Nu er niet voor iedereen een bed is in het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel, schieten andere noordelijke gemeenten weer te hulp. Wat is hun dilemma en waar blijft de actie vanuit Den Haag?
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
1. Waarom springen de noordelijke gemeenten weer bij?
Stadskanaal – Gieten – Stadskanaal – Groningen – Warffum. Het zou de route kunnen zijn voor een mooie fietsvakantie in Noord-Nederland. Van de Oost-Groningse Veenkoloniën via de Hondsrug langs de stad door naar de klei van Het Hogeland.
In werkelijkheid zijn het de plaatsen die asielzoekers de afgelopen week nachtopvang boden, omdat het overvolle aanmeldcentrum in Ter Apel noodgedwongen een beperkt toegangsbeleid voert.
Een déjà vu: als het mis dreigt te lopen in Ter Apel, springen andere noordelijke gemeenten bij. Zo ging het ook in 2022, 2023 en 2024. Ook al benadrukken ze dat dit geen Gronings, maar een landelijk probleem is, zoals burgemeester Roelien Kamminga van Groningen deze week in de Volkskrant zei.
Vorige week was Stadskanaal opnieuw de eerste. Dat was op verzoek van burgemeester Jaap Velema van Westerwolde, waar Ter Apel onder valt. Toen ging het om tientallen mannen, inmiddels zijn het er circa honderd. Ze worden ’s avonds met bussen naar de nachtopvang gebracht. De volgende ochtend vroeg gaan ze retour naar het aanmeldcentrum, in de hoop naar binnen te mogen.
‘Het is niet te bevatten dat we opnieuw op dit punt staan’, zei burgemeester Klaas Sloots (Stadskanaal). Toch kon hij niet weigeren: ‘In Ter Apel dreigen mensen buiten te moeten slapen. Als buurgemeente kunnen wij dan niet wegkijken.’
Het zijn de twee argumenten die steeds terugkomen: solidariteit met de asielzoekers en solidariteit met Westerwolde. Asielminister Bart van den Brink weet dit ook. Hij benaderde zelf gericht Groningen en Het Hogeland.
Burgemeester Hans Broekhuizen (Het Hogeland) laat weten dat de minister hem persoonlijk belde. Maximaal 150 asielzoekers kunnen sinds donderdag vier nachten terecht in de hal van het internationale volksdansfestijn Op Roakeldais in Warffum. Die tijdelijke opvang is wat hem betreft bedoeld om de landelijke overheid de tijd te bieden een permanente oplossing te vinden.
2. Waarom zeggen Groningse gemeenten niet: zoek het maar uit, minister?
De ergernis loopt op. ‘Dit is telkens het blussen van dezelfde brand. De landelijke regie ontbreekt nog steeds’, zei burgemeester Sloots. Het is een duivels dilemma: steeds als een Groningse gemeente de ergste nood lenigt, kunnen gemeenten elders én de Rijksoverheid blijven wegduiken. Terwijl de wet duidelijk is: de opvang van asielzoekers is een landelijke verantwoordelijkheid.
Het probleem is echter: als de Groningse gemeenten niet bijspringen, daalt het probleem niet neer in Den Haag. Het komt terecht bij de gemeente Westerwolde, die het al jaren zwaar te verduren heeft. ‘Wij laten een collega niet stikken’, aldus burgemeester Kamminga.
3. Zijn er alternatieven denkbaar?
Ook elders komen gemeenten voorzichtig in beweging. Amsterdam bood 230 extra plekken aan, Leiden verlengde een noodopvang en Wijk bij Duurstede opent er volgende maand eentje.
Maar het is niet genoeg. Kamminga vraagt daarom expliciet om medewerking van defensie. Begrijpelijk: in het recente verleden werden er asielzoekers, gevluchte Oekraïners en evacués uit Afghanistan opgevangen op diverse militaire terreinen, zoals Legerplaats Harskamp op de Veluwe, in de Willem Lodewijk van Nassaukazerne bij Zoutkamp en, daar vlakbij, in een tijdelijk kamp naast oefenterrein Marnewaard.
Defensie laat bij monde van een woordvoerder weten (nog) geen formeel verzoek te hebben gekregen van het ministerie van Asiel en Migratie om terrein beschikbaar te stellen voor noodopvang.
4. Wat zegt het ministerie zelf over de situatie?
Opvallend weinig. Opmerkelijk, omdat de huidige regering, anders dan de vorige, in het coalitieakkoord de ambitie uitspreekt de asielopvang op orde te brengen.
Toch blijft het vaag wat het ministerie doet en overweegt om op korte termijn te voorkomen dat er echt mensen buiten moeten slapen. Specifiek gevraagd naar waarom Defensie nog niet is benaderd, antwoordt een woordvoerder: ‘We kijken breed naar allerlei mogelijke oplossingen.’
Asielminister Van den Brink wijst vooralsnog vooral naar gemeenten. Van wie nog niet voldoet aan zijn opgave volgens de Spreidingswet, verwacht hij tekst en uitleg. Overigens zegt diezelfde Van den Brink dat de Spreidingswet enkel op langere termijn een oplossing is. Hij kan gemeenten er niet mee dwingen noodopvang te regelen.
Op de vraag waarom de minister (weer) steeds Groningse gemeenten benadert voor nachtopvang, is het aanvankelijke antwoord: ‘De minister heeft alle gemeenten om spoednoodopvang gevraagd.’ Geconfronteerd met de lezingen uit Groningen en Het Hogeland, dat zij gericht door de minister zijn benaderd, klinkt het: ‘Specifiek naar nachtopvang moet er ook praktisch worden gekeken, want de volgende dag moeten ze weer naar Ter Apel. Dan is Maastricht niet zo handig.’
Warffum ligt echter ook bepaald niet bij Ter Apel om de hoek. Een routeplanning leert dat het een rit is van 87 kilometer: 1 uur en 12 minuten rijden.
Van den Brink bracht donderdag een werkbezoek aan Ter Apel. Daar zei hij dat hij hoopt ‘voor de zomer’ met een oplossing te komen. Hij hintte op een beproefd recept uit eerdere opvangcrises: paviljoens opbouwen, bijvoorbeeld op eigen overheidsterrein. ‘Dat lijkt voor deze tijd de oplossing.’
Concreet is er echter nog niks. En de minister presenteert zich niet bepaald als de man die er uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor is. ‘Wat beschikbaar is, is ook bespreekbaar voor ons.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant