Pornosites Daags nadat pornosite Motherless.com weer online was gegaan, ging justitieminister David van Weel (VVD) op bezoek bij een nieuwe autoriteit die het Nederlandse internet moet opschonen. „We hebben de regulering van het internet twintig jaar lang compleet aan de markt gelaten.”
Minister van Justitie David van Weel tijdens een werkbezoek aan de ATKM.
Binnen een paar dagen was de site weer in de lucht. Anderhalve week geleden haalde het Openbaar Ministerie na grote media-aandacht pornosite Motherless.com offline. De website is controversieel vanwege de grote hoeveelheid ‘drogeerporno’ die erop te vinden is: seksuele handelingen met ogenschijnlijk bewusteloze vrouwen van wie niet duidelijk is of zij daarvoor toestemming hebben gegeven. Seks met een onmachtig persoon kwalificeert als verkrachting. Ook NRC onderzocht de site en vond meerdere gebruikers die zichzelf en de vrouwen in hun drogeer- en verkrachtingsvideo’s als Nederlands omschrijven.
Maar sinds een paar dagen is de site weer te bezoeken. De site claimt illegale video’s verwijderd te hebben. Het enige wat verder is veranderd: bovenaan de homepagina staat een disclaimer waarin te lezen valt dat de eigenaar het moderatieproces heeft verbeterd. Op een speciale transparency–pagina kunnen bezoekers live volgen hoe moderators na een melding illegale beelden snel verwijderen. De site draait nog altijd bij het Nederlandse hostingbedrijf NForce, gevestigd in een datacentrum in Steenbergen.
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel (VVD) was maandag op werkbezoek bij de Autoriteit online Terroristisch en Kinderpornografisch Materiaal (ATKM). Die vrij nieuwe autoriteit, opgericht in 2023, moet het Nederlandse internet opschonen en erop toezien dat illegaal materiaal daadwerkelijk snel verwijderd wordt. Nalatige sites en hostingbedrijven kunnen, uiteindelijk, hoge boetes krijgen. Van Weel heeft kort tijd voor een gesprek.
„De content die op de website gevonden is, heeft geleid tot de ingreep van het Openbaar Ministerie. Daar ben ik heel bij mee. Er zijn dus wel mogelijkheden om actie te ondernemen. Maar op het moment dat die content verwijderd is, dan is er geen reden meer om die site, met alle legale content, offline te houden.
„De vraag is natuurlijk: had dat platform zelf niet iets kunnen ondernemen? Nu staat er een disclaimer bovenaan de website. Dat ze een mooi proces hebben, en dat je alles kunt melden en noem maar op. We gaan zien hoe waterdicht dat is. Mijn voorspelling is van niet. Maar we zijn elke keer weer reactief, terwijl je toch iets van de verantwoordelijkheid bij de hostingdienst zou moeten kunnen neerleggen.”
De ATKM richt zich op terroristische online inhoud en child sexual abuse material, CSAM, ofwel kindermisbruikmateriaal. Sites, sociale media-platforms en hostingbedrijven moeten binnen een uur (in het geval van terroristische content) of binnen twaalf uur (bij kindermisbruikmateriaal) gehoor geven aan de verwijderingsbevelen van de Autoriteit.
Minister Van Weel keek maandag mee met analisten van de ATKM die beelden moeten beoordelen – zijn de beelden die gevonden zijn of bij de Autoriteit gemeld zijn, daadwerkelijk terroristisch van aard, is er daadwerkelijk sprake van kinderpornografisch materiaal?
De Autoriteit liet vorig jaar 220 afbeeldingen van kinderpornografisch materiaal verwijderen. Het resultaat is „gemengd”, schrijft de ATKM, in het deze week gepubliceerde jaarverslag. „In een aantal gevallen is verwijderd materiaal teruggeplaatst.” Die ontwikkeling wordt in de gaten gehouden, schrijft de Autoriteit. Er is in het korte bestaan van de Autoriteit nog geen boete opgelegd, zegt een woordvoerder.
„We zijn met z’n allen bezig om het internet te reguleren. Dat hebben we twintig jaar niet gedaan en compleet aan de markt gelaten. We zijn nu geconfronteerd met de enorme uitwassen die dat met zich mee heeft gebracht. Kinderporno, terroristische content. En kijk ook naar de criminaliteit die in Nederland georganiseerd wordt via Snapchat of Telegram. Al die uitwassen moeten we terugdringen.
„Het liefste wil je dat al die bedrijven daar zelf verantwoordelijkheid voor nemen. Maar zo gaat het dus blijkbaar niet. Die naïviteit moeten we echt laten varen. We zullen ze moeten dwingen. Alleen handhaven op strafbaar materiaal dat we tegenkomen is onvoldoende.”
„Die bedrijven zeggen: maak aan de voorkant duidelijk waar we verantwoordelijk voor zijn. Daar geef ik ze gelijk in. We moeten gezamenlijke standaarden hebben. Het zijn commerciële bedrijven, die gaan zichzelf echt niet benadelen. Soms is het materiaal evident illegaal, en ik zie dat die platforms echt hun best doen om zichzelf dan op te schonen van kinderporno en andere nare zaken.
„Maar er is nog een heleboel meer te doen. De oplossing is een samenspel van goede wetgeving, het liefst Europees. Want dat maakt indruk op deze providers. Zij, en dat is een beetje het punt, gaan pas bewegen als iets verboden is.”
„Nationaal zullen we moeten werken aan de bad hosting-problematiek die we hebben. Hoe leggen we meer verantwoordelijkheid bij resellers [bedrijven die serverruimte onderverhuren – red.] over wat er gehost wordt op een platform? Daar zijn we nu onderzoek naar aan het doen.
„Ik ben een groot voorstander van KYC-beleid, know your customer. Banken moeten ook weten wie hun klanten zijn. Ik denk dat dat al een heleboel gaat schelen.”
Met medewerking van Carola Houtekamer