Hongarije kan weer aanspraak maken op 16,4 miljard euro aan geblokkeerde EU-subsidies. Daarover bereikten de Europese Commissie en de nieuwe Hongaarse premier vrijdag een akkoord. De eerste uitbetaling volgt op zijn vroegst eind dit jaar, mits Boedapest de beloofde hervormingen doorvoert.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Premier Péter Magyar sprak na afloop van het overleg met Commissievoorzitter Ursula von der Leyen over een ‘historische doorbraak’. Hij lost hiermee een belangrijke verkiezingsbelofte in: de EU-miljarden naar Hongarije brengen. De 16,4 miljard euro is goed voor 13 procent van het Hongaarse bruto binnenlands product.
Von der Leyen zei ‘heel blij’ te zijn dat er nu een principeovereenkomst ligt. ‘Het was een race tegen de klok.’ De lidstaten moeten de afspraken nog goedkeuren.
Magyar, die sinds drie weken premier is, erkende dat hij had getwijfeld of een akkoord met de Commissie zou lukken. Hongarije moet enorm veel hervormen en herstellen, zoals de rechterlijke macht en de onderwijsvrijheid, en gedetailleerde plannen opstellen voor waar het EU-geld naartoe gaat. De deadline voor een deel van de miljarden is eind augustus, daarna vervalt de aanspraak erop.
De afgelopen weken heeft Magyars team intensief onderhandeld met de Commissie. Die staat welwillend tegenover de Hongaarse premier. Volgens Von der Leyen hebben de Hongaren bij de verkiezingen in april niet alleen Viktor Orbán weggestemd, maar ook gekozen ‘voor Europa en democratie’.
Ze betitelde het politieke akkoord met Magyar als ‘een veilige en solide landingszone’. Haar medewerkers noemden het een ‘geloofwaardig raamwerk’.
De EU-gelden voor Hongarije waren bevroren onder de vorige Hongaarse premier Orbán vanwege diens systematische uitholling van de rechterlijke macht, de vrije media en de academische vrijheid, en vanwege de corruptie tijdens zijn zestien jaar premierschap, zijn vriendjespolitiek en discriminerende wetten tegen lhbti’ers.
In totaal werd 10 miljard euro uit het Europese coronaherstelfonds geblokkeerd en ruim 6 miljard aan EU-subsidies voor armere regio’s. Hongarije wacht ook nog steeds op 16,2 miljard euro aan goedkope Europese leningen om de defensie te versterken.
Magyar belooft een andere koers in te slaan en hekelde vrijdag zijn voorganger en diens rampzalige politieke en economische erfenis. In het politieke akkoord met de Commissie is vastgelegd dat hij volgende week al met een nieuw economisch plan komt waarmee Hongarije zijn aanspraak op 10 miljard euro uit het herstelfonds kan verzilveren. Aan het deblokkeren van de overige 6,4 miljard euro aan EU-geld zijn eveneens strikte voorwaarden verbonden.
Von der Leyen benadrukte dat er ‘geen bochtjes worden afgesneden’. Hongarije moet aan alle vereisten voldoen: onafhankelijke rechtspraak, onderwijsvrijheid en aanpak van corruptie. Alle beloofde wetgeving moet eind augustus zijn ingevoerd.
Ook dient dan duidelijk te zijn welke projecten en bedrijven de EU-miljarden krijgen. Als alles goed gaat, volgt de eerste uitbetaling in november. Lukt het niet, dan loopt Boedapest de 10 miljard euro uit het herstelfonds mis. Onder Orbán verloor het op deze manier al 2 miljard euro aan EU-subsidies.
Von der Leyen wordt nauwlettend in de gaten gehouden door het Europees Parlement. Dat startte een rechtszaak tegen de Commissie, nadat die eerder 10 miljard voor Hongarije had vrijgegeven. Ook de lidstaten zijn kritisch, maar zij willen ook de verandering in Hongarije steunen.
Een probleem voor Magyar is dat de Hongaarse president Tamás Sulyok – daar neergezet door Orbán – de vereiste wetswijzigingen kan blokkeren. Magyar waarschuwde de president dat die tot eind mei de tijd heeft om op te stappen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant