De drang om te ontdekken, het vertellen van verhalen, zijn liefde voor onontgonnen gebieden: het zat er al vroeg in bij poolonderzoeker Louwrens Hacquebord. Zijn bijdrage aan het arctisch onderzoek kan niet worden overschat.
Tot de collectie van het Rijksmuseum behoort ook een aantal wollen mutsen van Nederlandse walvisvaarders uit de 17de eeuw. Louwrens Hacquebord nam de kleding mee van zijn expedities naar Spitsbergen, waar hij begin jaren tachtig archeologisch onderzoek deed naar de overblijfselen van het walvisstation Smeerenburg.
Op Amsterdam-eiland had de Noordse Compagnie indertijd een eigen nederzetting gevestigd, met traankokerijen, pakhuizen, woningen en een fort. De sporen daarvan bleken vier eeuwen later nog aanwezig. Hacquebord legde onder meer enkele graven bloot met daarin de resten van walvisvaarders en traankokers, de muts vaak nog op de schedel.
De Volkskrant profileert regelmatig bekende en onbekende, kleurrijke Nederlanders die onlangs zijn overleden. Wilt u iemand aanmelden? postuum@volkskrant.nl
Voor het onderzoek traden de leden van de expeditie in de voetsporen van hun voorgangers, vertelt fotograaf Ben Bekooy, die Hacquebord op veel reizen vergezelde. ‘Sneeuwstormen, slapen in een kapotte tent, een nieuwsgierige ijsbeer: we konden ons een voorstelling maken van de ontberingen die de walvisvaarders hebben moeten doorstaan.’
De leider van de expeditie was in zijn element in het onherbergzame poolgebied. Vanaf zijn eerste bezoek aan Spitsbergen was de eind vorige maand op 78-jarige leeftijd overleden Hacquebord naar eigen zeggen gegrepen door het poolvirus. Zijn colleges, lezingen en boeken waren erop gericht zijn kennis en liefde over te dragen.
In het onontgonnen poolgebied vond de onderzoeker ook zijn vrijheid, zegt Judith Labohm over haar partner. ‘Louwrens hield er niet van om begrensd te zijn. In het open, verlaten landschap kon hij letterlijk alle kanten op. En hij wilde die hartstocht delen met anderen. Daar was hij ook heel goed in, mensen enthousiasmeren.’
Het vertellen van verhalen zat er al vroeg in, merkt zus Annegreeth Hacquebord op. ‘We zijn opgegroeid in Dokkum. Louwrens was de oudste van de vijf kinderen. Hij was ook echt onze grote broer. Als kind kon hij al prachtig vertellen over het heelal en de sterren. Wij lagen in bed ademloos naar hem te luisteren. Hij was een professor in spe.’
Inclusief de drang om te ontdekken. ‘Louwrens organiseerde zijn eerste expedities bij ons thuis op zolder. Hij bond een touw om ons middel en liet ons naar de nok van het dak klimmen.’ Op dezelfde zolder richtte Haquebord een museum in, met als topstukken een paardenkaak en de skeletten van enkele muizen en konijnen.
Na het einde van de middelbare school in Zetten ging Hacquebord naar Utrecht om fysische geografie en archeologie te studeren. Hij deed zijn eerste onderzoek in Mali, maar koos uiteindelijk voor een baan bij het Arctisch Centrum in Groningen. Daar werd hij in 1979 de eerste wetenschappelijk medewerker, en tien jaar hoogleraar.
De bijdrage van Hacquebord aan het arctisch onderzoek kan niet worden overschat, zegt onderzoeker Frits Steenhuisen van het Arctisch Centrum. ‘De eerste expedities naar Spitsbergen waren pionierswerk in alle opzichten. Het was al een hele toer om op Amsterdam-eiland te komen. Daar was de expeditie volledig op zichzelf aangewezen. Dat was een kolfje naar de hand van Louwrens.’
De internationale reputatie van Hacquebord leidde ertoe dat hij na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1992 als leider van de eerste Nederlandse expeditie na Willem Barentsz naar Nova Zembla kon reizen voor onderzoek. Daar bracht hij, samen met Russische collega’s, onder meer de locatie in kaart van het Behouden Huys, het winterkamp van de Nederlandse ontdekkingsreiziger.
In 2013 nam Hacquebord afscheid van de universiteit. Hij bleef reizen maken naar Spitsbergen, nu alleen nog als gids voor groepen toeristen. Hij vertelde hun over de historie van de walvisvaart, maar ook over zijn zorgen over de toekomst van het kwetsbare poolgebied, onder meer als gevolg van de klimaatverandering.
Het overgrote deel van zijn leven was Hacquebord ijzersterk en vol energie, maar in 2020 werd een zeldzame vorm van kanker bij hem ontdekt. De man die 24 marathons had gelopen raakte nu voor het eerst uitgeput. ‘Dat vond hij heel moeilijk’, vertelt Labohm. ‘Hij wilde nog heel graag, maar het lichaam wilde niet meer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant