Meer dan een eeuw Nederlandse radio- en televisiegeschiedenis is vanaf vandaag gratis te bekijken en beluisteren. Beeld & Geluid lanceerde dinsdagmiddag De Schatkamer op schatkamer.nl, een online archief met ruim 700.000 programma's van de publieke omroep. De officiële opening werd verricht door minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Rianne Letschert, live vanuit Beeld & Geluid in Hilversum.
Wat staat er zoal in de Schatkamer?
Het archief omvat programma's die tussen 1920 en 2020 zijn gemaakt. Naast bekende spelshows als Lingo, Ron's Honeymoonquiz, De Soundmixshow, de chaotische spelshows van Willem Ruis, oude afleveringen van Floris of ander jeugdsentiment. Daarnaast zijn er talkshows zoals Actua of Televizier en radioprogramma's te vinden. Het aanbod loopt van klassiekers als Swiebertje, Het Klokhuis en Sonja tot radiofavorieten zoals Met het Oog op Morgen.
De kinderprogramma's van de VPRO waren favoriet bij een groot deel van Nederland omdat die écht leuk waren. Elke zondagochtend tussen 9 en 11 uur werden die uitgezonden. Kinderprogramma's die ook uitermate geschikt waren voor ouderen, die ook hun zondagochtend voor de televisie lagen uit te brakken.
Villa Achterwerk, met Theo en Thea, Rembo en Rembo, en iedere petrolhead's (cult)favoriet: 'Automatick - het autoprogramma voor kinderen'. Uitgezonden in 2006. Naar verluidt is dit het enige autoprogramma ooit, wereldwijd, die kinderen als primaire doelgroep had. Kom daar anno 2026 maar eens om.
Naast televisie en radio bevat de Schatkamer ook Polygoonjournaals, amateurfilms en bijzonder historisch beeldmateriaal, zoals een opname van de opening van het academisch jaar in Amsterdam uit 1905. De collectie is doorzoekbaar per genre, van drama en comedy tot spelshows.
Het platform ziet eruit als een streamingdienst: reclamevrij, met een zoekfunctie door de gehele catalogus. Downloaden is vooralsnog niet mogelijk vanwege auteursrechten.
'Een cadeau aan Nederland'
Directeur Eppo van Nispen tot Sevenaer van Beeld & Geluid is zichtbaar aangedaan door de lancering. "Ik ben waanzinnig trots. Ik heb een brok in m'n keel", zegt hij. "Onze Nederlandse geschiedenis in radio en tv, voor heel Nederland."
In het jaar dat de Nederlandse televisie 75 jaar bestaat, noemt Beeld & Geluid de lancering het grootste mediacadeau uit de geschiedenis aan alle Nederlanders.
Schatkamer groeit door
Het archief is nog niet compleet. Op dit moment is ongeveer de helft van alle programma's die tussen 1920 en 2020 zijn gemaakt beschikbaar. Het streven is dat dit eind 2026 meer dan 60 procent is.
Het aantal beschikbare programma's groeit continu, onder meer op basis van de Out of Commerce-regeling voor programma's die doorgaans ouder zijn dan 25 jaar, of werken waarvan de auteursrechten zijn verlopen. Daarnaast sluit Beeld & Geluid licentieovereenkomsten met rechthebbenden.
Programma's van commerciële zenders ontbreken nog. Directeur Van Nispen tot Sevenaer wil die er in de toekomst ook bij hebben: "We willen een compleet beeld van die geschiedenis geven."
Europese wet maakte archief mogelijk
De ontsluiting van het archief is mogelijk dankzij een wijziging in de Europese auteursrechtwetgeving. Werken zonder commerciële waarde mogen daardoor online worden aangeboden zonder toestemming van de rechthebbenden. In 2021 gaf het ministerie van OCW Beeld & Geluid opdracht om het audiovisuele archief toegankelijk te maken. In 2023 startte de bouw van het platform.
Van Nispen tot Sevenaer beschouwt zijn werk als een missie zonder einde: "Elke dag is er weer geschiedenis die geschreven wordt en die verdient het om bewaard te blijven."
Meneer de Uil (@VARA - Beeld en Geluid Wiki - CC BY-SA 3.0 NL - https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/nl/)
Source: Fok frontpage