Op vrijdag wordt het op sommige plekken in Nederland naar verwachting 30 graden. Maar temperatuur is volgens wetenschappers een te beperkte maat voor de impact van warmte. Deze zomer zal vaak een nieuw woord opduiken: hittekracht.
is chef van de wetenschapsredactie van de Volkskrant.
Volgers van het weerbericht zullen binnenkort kennismaken met een nieuwe term: hittekracht. Het KNMI voegt dat begrip stapsgewijs toe in zijn app: vanaf 2 juni kan iedereen daar de hittekracht opzoeken. Doel is Nederlanders in een opwarmend klimaat beter voor te bereiden op de risico’s van toenemende temperaturen.
Hittekracht bundelt vier factoren in één getal: temperatuur, wind, luchtvochtigheid en zonnestraling. Dat gebeurt op een schaal van nul tot tien, waarbij nul staat voor niets aan de hand en tien voor een verzengende hitte die in Nederland amper voorkomt.
Voor de liefhebbers van meteorologisch jargon: de hittekracht wordt voor het grootste deel bepaald door de zogeheten natteboltemperatuur, een internationale standaard die is gedefinieerd als ‘de laagste temperatuur die een nat voorwerp in een luchtstroom kan aannemen als gevolg van het verdampen van het aanklevend water’.
Die natteboltemperatuur is te ingewikkeld voor een weerpraatje, vandaar de simpele hittekrachtschaal. Of, zoals klimatoloog Gerard van der Schrier van het KNMI het formuleert: ‘Het doel van hittekracht is om een schaal te bieden die beter te interpreteren is, terwijl de achterliggende theorie stevig verankerd is in de wetenschap.’
De hittekracht sluit intuïtief aan bij de reeds ingeburgerde indeling voor windkracht, waarbij 0 staat voor windstil en 10 voor een zware storm. Naast het KNMI zijn ook het RIVM en TNO betrokken bij de ontwikkeling van de nieuwe duiding. De onderzoekers hopen Nederlanders zo een scherper beeld te geven van hoeveel impact de hitte kan hebben op een bepaalde dag. Want 30 graden op een klamme, windstille dag raakt het menselijk lichaam beduidend meer dan 30 graden met weinig luchtvochtigheid en een verfrissend briesje.
De bedenkers zien toepassingen voor allerlei sectoren. Zo experimenteerde het KNMI vorige zomer al met de nieuwe hitteschaal tijdens het Amsterdamse botenevenement Sail. Elke tien minuten gaven de weerexperts de hittekracht door, waarop de organisatie bijvoorbeeld kon besluiten voetgangers een andere kant op te sturen als ergens een risicovolle combinatie van drukte en hittekracht ontstond.
Met de hittekracht in het achterhoofd kunnen organisaties als de brandweer en de ME ook beter inschatten wanneer maatregelen relevant worden voor hun specifieke situatie. Dat geldt ook voor andere werknemers die warme beschermende kleding dragen.
Ook voor sportevenementen is de hittekracht belangrijk. Zo komen er regelmatig hardlopers in de problemen door oververhitting, terwijl de thermometer bij lange na geen tropische waarden weergeeft.
In 2024 werd de Dam tot Damloop van Amsterdam naar Zaandam halverwege afgeblazen bij 23 graden, omdat de hulpdiensten de toestroom aan oververhitte deelnemers niet meer konden bolwerken. De combinatie van zon, weinig wind en een hogere luchtvochtigheid zorgde toen voor een hoge hittekracht.
Komend weekend staan er ook twee grote loopevenementen op het programma: Groningen en Utrecht organiseren een marathon. Voor Groningen wordt hittekracht 4 verwacht, voor Utrecht 5. Of het slim is om dan een marathon te houden? ‘Dat gaat het KNMI je niet vertellen’, zegt Van der Schrier. De verantwoordelijkheid voor eventuele maatregelen ligt bij de organisaties.
Beide loopevenementen melden verschillende maatregelen langs het parcours te nemen, variërend van veel posten met drank en sponzen tot medewerkers die ingrijpen wanneer lopers niet helder uit hun ogen kijken of beginnen te zwabberen. De organisaties wijzen erop dat deelnemers zelf een verantwoordelijkheid hebben: ‘Staar je niet blind op je doel, maar luister goed naar je lichaam.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant