Tv-recensie Oude televisie is nu online. Kleine kanttekening: over oude programma’s mijmeren levert doorgaans rooskleuriger beelden op dan ernaar kijken. Gelukkig is er nog altijd kunst op tv.
Jörgen Tjon A Fong (links) en Cathelijne Blok in ‘Kunst in het wild’.
De minister zat er in Tijd voor MAX ontspannen bij. Begrijpelijk, ze zat niet tegenover een onderzoekscommissie op zoek naar snode voornemens tot geniepige politieke chicanes. Ze zat aan een tafel gevuld met mensen die blij waren met haar komst. Waaronder natuurlijk de directeur van het Nederlands Instituut voor Beeld & Geluid, Eppo van Nispen. Minister Rianne Letschert (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, D66) gaf gewicht aan zijn traktatie voor de Nederlandse samenleving: het online zetten van meer dan 700.000 radio- en tv-programma’s. De presentatoren waren blij omdat de minister gewicht gaf aan hun „speciale uitzending” rond de lancering van deze „schatkamer”. En de rest was blij omdat ze fragmenten mochten opvragen.
Dit alles ter viering van 75 jaar televisie in Nederland. De minister liet dr. Clavan zien, uit Van Kooten en De Bie. We hoorden hoe de Oost-Europa-kenner in zijn antwoord louter en alleen de vraag herhaalde en Letschert reageerde, zonder vraag: „Iets dat politici ook vaak doen.”
Van Nispen liet de maanlanding zien. Hij vertelde daar zo enthousiast over dat het presentatieduo slechts schuchter het knullige durfde te benoemen. Toch was het ook Van Nispen die opmerkte, als enige en volkomen terecht, dat wie oude televisie kijkt ook tot de conclusie komt dat „vroeger niet alles beter” was. Ernaar kijken is iets anders dan erover mijmeren.
Dat laatste levert wel een mooi huiskamerspel op. Want wat zou je willen zien? Van Rembo & Rembo (1987-1995) tot Ren je Rot (1973-1983), van De Fabeltjeskrant (1968–1989) tot Farce Majeure (1966-1986). MAX vond winkelend publiek dat Swiebertje (1955-1975) noemde.
Het NOS-Journaal opende het schatkamer-item zelfs met Swiebertje. Het noemde ook De Lullo’s en Lagerhuis.
Nieuwsprogramma’s zetten de kijker terug op aarde, met scheldende Kamerleden tijdens een asieldebat. Gelukkig kwam dezelfde avond tevens ruime gelegenheid weer op te stijgen, dankzij een ruimhartig kunstaanbod. Eerst was een Kunsthal-expositie bijzonder aantrekkelijk in beeld gebracht, in Nu te zien (Avrotros). Daarna gingen kunsthistoricus Cathelijne Blok en kunstcurator Jörgen Tjon A Fong op pad in Flevoland, langs kunstwerken in de openbare ruimte. Het was een verademing: een man en een vrouw die sympathiek met elkaar omgaan en minstens zo sympathiek omgaan met de kunstwerken die ze bekijken. Midden op de avond. Een half uur lang. Titel: Kunst in het wild van omroep MAX.
In deze eerste van vijf afleveringen reden de twee langs werken in Flevoland. Soms spraken ze de kunstenaar, vaker lieten ze passanten aan het woord, ook heel kritische. „Kunst moet je begrijpen en dit werk begrijp ik niet.” Ze wandelden over een dijkje naar een 26 meter hoge hurkende man, gebouwd in een ingewikkelde staalconstructie op de Markerstrekdam bij Lelystad, ontworpen door Antony Gormley. De stalen man zit er al zestien jaar en heet in de volksmond, natuurlijk, de poepende man. Op zo’n twintig meter afstand treft het duo twee passanten die hardop nadenken over het kunstwerk, vol bewondering. Fijne tv.
Zou ik het over tien jaar ook via schatkamer.nl opzoeken? Misschien wel ja. Dit of een ander fragment uit het programma. Als ik bijvoorbeeld voor het werk Riff sta, officieel: Riff, PD#18245, uit 2019, van Bob Gramsma. Ik zou dan nog weleens willen horen waarom Jörgen Tjon A Fong dit het beste werk vond uit deze eerste aflevering. Ik vind het juist het minste. Maar anders dan in een debat over asielbeleid komt er bij zo’n meningsverschil geen spat verontwaardiging kijken. Slechts nieuwsgierigheid. Wat ziet hij dat ik niet zie?