We kunnen president Donald Trump helaas niet de schuld geven van álles, maar wel van véél. Steeds vaker denk ik tegenwoordig: zou dit nu ook gebeurd of gezegd zijn als Trump er niet was geweest als voorbeeld? Of moeten we zo langzamerhand constateren dat over de hele wereld een soort trumpianisering gaande is?
Om met een klein voorbeeld te beginnen. Trump staat bekend om zijn openlijke aanvallen op de media. Hij noemde de Amerikaanse pers „fake news”, „the enemy of the people”, „dishonest”, „corrupt”, „low life reporters”, „bad people”, „human scum” en „some of the worst human beings you’ll ever meet”. Tegen een vragende journaliste zei hij: „Quiet, piggy.”
Alleen al voor de kwaliteitskranten The New York Times en The Washington Post bedacht hij tientallen beledigingen. Ik kan me geen staatshoofd van een democratisch land herinneren, waar en wanneer ook ter wereld, die op zo’n grootschalige manier de pers schoffeerde.
Dat zou in Nederland ondenkbaar zijn, nietwaar? Helaas: niet waar, althans, niet meer. Sinds kort hebben wij minister Vincent Karremans van Infrastructuur en Waterstaat die in een tv-programma over columnisten zei: „Zeikerds die in hun maatschappelijke bijdrage niet verder zijn gekomen dan af en toe een columnpje schrijven.”
Nu zal ik niet ontkennen dat elke columnist weleens „een zeikerd” is genoemd door zijn partner of zijn kinderen, maar dat geeft deze VVD-minister nog geen vrijbrief voor zo’n uitval, die hij – bewust of niet – heeft afgekeken van Trump. Wat Trump kan, kan de grote Karremans toch ook? De columnisten reageerden nauwelijks. Rob de Wijk hield het in Trouw bij de zakelijke constatering: „Karremans is vooral bezig om columnisten monddood te maken. Daarmee ondermijnt hij de rechtsstaat.”
Het kopieergedrag van Karremans staat niet op zichzelf. Vooral rechts-radicale politici nemen tegenwoordig gretig hun toevlucht tot beledigende toevoegingen à la Trump. Typerend was deze recente boodschap van Geert Wilders op X: „Min.Pres Jetten laat eens zien dat je ballen hebt slapjanus.”
De evidente, trumpiaanse onbeschoftheid zit uiteraard in dat laatste woordje dat totaal overbodig is. Wilders heeft al vóór de opkomst van Trump vaak gepeperde taal gebruikt, maar het is nu alsof hij zich dankzij Trump nog meer daartoe gelegitimeerd voelt. Dat geldt ook voor zijn gewezen boezemvriend Gidi Markuszower, die criminele asielzoekers al eens „beesten” noemde.
Op internet zijn lijsten met honderden beledigingen door Trump te vinden. Het in het openbaar uitschelden van mensen (Crooked Hillary, Sleepy Joe) heeft dankzij hem een grote vlucht genomen.
Ook de openlijk beleden wraakgierigheid van Trump vindt veel navolging: je tegenstanders uitschakelen door ze te ontmenselijken. Ik zie de Israëlische minister Itamar Ben-Gvir tekeergaan tegen weerloze, gevangen genomen activisten, ik hoor hem triomfantelijk schreeuwen: „Welkom in Israël, wij zijn de baas!” en ik denk: zou hij zich nu een soort Trump wanen?
De hand van Trump herken ik ook in de oprukkende zogeheten ‘manosfeer’ met zijn oerconservatisme en vrouwonvriendelijkheid. Influencer Jake Paul is een groot bewonderaar van Trump.
Misschien moeten we erkennen dat in ons allemaal een kleine Trump schuilt, maar dat vind ik wel erg veel eer voor de grote Trump.