wilden weten of de kinderen uiteindelijk een huis zouden krijgen. Maar ze herkenden ook veel uit hun eigen leven, zoals verhuizen en nieuwe vrienden maken.’
Ook de verlangens van de hoofdrolspelers zijn herkenbaar. Abdulatif kan bijvoorbeeld niet wachten tot zijn moeder weer rijst met kip voor hem kan koken, Nour droomt van een eigen kat. Bovendien willen de kinderen op de Galaxy zelf kunnen bepalen waar ze spelen. Want zo’n cruiseschip gaat na een paar jaar behoorlijk vervelen. ‘Altijd hetzelfde rondje, rondje, rondje’, verzucht Nour in de docu, terwijl we haar zien rolschaatsen door de gangen van het schip. ‘Ik wil verandering!’
Toch vonden de schoolklassen die Helden van de Galaxy al hebben gezien hun leeftijdgenoten absoluut niet zielig, vertelt Marks. ‘Ze vonden ze juist heel stoer en positief’, zegt ze. ‘En dachten dat ze iets van hen konden leren. Ze maken er samen wat van.’
Na jaren in een drijvende wachtkamer is het leven in Nederland eindelijk echt begonnen voor Abdulatif. Dat bevalt goed, hij went makkelijk aan nieuwe dingen, zegt hij, een beetje ongeduldig – er zijn in Het Ketelhuis veel oud-klasgenoten en bekenden van de Galaxy aanwezig, met wie hij liever wil praten.
Haastig vertelt hij dat hij een leuk voetbalteam en een fijne klas heeft en dat hij later dokter wil worden. Soms praat hij met zijn nieuwe vrienden over zijn tijd op de Galaxy. ‘Dan vragen ze bijvoorbeeld of ik niet misselijk werd van het slapen op een boot’, zegt hij. Daarna rent hij weg, naar zijn vrienden.
Helden van de Galaxy is vanaf zondag 31 mei wekelijks te zien om 19.20 uur op NPO 3.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant