Elon Musk wilde 150 miljard dollar schadevergoeding, maar gaat met lege handen naar huis. Niets staat nu een beursgang voor OpenAI in de weg. Maar ook dit bedrijf lijdt grote imagoschade.
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
Het was volgens sommigen ‘het techproces van de eeuw’. Dat lijkt nauwelijks overdreven; in de rechtszaal stonden drie weken lang twee van de machtigste Amerikaanse ondernemers tegenover elkaar: Elon Musk en Sam Altman.
In 2015 was Elon Musk, samen met onder anderen Altman, een van de oprichters van OpenAI. De Tesla-baas stak miljoenen in de onderneming, vertrok na een interne machtsstrijd en vond daarna dat OpenAI hem had misleid door zijn oorspronkelijke missie in de steek te laten. Die missie was het ontwikkelen van AI-toepassingen waarvan de gehele mensheid zou profiteren, zonder winstoogmerk.
Na vele dagen getuigenissen vol bizarre en pijnlijke details kwam de uitspraak van de jury uiteindelijk als een anticlimax. De jury (en kort daarna ook de rechter) stelde Musk in het ongelijk omdat de wettelijke termijn van drie jaar om de zaak aan te spannen is verstreken. Musk wist al heel lang van de commerciële koers van OpenAI, aldus de jury.
‘We zullen nooit weten hoe de wereld eruit zou hebben gezien als OpenAI gedwongen was geweest om volledig vast te houden aan zijn oorspronkelijke missie’, concludeerde de invloedrijke AI-expert Gary Marcus kort na de uitspraak. Dat klopt. Maar de zaak laat wel degelijk diepe sporen na. Vier conclusies.
Als het Musk te doen was om zijn mede-oprichters van OpenAI in diskrediet te brengen, is hij in die opzet geslaagd. ‘Bent u helemaal te vertrouwen?’, vroeg Musks advocaat aan Sam Altman. Een slimme zet, want Altman staat niet bekend als iemand die op zijn blauwe ogen geloofd kan worden. Tijdens het proces kwam aan het licht dat Altman indirect profiteert via investeringen ter waarde van zo’n 2 miljard dollar in bedrijven die direct zaken doen met OpenAI. Eerder hield Altman publiekelijk (zelfs voor een Senaatscommissie) vol dat hij zijn werkzaamheden ‘uit liefde’ doet en geen direct aandelenbelang in OpenAI heeft.
Ook topman Brockman komt er niet goed vanaf. De oprichter en huidige president van OpenAI werd gedwongen uit zijn privédagboek voor te lezen. Hierin schrijft hij hoe OpenAI kon ontsnappen aan de macht van Musk en droomde over de miljarden die hij kon verdienen. Brockman geeft op de getuigenbank toe dat zijn belang in het bedrijf inmiddels 30 miljard dollar waard is.
Hypocriet, onberekenbaar, machtswellustig: dit zijn een paar adjectieven die na de zaak nog nadrukkelijker aan Elon Musk kleven dan ooit. Een anekdote uit 2017 is tekenend. In die periode probeerde Musk de macht naar zich toe te trekken. Tijdens de gesprekken om OpenAI in Tesla te laten opgaan, tracht Musk zijn mede-oprichters te paaien door ze elk een Tesla Model 3 cadeau te doen. Ilya Sutskever (die in 2024 bij OpenAI vertrok) komt bij de gelegenheid met een tekening van een Tesla aanzetten. Maar als Brockman en Sutskever de plannen van Musk afwijzen, reageert deze woedend. Hij grist de tekening uit Sutskevers handen en stormt de kamer uit. Brockman staat doodsangsten uit: ‘Ik dacht dat hij me fysiek zou aanvallen’, zo getuigde hij.
Een ander pijnlijk moment vindt plaats als Musks advocaat de rechtszaal de stuipen op het lijf probeert te jagen door te roepen dat ‘we allemaal kunnen sterven als gevolg van AI’. De rechter grijpt op dat moment in en wijst er fijntjes op dat Musk met xAI exact dezelfde technologie bouwt als OpenAI, en dat veel mensen de toekomst van de mensheid ook niet per se in de handen van Musk willen leggen.
Daar blijft het niet bij: Musk moet tijdens een kruisverhoor ook nog eens toegeven dat zijn bedrijf in het geheim OpenAI-technologie heeft gebruikt om zijn eigen, concurrerende AI-systemen te trainen.
Sam Altman zal zijn imagoschade graag voor lief nemen. Hij is op dat vlak wel wat gewend: zijn biografen Keach Hagey en Karen Hao schilderden hem al in weinig vleiende bewoordingen af. Nu Musk heeft verloren en naar zijn geëiste 150 miljard schadevergoeding kan fluiten, staat niets de geplande beursgang van OpenAI in de weg. Hiermee kan Altman veel geld ophalen dat nodig is in de felle concurrentiestrijd met Musks xAI, Google en Anthropic.
Dit zal leiden tot een nieuwe stroom investeringen, voorspelt The New York Times. De krant spreekt van een ‘lange, hete AI-zomer’. In de AI-wereld wisselen winters (met weinig investeringen) en zomers zich af.
Wie nu denkt dat alle problemen rondom AI zijn opgelost, heeft zand in de ogen. ‘De fixatie op de vraag of Altman onbetrouwbaar is, of Musk nog minder, leidt af van een veel dieperliggend probleem met AI’, schreef Karen Hao vorige week in The Guardian. ‘De veronderstelling dat de toekomst van AI-ontwikkeling zal worden bepaald door een persoonlijkheidswedstrijd, slaat de plank volledig mis’, aldus de schrijver. De commerciële AI-industrie wordt volgens haar gedreven door een imperialistische drang naar het vergaren van steeds meer data en kapitaal, terwijl de aarde en arbeidskrachten worden uitgeput.
Op X noemde Musk de rechter ‘activistisch’, maar verwijderde later dit bericht. Wel zegt hij in beroep te gaan.
De Volkskrant organiseert op 9 juni in Amsterdam een thema-avond over de macht van de techmiljardairs. Info en kaarten hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant