De Europese Unie gaat voor de zomer in gesprek met de Taliban over het terugsturen van uitgeprocedeerde Afghaanse asielzoekers. De Taliban stellen als harde eis dat EU-lidstaten hun diplomaten toegang verlenen tot Afghaanse ambassades. Zonder die concessie lijkt een terugkeerakkoord vooralsnog onhaalbaar.
Taliban eisen diplomatieke erkenning als prijs voor samenwerking
De voornaamste eis van de Taliban is duidelijk: landen die uitgeprocedeerde asielzoekers willen terugsturen, moeten ten minste één Talibandiplomaat accepteren bij de Afghaanse ambassade op hun grondgebied. Dat meldt de Duitse omroep NDR. Alleen Duitsland ontvangt momenteel Taliban-diplomaten binnen de EU. Ook Noorwegen doet dit, maar dat land is geen EU-lid.
Binnen de EU bestaan zorgen dat Taliban-gelieerde vertegenwoordigers de controle zouden kunnen overnemen in Afghaanse ambassades. In veel EU-landen vertegenwoordigt de ambassadeur nog altijd de vorige, door het Westen gesteunde regering.
Gesprekken gepland in hotel in Brussel, niet in EU-gebouwen
De bijeenkomsten staan gepland voor half juni en worden bewust buiten EU-gebouwen gehouden — naar verwachting in een hotel in Brussel. Daarmee wil de Europese Commissie benadrukken dat het geen formele ontvangst betreft. De Taliban worden in dit kader aangeduid als de 'de facto autoriteiten' van Afghanistan.
Een eerder voorbereidend technisch bezoek aan Kaboel in januari, waarbij Europese vertegenwoordigers en de Belgische Dienst voor Vreemdelingenzaken betrokken waren, legde de basis voor deze vervolgafspraken. België coördineert mede namens twintig EU-lidstaten, waaronder Duitsland, Oostenrijk en Nederland, die bij de Commissie hebben aangedrongen op concrete terugkeermaatregelen vóór eind 2026.
Kern van het probleem: geen reisdocumenten, geen terugkeer
Zonder medewerking van de Afghaanse autoriteiten is gedwongen terugkeer praktisch onmogelijk. Het ontbreken van geldige reisdocumenten en de onmogelijkheid om personen te identificeren vormen sinds de Taliban-machtsovername de grootste obstakels voor uitzetting. De gesprekken richten zich dan ook op praktische afspraken: identificatie van personen, verstrekking van reisdocumenten en logistieke coördinatie.
Afghanen vormen in 2025 nog steeds de grootste groep asielzoekers binnen de EU. Meerdere lidstaten zijn al begonnen met het uitzetten van veroordeelde Afghanen, maar een bredere terugkeerregeling ontbreekt nog.
Kritiek: 'Elke samenwerking is een vorm van erkenning'
Tegenstanders van de gesprekken zijn fel. Zij stellen dat elk contact met de Taliban neerkomt op impliciete erkenning van het regime. Ze wijzen op de ernstige mensenrechtensituatie in Afghanistan, waar vrouwen na de basisschool geen onderwijs meer mogen volgen en niet zelfstandig mogen reizen of autorijden.
Voorstanders — waaronder Nederland — brengen daar tegenin dat praten niet hetzelfde is als erkennen. Reisdocumenten zijn nu eenmaal nodig om afgewezen asielzoekers terug te kunnen sturen, en die zijn alleen te verkrijgen via de feitelijke machthebbers in Kaboel.
Rusland erkende de Taliban-regering op 3 juli 2025 als eerste land formeel. Sindsdien is er een bredere trend zichtbaar waarbij meer landen neigen naar een vorm van de-facto-erkenning van het Taliban-bewind.
Asielzoekers (@Freepik-AI)
Source: Fok frontpage