Het is een van de grootste irritaties op het werk: luie collega’s. Hoe komt het dat de een zich altijd uit de naad lijkt te werken en de ander zich doorlopend drukt? Ligt dat aan de werkomgeving of aan het slechte karakter van je collega’s? En valt er iets tegen te doen?
Er bestaan vast échte luilakken. Mensen die op kantoor komen uitrusten van een avond bankhangen. Maar de meeste mensen worden niet blij van rondhangen, nietsdoen en wachten tot het vijf uur is. Tegelijk houden we ook niet van overdreven inspanning. Zeker wanneer we daar ook nog eens slecht voor betaald worden.
Dat blijkt allemaal uit onderzoek van psychologen David Comerford en Peter Ubel. Ze verdiepten zich in effort aversion, oftewel inspanningsaversie, en de effecten daarvan.
Wat ontdekten ze? Als we moeten kiezen voor een taak of een baan, dan hechten we vooraf veel waarde aan betaling en inspanning. De meeste mensen zouden het liefst veel verdienen met weinig inspanning.
In experimenten van Comerford en Ubel konden deelnemers kiezen voor zulke taken. Maar er waren ook taken die veel leuker waren én meer inspanning vroegen, maar waar niet extra voor werd betaald. Hoewel deelnemers dachten dat ze meer plezier zouden beleven aan deze laatste taken, koos de meerderheid er toch niet voor. Ze wilden liever geen extra inspanning leveren zonder extra beloning.
Bij evaluaties bleek dat deze laatste groep uiteindelijk flink spijt had van zijn keuze. Achteraf realiseren de meeste mensen zich dat ze liever leuk, uitdagend werk hebben dan saai en gemakkelijk werk. Ook als ze daar niet meer voor betaald zouden krijgen.
Het vorige onderzoek ging over individuele keuzes. Maar samenwerken met andere mensen heeft ook invloed op onze mate van luiheid.
Klassieke experimenten laten zien dat naarmate een team groter wordt, de inspanning per persoon afneemt. Social loafing heet dat in de sociale wetenschappen, sociaal luieren.
Onderzoekers Steven Karau en Kipling Williams stellen in een veel geciteerde overzichtsstudie rond sociaal luieren, dat – naast groepsgrootte – meerdere factoren een rol spelen. Ik zet ze kort op een rijtje.
Nuttig om te weten: recenter onderzoek laat zien dat ook samenwerken op afstand, waarbij collega’s op verschillende tijden en plekken hun taken uitvoeren, onzichtbaar voor de ander, een versterkend effect heeft op sociaal luieren.
Het onderzoek naar social loafing laat zien dat de manier waarop het werk is georganiseerd een belangrijke rol speelt. Ben je in staat om die context te veranderen, dan kun je ook het lanterfanten op het werk effectief aanpakken.
Heb je hier echter geen invloed op, dan moet je op zoek naar een andere aanpak. De Harvard Business Review zette een paar jaar geleden een groot aantal tips op een rijtje. Dit zijn de highlights.
Als al deze aanpakken mislukken en je echt geen invloed hebt op de luiheid van een of meerdere directe collega’s, dan wordt het tijd om je heil verderop te zoeken. Probeer bijvoorbeeld bij je huidige werkgever eigen projecten op te pakken of samen te werken met mensen uit andere teams. Of doe eens avontuurlijk en zet gewoon een week lang je LinkedIn-profiel op ‘beschikbaar voor een nieuwe baan’.