Bolivia kampt al weken met wegblokkades die zijn opgericht door tegenstanders van de onlangs aangetreden president Rodrigo Paz. Volgens hem is ‘het breekpunt nabij’. In de hooggelegen stad La Paz zijn de tekorten zo nijpend dat de regering besloot kippen in te vliegen.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie, klimaat en natuur.
Het is nog maar een half jaar geleden dat Rodrigo Paz werd ingezworen als nieuwe president van Bolivia. De sfeer was optimistisch. Na twee decennia van socialistisch leiderschap zou het Latijns-Amerikaanse land een nieuwe fase ingaan.
Paz zou het land openstellen voor buitenlandse investeerders. Hij wilde de banden met de VS herstellen. Bij zijn inauguratie waren, anders dan bij zijn socialistische voorgangers, tal van internationale vertegenwoordigers aanwezig. Al snel verdwenen de rijen bij de benzinepomp, omdat Paz de import van brandstof toestond.
Maar inmiddels heeft de opgetogenheid bij sommige kiezers plaatsgemaakt voor diepe verontwaardiging. Paz roept op tot dialoog met de betogers, maar hij zinspeelt sinds deze week ook op inzet van het leger.
1. Hoe ontstond deze woede?
Paz, die zich presenteerde als middenpoliticus, besloot al snel over rechts te regeren. Hij zette zijn running mate en huidige vicepresident Edman Lara, een populaire oud-politieofficier, op een zijspoor. Volgens Lara heeft hij Paz sinds januari niet meer gesproken.
Tegelijkertijd nam Paz in zijn kabinet, onder het mom van meritocratie, vooral conservatieve zakenlieden op. De inheemse bevolking, de arbeiders en de boeren hadden het nakijken.
Ook concrete maatregelen die het kabinet-Paz nam vielen slecht. De nieuwe president gaf zijn steun aan een landhervormingswet die de agro-industrie moest helpen, maar die inheemse boeren deed vrezen dat grote bedrijven hun land zouden innemen.
Paz schrapte ook subsidies op brandstoffen, waardoor de prijs van benzine met bijna 90 procent steeg. Automobilisten klaagden daarnaast dat de benzine uit het buitenland vervuild was en hun auto’s vernielde.
De protesten begonnen rond deze specifieke kwesties. Maar al snel breidden ze zich uit, vanwege het bredere gevoel dat de regering zich niet veel aantrekt van de problemen van gewone Bolivianen. De betogers eisen nu het aftreden van Paz.
2. Er zijn dus wegblokkades. Wat zijn daarvan de gevolgen?
Het blokkeren van wegen is een beproefd protestmiddel in Bolivia. De inheemse bevolking gebruikt deze strategie al sinds de 18de eeuw, toen ze in opstand kwam tegen het Spaanse kolonialisme.
Met een administratieve hoofdstad die op grote hoogte in de Andes ligt, is het relatief gemakkelijk om de aanvoer van goederen vanuit het laagland te blokkeren. Duizenden vrachtwagens zijn gestrand: met voedingsmiddelen, medicijnen en zuurstof voor de ziekenhuizen.
Volgens de Boliviaanse regering zijn minstens vier mensen overleden door het gebrek aan medische zorg. Rundvlees, eieren en fruit zijn verdwenen uit de supermarkten in La Paz, meldt het Amerikaanse persbureau AP. Kippen worden nu ingevlogen met militaire vliegtuigen en verkocht tegen gesubsidieerde prijzen.
Volgens president Paz lijdt de Boliviaanse economie door de protesten een verlies van meer dan 500 miljoen euro. ‘Dit is erger dan covid’, meent hij.
3. Hoe probeert president Paz de gemoederen tot bedaren te brengen?
Paz draaide de landhervormingswet terug, beloofde demonstrerende leraren bonussen en nodigde ondervertegenwoordigde sectoren uit bij de economische besluitvorming. Ook halveerde de president zijn eigen salaris (dat bedroeg tot nu toe ongeveer 3.000 euro per maand).
Hoewel de veiligheidsdiensten traangas hebben ingezet om de betogers uiteen te drijven en meer dan 120 mensen hebben gearresteerd, heeft Paz tot nu toe afgezien van groter geweld om de blokkades te doorbreken.
Toch lijkt ingrijpen met meer geweld steeds dichterbij te komen. Het Boliviaanse parlement stemde dinsdag voor een wet die de mogelijkheden verruimt om de noodtoestand af te kondigen en het leger in te zetten tegen demonstranten.
Paz zei woensdag dat de huidige crisis ‘een breekpunt nadert’, en dat het land ‘behoefte heeft aan orde’. ‘Als ze geen dialoog willen, dan is er geen andere optie’, verklaarde hij. ‘Er vallen doden door de blokkades. Iemand moet daar een antwoord op geven.’
4. Welke rol speelt oud-president Morales?
Evo Morales, de voormalige vakbondsleider die in 2006 de eerste inheemse president van Bolivia werd en maar liefst veertien jaar aan de macht bleef, roept op tot verkiezingen. ‘Voor Paz resten er slechts twee wegen: een suïcidale beslissing als militarisatie of een verkiezing binnen negentig dagen.’
De voormalige cocaboer Morales houdt zich al bijna twee jaar schuil in de Chapare-regio, in het midden van het land. Hij is op de vlucht voor justitie: er is een arrestatiebevel tegen hem uitgevaardigd vanwege seks met een 15-jarig meisje. Toch mengt hij zich nog dagelijks in de politiek, onder andere via X.
‘Deze regering is totaal onderworpen (aan de VS, red.). De tijd is gekomen om te beslissen wie er regeert: het imperium of het volk’, zei Morales woensdag tegen AFP.
Paz geldt als een bondgenoot van de Amerikaanse president Donald Trump. De Amerikaanse regering veroordeelt de protesten in Bolivia in harde bewoordingen en spreekt van een ‘staatsgreep’. ‘We zullen niet toestaan dat criminelen en drugshandelaren democratisch gekozen leiders ten val brengen op ons halfrond’, zei Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, vorige week.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant