Ambtelijke bezuinigingen Het kabinet wil de Rijksoverheid „efficiënter en effectiever” maken door te bezuinigen op het ambtenarenapparaat. Desondanks breidde het Rijk afgelopen jaar uit met 2.800 ambtenaren. Wél is de externe inhuur na jaren van groei afgelopen jaar gedaald, blijkt uit de jaarrapportage.
Het aantal medewerkers bij de Rijksoverheid is sinds 2021 gegroeid met 22 procent.
Voor het eerst in jaren is een daling te zien in de Rijksuitgaven voor externe inhuur, zoals van consultants en ICT’ers. Dat blijkt uit de jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk, die woensdag is gepubliceerd, op Verantwoordingsdag. Tegelijkertijd breidde het Rijk afgelopen jaar uit met 2.800 ambtenaren, een lichte stijging in vergelijking met eerdere jaren.
Het aantal medewerkers bij de Rijksoverheid is sinds 2021 gegroeid met 22 procent. Het kabinet-Schoof wilde deze groei van het aantal ambtenaren terugbrengen, wat zich in de boeken vertaalde in een bezuiniging van 1 miljard euro vanaf 2029. Het huidige kabinet doet daar een schepje bovenop en wil nog eens 1 miljard extra bezuinigen.
De Algemene Rekenkamer publiceerde op Verantwoordingsdag óók een rapport over de Rijksuitgaven, waaronder over de stijging van het ambtenarenapparaat. Volgens de Rekenkamer is niet duidelijk of de bezuinigingen van het kabinet-Schoof – de 1 miljard – gaan leiden tot een kleinere overheid.
De taakstelling is immers financieel verdeeld over de ministeries, maar het kabinet heeft vaak niet in beeld wat de personele gevolgen zijn van nieuwe wetten, aldus de Rekenkamer. Zo wordt bij uitvoeringstoetsen van wetten 38 procent geen of geen duidelijke uitspraak gedaan over de personele consequenties van nieuwe wet- of regelgeving. Hierdoor komt beleid in de knel, aldus de Rekenkamer.
Ook uit de jaarrapportage van het Rijk blijkt dat het nog onzeker is of het totale aantal fte’s daadwerkelijk zal afnemen in de komende jaren. Het zou namelijk ook afhangen van eventuele nieuwe grote taken en de mate waarin externe inhuur wordt omgezet naar vaste ambtelijke functies.
Onder leiding van Eric van der Burg, de huidige staatssecretaris Slagvaardige Overheid, wil het kabinet de Rijksoverheid „efficiënter en effectiever” maken. Het kabinet wil onder meer kijken naar het gebruik van kantoorhuisvesting, zo blijkt uit het rapport. Ook zou worden gekeken naar „een verantwoorde inzet” van AI binnen de Rijksdienst.
Toch is de stijging van het aantal ambtenaren in vergelijking met eerdere jaren het afgelopen jaar afgevlakt. Zo is het aantal fte’s afgelopen jaar met 1,9 procent gestegen. Ter vergelijking: 2024 kende een stijging van 6,2 procent. Overigens is alleen bij de ministeries Binnenlandse Zaken en Economische Zaken het afgelopen jaar een lichte daling te zien.
Het huidige kabinet wil ook de externe inhuur – waar nodig – terugbrengen tot de Roemernorm: 10 procent van het totale personeelsbudget. Deze norm is in 2010 vastgesteld na een voorstel van SP-Kamerlid Emile Roemer en wordt al sinds 2015 overschreden. Wel zijn de uitgaven in 2025 voor het eerst in jaren gedaald naar 13,1 procent, in 2024 was dit nog 15,4 procent.
Dat het aandeel externe inhuur de afgelopen jaren zo hoog was, komt onder meer door tijdelijke (ICT-)projecten, de hersteloperatie van de Toeslagenaffaire en de schadeafhandeling Groningen, zo blijkt uit de jaarrapportage. Ook is de krapte op de arbeidsmarkt volgens de ministeries een van de oorzaken. Slechts vier ministeries geven minder uit dan de Roemernorm: Buitenlandse Zaken, Sociale Zaken, Landbouw en Defensie.