De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met de Nederlandse uitwerking van het Europees migratiepact, de grootste verandering van het asielstelsel in 25 jaar. De nieuwe regels, die al vanaf 12 juni moeten gelden, moeten asielprocedures versnellen, de terugkeer van afgewezen asielzoekers verbeteren en de druk op overvolle opvang verlagen.
Het migratiepact moet het asielbeleid in alle EU-landen meer gelijk trekken. Zo komt er een verplichte, versnelde grensprocedure aan de buitengrenzen van Europa, waaronder Schiphol, waar Nederland al zo’n procedure kent. Mensen van wie wordt verwacht dat ze weinig kans maken op een verblijfsvergunning kunnen daar worden vastgezet, terwijl hun identiteit, gezondheid en vingerafdrukken volgens één Europese standaard worden geregistreerd in een gezamenlijke databank.
Een belangrijk onderdeel is het streven om afgewezen asielzoekers sneller te laten terugkeren naar hun land van herkomst, iets wat nu vaak moeizaam gaat doordat die landen niet meewerken. De EU wil daarom zogenoemde "terugkeerhubs" buiten de Unie opzetten. Verder komt er een solidariteitsmechanisme: landen die veel asielzoekers ontvangen, kunnen worden ontlast doordat andere EU-staten mensen overnemen of geld betalen. Nederland kiest voorlopig voor een financiële bijdrage, omdat de opvang in eigen land nog niet op orde is.
In de Nederlandse invulling zijn elementen verwerkt uit de eerder gesneuvelde asielwetten van oud-minister Marjolein Faber. Zo verdwijnt de asielvergunning voor onbepaalde tijd en wordt de duur van een tijdelijke vergunning verkort van vijf naar drie jaar. Ook sluit Nederland aan bij het Europese tweestatusstelsel, waarbij een onderscheid wordt gemaakt tussen oorlogsvluchtelingen en mensen die persoonlijk worden vervolgd, bijvoorbeeld vanwege hun politieke overtuiging of geaardheid.
Nederland gaat op dat punt verder dan Brussel door strengere regels te hanteren voor nareizende familieleden van oorlogsvluchtelingen dan voor de andere groep. De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet al deze veranderingen verwerken, terwijl de dienst nu al grote achterstanden heeft. Minister Bart van den Brink wil nieuwe aanvragen voorrang geven zodra het pact ingaat, met nog scherpere termijnen voor de behandeling.
Of het pact de problemen daadwerkelijk oplost, is onzeker. De Europese Commissie waarschuwde recent dat veel landen nog niet klaar zijn, onder meer omdat de eerste screening en databanken voor vingerafdrukken niet overal op orde zijn. In Nederland uiten organisaties als VluchtelingenWerk zorgen over mensenrechten in terugkeerhubs, terwijl de al zwaar belaste rechtspraak vreest voor een golf aan extra rechtszaken over de minder gunstige status in het tweestatusstelsel. Van den Brink spreekt daarom van "een ingewikkelde operatie" die onvermijdelijk gepaard zal gaan met aanloopproblemen.
AI Impressie (Grok AI / FOK.nl)
Source: Fok frontpage