Beveiligingssysteem Het spoor tussen Vlissingen en Goes mag over drie jaar getest worden voor een nieuw beveiligingssyteem. De rechter stelt de Zeeuwse scholen, die naar de rechter waren gestapt om overlast voor scholieren te voorkomen, in het ongelijk. Zij beraden zich op vervolgstappen.
Luchtopname van station en omgeving van het Zeeuwse Goes.
De uitspraak van de rechter betekent dat Zeeuwse scholieren zich nog altijd kunnen opmaken voor langdurige treinhinder. In 2029 rijden er drie tot vier maanden geen treinen tussen Vlissingen en Goes, daarna kunnen er nog negen maanden storingen zijn. Volgens alle Zeeuwse onderwijsinstellingen, verenigd in Stichting Scholierenvervoer Zeeland, is 80 procent van de reizigers op het volledige traject Vlissingen-Roosendaal scholier of student, op een totaal van drieduizend reizigers per dag. Zij zijn over drie jaar aangewezen op ander vervoer, zoals (extra) bussen.
Rinus de Rijder, directeur van het Hoornbeeck College in Goes en woordvoerder van de Zeeuwse scholen, vindt de uitspraak van de rechter vooral erg voor „kwetsbare studenten”. Sommige studenten redden zich wel in de bus, zegt De Rijder, of pakken zoals hijzelf of sommige docenten de auto of elektrische fiets. „Maar een grote groep is afhankelijk van de trein, zeker als ze een beperking of gedragsproblematiek hebben. Dát is al spannend, laat staan hoe het voor hen is om een plek te bemachtigen in een bomvolle bus.”
De keuze voor Zeeland is niet onevenredig, oordeelt de rechter. Het is een relatief rustig traject. Als gekozen wordt voor een ander spoor, dan hebben meer reizigers daar last van. Een ander argument van de Zeeuwse scholen tegen de spoorproef: studenten zullen overwegen ergens anders onderwijs te volgen. Dat valt lastig aan te tonen, erkent De Rijder. „Je kan moeilijk aan een twaalfjarige vragen: wat ga je doen als je zestien bent?” Een studie duurt jaren, voerde de rechter aan, de treinproblemen maanden.
De proef gaat om het European Rail Transport Management System (ERTMS), een digitaal beveiligingssysteem dat de verouderde versie moet vervangen. Daardoor zullen treinen sneller en veiliger rijden. Met het nieuwe systeem kunnen meer treinen achter elkaar op een spoor rijden, omdat er een betere verbinding is tussen de machinist en de centrale verkeersleiding.
In oktober 2024 koos toenmalig staatssecretaris Chris Jansen (PVV, Infrastructuur en Waterstaat) voor het Zeeuwse traject als proefkonijn. Ook in Friesland, tussen Leeuwarden en Harlingen Haven, wordt het nieuwe systeem volgend jaar getest. Omdat daar vooral regionale dieseltreinen rijden, wilde Jansen het systeem ook testen op een traject met Intercity’s en goederenverkeer. Die zijn er veel tussen Vlissingen en Goes. En de afgelegen ligging van Zeeland is voordelig, omdat problemen tijdens de proef niet leiden tot een kettingreactie, zoals dat midden in Nederland zou gebeuren.
Het besluit kwam hard aan in Zeeland. Harry van der Maas, gedeputeerde Infrastructuur en Mobiliteit, stond voor „een voldongen feit”, zei hij tegen Omroep Zeeland. Naast vervangend vervoer kreeg Van der Maas de toezegging dat het Rijk 7 miljoen euro zal investeren in twee nieuwe spoorwegviaducten en een nieuwe studie om Zeeuwse technici op te leiden, ter compensatie.
Na het besluit van de staatssecretaris zei Anita Pijpelink uit Middelburg, destijds Tweede Kamerlid, in NRC dat Zeeland al te veel een „proeftuin” is. „Dit is de Zeeuwen wel erg makkelijk in de maag gesplitst.” Gedeputeerde Van der Maas wees de regering op het rapport Elke regio telt, waarin de belofte werd gedaan om de verschillen te verkleinen tussen achtergestelde regio’s als Zeeland en regio’s centraler in het land.
Datzelfde deden de Zeeuwse scholen in de rechtszaal, waarbij ze ook wezen op het rapport Wind in de Zeilen. Daarin werd compensatie voor Zeeland voorgesteld na het intrekken van het veelbesproken voornemen van het kabinet om de marinierskazerne van Doorn naar Vlissingen te verplaatsen. De rechter bleek daar niet gevoelig voor.
De Zeeuwse scholen willen garantie van het nieuwe kabinet dat vervangend busvervoer goed zal werken. Ze maken zich zorgen om flinke vertraging bij businzet in bijvoorbeeld de spits en het al bestaande tekort aan buschauffeurs in de provincie, zegt De Rijder. Naast opnieuw in gesprek gaan met het kabinet behoort ook een hoger beroep tegen de uitspraak tot de mogelijke vervolgstappen, laat hij namens de Zeeuwse scholen weten.