Max Pam is schrijver en columnist van de Volkskrant.
Met enig leedvermaak las ik over het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTVG), dat een publicatie uit 2007 van prof. Joline Beulens heeft teruggetrokken, omdat haar onderzoek over de gezondheidseffecten van alcohol destijds mede werd gefinancierd door de alcoholindustrie. Mijn leedvermaak betrof vooral de aanbeveling in de slotzin van het onderzoek: ‘A glass a day keeps the doctor away.’
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Er bestaan nogal wat varianten op dat gezegde. In plaats van een glas wordt het ook wel gebezigd met a banana, an onion, an orange, a laugh and a fuck. U moet er zelf de vertaling maar bij zoeken. De oorspronkelijke versie stamt uit de 19de eeuw en kwam voor het eerst voor in Wales. Met een appel. Eén appel per dag zou genoeg zijn om gezond te blijven en de dokter op afstand te houden. Het schijnt een volkswijsheid te zijn die nog waar is ook. Uit later onderzoek, maar dan niet van de appelindustrie, zou gebleken zijn dat een appel per dag een even gunstig effect op de gezondheid heeft als een cholesterolverlagend pilletje. Ik geef het even door voor wat het waard is.
Het bericht in deze krant meldt dat de publicatie ook is teruggetrokken vanwege ‘a bias’ – een vooroordeel of een vooringenomenheid. Het bleef onuitgesproken van welk vooroordeel er precies sprake was, maar ik vermoed dat het gaat om de gedachte dat alcohol überhaupt geen positieve werking kan hebben. Na één glas per dag komt al gauw een tweede, al was het maar om het af te leren. Het zal nog een hele tijd duren – stap voor stap – maar als de tekenen niet bedriegen zijn we op weg naar rookvrije, alcoholvrije, suikervrije, drugsvrije en stressvrije samenleving. Jonathan Swift, de lievelingsschrijver uit mijn jeugd, zei het al: ‘De beste artsen ter wereld zijn Dokter Matig, Dokter Rustig en Dokter Vrolijk.’
Nog onlangs adviseerde het Voedingscentrum bij de presentatie van de nieuwe Schijf van Vijf vooral meer peulvruchten te eten en daarnaast helemaal geen alcohol te drinken. En als het dan toch moet, als u het echt niet meer kunt ophouden, hoogstens één glas per dag. Of nog liever: maximaal drie glazen in de week. Voor het Journaal was het weer een mooie aanleiding om de straat op te gaan en inderdaad keken de gewone Nederlanders er behoorlijk treurig bij, toen zij te horen kregen dat bruine bonen en kikkererwten worden aangeraden, terwijl je met alcohol allerlei gezondheidsstraffen over jezelf afroept. Ik moest denken aan Gerard Reve, die in een opengevouwen krant waartussen een gestoomde makreel verpakt zat, het bericht leest dat de gemiddelde Nederlander iets meer dan twee liter wijn per jaar consumeert en dan onbegrijpend voor zich uit stamelt: ‘Je vraagt je af, waar ze het laten.’
Reve schreef dat in het Jaar des Heeren 1967, toen Lucy in the Sky With Diamonds door de Beatles op de plaat werd gezet en wielrenner Tommy Simpson op de Mont Ventoux stierf door overmatig dopinggebruik. Bijna zestig jaar later is de Tour de France, naar men zegt, zo schoon dat er nog maar zelden een renner wegens doping uit de koers wordt genomen. Intussen drinkt de gemiddelde Nederlander van nu wel zo’n 25 liter wijn per jaar. Er is dus vooruitgang en toch ook weer niet. Waarschuwen tegen doping helpt, waarschuwen tegen alcohol kennelijk niet. Misschien moeten we in het openbare leven eindigen zoals in de sport: met kaarten en schorsingen. Een gele kaart voor wie op een barkruk gaat zitten, een rode voor wie het kelkje heft.
Dokter Matig, Dokter Rustig en Dokter Vrolijk bevelen ons aan geen al te opwindend leven te leiden. De medische wetenschap zal steeds meer bewijzen vinden dat wij door roken, drinken en snuiven aan zelfvernietiging doen. Een cynicus van de alcoholindustrie zal er daarentegen op wijzen dat Hitler en Trump als geheelonthouders de geschiedenis ingaan, terwijl Churchill reeds bij de lunch een fles champagne achter de kiezen had. Soms zelf twee.
Over die Dokter Vrolijk heb ik trouwens mijn bedenkingen. Met al die ziekten om hem heen zal hij toch niet af en toe een glas drinken om vrolijk te blijven? Een paar jaar geleden kwamen de bewoners van een seniorencomplex te Maassluis in opstand, toen hun overkoepelende welzijnsorganisatie had besloten het gezonde leven van de betreffende senioren te stimuleren met een verbod op alcoholische dranken. Maar de oudjes lieten zich hun pikketanissie niet afpakken. Bij gezond oud worden hoort ook de illusie van een bruin café, waar je niet eenzaam verpietert. De bewoners zeiden het directer dan dat ik het hier heb verwoord.
‘Geheelonthouders hebben gelijk, alleen drinkers weten waarom’, schreef Simon Carmiggelt. Romantiek is de grootste vijand van de gezondheid.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.