is hoofdredacteur en commentator van de Volkskrant
De coalitiepartijen laten zich door de anti-azc-protesten in het defensief drukken. Dat hoeft niet. De schuld voor het falende asielbeleid ligt vooral bij radicaal-rechts.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Burgemeester Mark Boumans van Doetinchem voelt zich andermaal in de steek gelaten door zijn partij, de VVD. Terwijl burgemeesters als hij hun uiterste best doen om de bevolking te overtuigen van de noodzaak van asielopvang en het respecteren van de Spreidingswet, zei VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans vorige week doodleuk dat het de eigen keuze van gemeenten blijft of ze asielzoekers opvangen of niet. Boumans noemde deze oproep om de Spreidingswet te negeren ‘gevaarlijk’.
Brekelmans gaat voorop in het ondermijnen van het asielbeleid van CDA-minister Bart van den Brink, maar het probleem is breder en hardnekkiger.
De meest gehoorde politieke reactie in Den Haag is deze: het geweld keuren we ten zeerste af, maar de zorgen begrijpen we, omdat achtereenvolgende kabinetten er niet in zijn geslaagd het aantal asielzoekers drastisch te verminderen. Ook de partijen die het huidige kabinet vormen, lijken deze analyse te onderschrijven.
Er is ook een andere analyse mogelijk. Een analyse die accurater is. De politiek doet al jaren, zeker sinds 2015, serieuze pogingen het aantal asielzoekers naar beneden te krijgen, in nationaal maar vooral in Europees verband. Het blijkt alleen heel ingewikkeld.
Het kabinet doet ook serieuze pogingen de opvang goed te regelen. De Spreidingswet die begin 2024 werd ingevoerd, moest een ordentelijke opvang garanderen. Commissarissen van de Koning en burgemeesters die met de Spreidingswet werken, zijn enthousiast. Die oplossing wordt alleen tegengewerkt door radicaal-rechtse demonstranten, die worden aangevuurd door rechts-populistische partijen.
Het gevolg is dat de reguliere opvang met grote tekorten kampt en er veel meer noodopvanglocaties nodig zijn. Die zijn veel duurder, maar bovenal slecht voor de asielzoekers – die van hot naar her worden gesleept en slecht kunnen integreren – en de omwonenden – die er vaak kort van tevoren van horen en niet de kans krijgen aan het azc en zijn inwoners te wennen.
Het probleem ligt dus niet in de eerste plaats bij het kabinet en het asielbeleid, maar bij de rechtsradicalen, die een normale opvang saboteren. Gek genoeg zijn er maar weinig politici die dit krachtig verwoorden.
De meeste politici, ook van coalitiepartijen, versterken liever het populistische beeld dat kabinetten niets voor elkaar krijgen, waarmee ze het probleem nog groter maken. Als de politiek machteloosheid uitstraalt, nemen burgers eerder het heft in eigen hand, zeker als ze zien dat intimidatie werkt en zeker als politici als Brekelmans blijven uitstralen dat ze ook niet geloven in de Spreidingswet.
De coalitiepartijen zouden ook gedrieën kunnen zeggen dat het helemaal niet erg is dat de asielnoodmaatregelenwet er niet is gekomen, omdat de strafbaarstelling van illegaal verblijf nooit een goed idee was, bijvoorbeeld, en omdat het Europese migratiepact veel beter gaat helpen het aantal asielzoekers naar beneden te krijgen.
Door de bestuurlijke leegte die politici nu laten bestaan, kan xenofobie welig tieren bij de anti-azc-protesten. Dat brengt gemeenten in een extra lastig parket. Legitieme zorgen over de veiligheid en de draagkracht van de samenleving kun je wegnemen, pure vreemdelingenhaat niet.
Het gevaar van xenofobie is ook dat die uiterst besmettelijk is. Politici moeten dit gevaar zien en benoemen. Mark Boumans ziet in de snelle, gewelddadige ontsporing inmiddels parallellen met de jaren dertig. Het zou goed zijn als die zorg ook bij de VVD’ers in Den Haag doordringt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant