Gazastrook De Israëlische premier kondigde donderdag aan dat Israël 70 procent van Gaza zal innemen. Dat strookt in het geheel niet met de plannen van de Amerikaanse president. Maar diens Vredesraad is een lege huls.
Sinds het ondertekenen van het staakt-het-vuren in oktober vorig jaar zou Israël meer dan negenhonderd mensen in Gaza hebben gedood. Deze week kwamen zeker tien Palestijnen om bij een Israëlische luchtaanval in Gaza-stad.
Vergeet de torens, de hotels, de gouden standbeelden. Vergeet de toeristische zakenhub die Gaza volgens de Amerikaanse president Donald Trump zou worden. De toekomst van de kuststrook is een andere, zo werd afgelopen week duidelijk: ze wordt in rap tempo ingenomen door Israël.
In het afgelopen half jaar was al duidelijk geworden dat de twee bondgenoten Verenigde Staten en Israël verschillend over Gaza dachten. Sinds het staakt-het-vuren van oktober vorig jaar, dat alleen in naam zo mag heten, ontwikkelde Trump de Vredesraad, een vehikel dat Gaza moest omtoveren in een toeristisch zakenparadijs.
De Israëliërs dachten daar anders over: Gaza moest aan hen toebehoren. De extreem-rechtse coalitiepartners van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu hadden de Israëlische nederzettingen er al bij gedroomd.
Dat de Israëlische visie aan de winnende hand is, bleek afgelopen week bij nieuws over de Vredesraad. De bedoeling was dat allerlei landen miljoenenbedragen zouden overmaken voor de reconstructie van de vernietigde landstrook. Dat hebben ze niet gedaan. De Vredesraad is een lege huls.
Israël profiteert daarvan. Donderdag zei Netanyahu op een conferentie op de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever dat hij het leger opdracht gegeven heeft om 70 procent van Gaza in te nemen. Toen iemand in het publiek suggereerde dat dat 100 procent moet worden, zei de premier dat hij „stap voor stap” te werk wilde gaan.
Volgens het in oktober 2025 door de Verenigde Staten gepresenteerde bestand tussen Hamas en Israël, zou Israël zich juist moeten terugtrekken uit Gaza, eerst tot aan de zogenoemde ‘gele lijn’ en vervolgens volledig. In de praktijk gebeurt het tegenovergestelde: de Israëlische krijgsmacht heeft tientallen nieuwe militaire posten gebouwd en betonblokken, die de ‘grens’ moeten markeren, dieper Gaza in geplaatst.
Op door de krijgsmacht gepubliceerde kaarten is te zien dat zo’n 11 procent van Gaza’s grondgebied voorbij de gele lijn door Israël is bezet. In totaal gaat het nu om zo’n 64 procent. Alle twee miljoen Palestijnen bevinden zich in de overige 36 procent – een gebied zo groot als de gemeente Deventer. Inwoners van Gaza die de gele lijn oversteken, worden in de regel doodgeschoten.
Wat moet er met hen gebeuren als Israël de gele lijn verder opschuift? Als Israël 6 procent extra inneemt, krimpt de beschikbare grond voor Palestijnen van 131 naar 110 vierkante kilometer – van Deventer naar Den Bosch. Maar daarna? Israëlische politici maken er geen geheim van dat ze Palestijnen willen verdrijven uit Gaza. Israel Katz, minister van Defensie, sprak eerder eufemistisch van „vrijwillige migratie” naar Arabische landen.
In theorie zou Trump erop moeten toezien dat Israël zich aan de afspraken over de gele lijn houdt, en zich geleidelijk aan verder terugtrekt. Dit doet hij niet, afgeleid als hij is door de door Netanyahu geïnitieerde oorlog tegen Iran.
Bij de presentatie van het staakt-het-vuren schepte de Amerikaanse president vorig jaar nog op dat hij „voor het eerst in drieduizend jaar vrede in het Midden-Oosten” had bereikt. Ook toen al oordeelden critici dat de voorwaarden Israël veel ruimte lieten om de situatie naar zijn hand te zetten.
Hamas beschuldigt Israël van het opschuiven van de gele lijn en noemt dat „een expliciete en voortdurende ondermijning van de wapenstilstandsovereenkomst, een ernstige schending van de bepalingen ervan, en een openlijke poging om met geweld nieuwe feiten op te leggen, met als doel de militaire controle over de Gazastrook te versterken en elke reële kans op stabilisatie van de situatie of het slagen van de-escalatiepogingen te ondermijnen”.
De militante groepering houdt zich zelf evenmin aan alle bepalingen van de overeenkomst. Zo was afgesproken dat Hamas ontwapend zou worden en geen rol meer zou spelen in de toekomst van Gaza. In het deel van Gaza dat nog door de Palestijnen bewoond wordt, is Hamas vooralsnog de baas.
Functionarissen van Trumps Vredesraad zien zelf ook in dat de situatie niet in hun voordeel kantelt. Eerder deze maand waarschuwde Nickolay Mladenov, een Bulgaarse diplomaat die verantwoordelijk is voor de uitvoering van de overeenkomst, dat de gele lijn zou kunnen veranderen in „een hek of muur, een permanente afscheiding van Gaza” als er geen „vooruitgang” geboekt zou worden.
Volgens het Palestijnse ministerie van Gezondheidszorg doodde Israël sinds het ondertekenen van een staakt-het-vuren meer dan negenhonderd mensen in Gaza.
In november vorig jaar ging ook de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties akkoord met het vredesplan van Trump. In die resolutie werd de mogelijkheid opengehouden voor „Palestijnse zelfbeschikking en een Palestijnse staat”. Dat was toen al zeer tegen de zin van de regering-Netanyahu, die er sindsdien – onder meer met annexaties op de Westelijke Jordaanoever – alles aan doet om een Palestijnse staat tegen te gaan.
Toenmalig minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (nu minister van Justitie, VVD) noemde de resolutie destijds „een belangrijke stap […] in de richting van de volgende fases van het plan van Trump”, op weg „naar een duurzame oplossing voor dit conflict en naar stabiliteit in de regio”.
Met medewerking van Ruben Stift