Oorlog tegen Iran Israël heeft in het geheim twee legerbases in de Iraakse woestijn opgericht. Ze werden onder meer gebruikt om bij te tanken. De onthulling is pijnlijk voor de Iraakse regering, die niet de soevereiniteit over het eigen grondgebied weet uit te oefenen.
Het uitgestrekte woestijngebied bij Najaf, in het zuidwesten van Irak.
Speciale eenheden in de Iraakse woestijn, zonder dat de plaatselijke autoriteiten het doorhadden: opnieuw heeft Israël een brutale oorlogshandeling uitgevoerd op andermans grondgebied. Na een eerdere primeur van The Wall Street Journal onthulde The New York Times zondag dat Israëlische militairen een Iraakse herder hebben doodgeschoten nadat hij bij toeval op een van de twee legerkampen gestuit was.
Op de clandestiene legerbases huisvestte Israël onder meer speciale eenheden, zorgverleners en ondersteunende diensten voor de luchtaanvallen op Iran. Zo konden vliegtuigen daar bijtanken en waren er reddingsploegen voor eventuele vermiste piloten gestationeerd.
Volgens de twee Amerikaanse kranten begon Israël twee jaar geleden al met het opzetten van de bases. Ze zouden ook gebruikt zijn tijdens de Twaalfdaagse Oorlog met Iran, in juni vorig jaar.
De geheime legerkampen passen in een patroon waarin Israël ten behoeve van zijn eigen militaire activiteiten het soevereine grondgebied van andere staten schendt. Het land neemt geregeld grondgebied van buurlanden in en voert militaire acties uit in andere landen om bedreigingen de kop in te drukken.
Berucht is onder meer de pieper- en walkietalkieaanval op Hezbollah, waarbij in 2024 duizenden vijandelijke strijders in Libanon gewond raakten. Irak zelf was al eens het doelwit van de Israëlische krijgsmacht: in 1981 vernietigden Israëlische F-16’s de nucleaire reactor Osirak.
De bases in de Iraakse woestijn verklaren mede hoe Israël er de afgelopen maanden in geslaagd is om duizenden bommen te gooien op Iran, dat ruim duizend kilometer verderop ligt. De kampementen liggen in het schaars bevolkte zuidwesten van Irak, op zo’n achthonderd kilometer van Tel Aviv en negenhonderd van Teheran. Om bij te tanken hoefden Israëlische vliegtuigen dus niet eerst terug naar het moederland.
Israël heeft het bestaan van de kampen niet toegegeven. Wel zei stafchef Eyal Zamir eerder al dat misleiding een belangrijk onderdeel is van de militaire tactiek.
Met het opzetten van legerkampen zo ver van huis, in een vijandige staat, tonen de Israëliërs dat operationeel voordeel voor hen zwaarder weegt dan diplomatieke gevoeligheid.
En gevoelig ligt het. In maart dit jaar waren enkele Iraakse soldaten poolshoogte gaan nemen nadat een herder gewag had gemaakt van ongewone militaire activiteit in de woestijn, inclusief helikoptervluchten. Tijdens die verkenning werden ze aangevallen door een toen nog onbekende tegenstander, waarbij één Iraakse soldaat omkwam.
Irak beklaagde zich vervolgens bij de Verenigde Naties over schending van zijn soevereiniteit, nog zonder te weten wie er achter de aanval zat. Later bleek het een Israëlisch kampement te zijn. De Amerikanen wisten ervan, maar zeiden niets tegen hun bondgenoot Irak en hielpen de Israëliërs bovendien om verborgen te blijven door de Iraakse verkenningstroepen te bombarderen.
The New York Times citeert de Iraakse parlementariër Waad al-Kadu, die stelt dat de Israëlische acties getuigen van een „flagrante minachting voor de Iraakse soevereiniteit, de regering en de strijdkrachten, evenals voor de waardigheid van het Iraakse volk”. Tegelijk is Al-Kadu kritisch op zijn eigen regering, die niet in staat is om effectief de soevereiniteit over het Iraakse grondgebied uit te oefenen. „De houding van onze veiligheidsfunctionarissen is beschamend.”
Een grote vraag blijft hoe Israël twee jaar lang ongezien een basis in een vijandig land heeft kunnen gebruiken, ook al is het in afgelegen woestijngebied. Wist de Iraakse regering, die het bestaan van de kampen niet erkend heeft, ervan? En zo ja: zegt ze dan niks uit schaamte, of om tactische redenen?
Irak bevindt zich volgens analisten in een lastige positie tussen de VS, Israël en Iran. Waar het land met de VS een bondgenootschap heeft, geldt Israël in elk geval bij de Iraakse bevolking als vijand.
Bagdad helpt Washington bovendien met het signaleren en ontwapenen van pro-Iraanse milities. Dat wekt de woede van buurland Iran; als tegenreactie op de Amerikaans-Israëlische aanval heeft Teheran onder meer Irak aangevallen.