Het filmfestival van Cannes is op stoom gekomen tijdens het eerste weekeinde. Mét John Travolta, die op het festival wordt bijgezet als ‘een van de grootste artiesten van de 20ste én 21ste eeuw’.
is filmredacteur van de Volkskrant.
‘O mensen, dit betekent nog meer dan de Oscar... echt.’ John Travolta – witte alpinopet, brilletje – oogt waarlijk verrast als hij een ‘ere-palm’ voor zijn carrière krijgt uitgereikt, al weet je zoiets natuurlijk nooit helemaal zeker bij een acteur.
Tranen lopen over zijn wangen, na de wereldpremière van zijn regiedebuut op het filmfestival van Cannes. In het festivalpaleis onthaalt artistiek directeur Thierry Frémaux de 72-jarige – op z’n Frans uitgesproken – ‘Travoltá’ als een van de ‘grootste artiesten van de 20ste én de 21ste eeuw’. Anders dan in Hollywood, waar succes toch allereerst afgemeten wordt aan de hoogte van de recettes, staat Cannes symbool voor de ‘filmkunst’.
De carrières van grootmeesters als Federico Fellini, Francis Ford Coppola of Jane Campion waren anders verlopen zonder de erkenning van het festival. En ook Clint Eastwood werd in eigen land pas serieus genomen als een artiste nadat de Fransen hem officieel hadden geëerd.
‘Het is mijn meest persoonlijke film’, zegt Travolta, terwijl hij zijn glinsterende palm zachtjes aait en kusjes geeft. Als acteur in Pulp Fiction droeg hij al eens (sterk) bij aan de palmwinst van Quentin Tarantino in 1994. Maar nu reisde hij af naar de Côte d’Azur met een eigen werk. En Propeller One-Way Night Coach, net aan een uurtje lang, moet dit jaar toch wel de wonderlijkste film zijn in het officiële programma van het grootste en belangrijkste filmfestival ter wereld.
Een nostalgische terugblik op Travolta’s vliegtuigliefde, waarin de Amerikaanse acteur – net als collega Tom Cruise een fervent piloot – als kind zijn allereerste vlucht beleeft, in de jaren vijftig. Van de ene naar de andere kant van de VS, met de nodige tussenstops, vergezeld door zijn alcoholische moeder, die aan de bak hoopt te komen als actrice in Los Angeles en zich onderweg op de ene na de andere (hopelijk) bemiddelde man stort.
Het sjabloonachtig geacteerde en tamelijk plotloze verhaaltje laat zich kijken als een retroreclame voor de toenmalige luchtvaartmaatschappij TWA, maar bezit toch zeker enige hobbyistische charme. Een verlangen naar een tijd van vóór de vliegschaamte, toen er aan boord nog cocktails werden geserveerd en de cabine blauw zag van de sigarettenrook.
Travolta financierde, produceerde, schreef en regisseerde alles zelf: nog voor de film begint, verschijnt zijn naam al viermaal groot in beeld. Ook is hij te zien in twee cameo’s, als passagier (met alpinopet) en een door de kleine John bewonderde bijna gepensioneerde piloot.
Propeller One-Way Night Coach, aangekocht door Apple TV, is buiten de competitie geplaatst en dingt in Cannes niet mee naar de prijzen. Maar dit was dus wel de allereerste film die geselecteerd werd voor deze 79ste festivaleditie, verzekert directeur Frémaux. ‘Ik was bang dat het festival van Berlijn ’m anders zou inpikken.’
Halverwege het festival tekenen er zich al een paar mogelijke kandidaten af voor de Palme d’Or, die volgend weekend wordt uitgereikt door de jury. Zo is er All of a Sudden (Franse titel Soudain) van Ryusuke Hamaguchi, een van de in totaal 22 titels in de hoofdcompetitie.
De Japanse cineast is bekend van zijn met de Oscar (beste internationale speelfilm) bekroonde en onorthodox meanderende drama Drive My Car, naar een kort verhaal van schrijver Murakami. In zijn nieuwe speelfilm neemt hij wederom de tijd, ruim drie uur, om de kijker heel geleidelijk mee te voeren in een uiterst origineel verteld verhaal. Een Frans-Japanse film ditmaal, over een werkverslaafde directeur van een verzorgingstehuis voor alzheimerpatiënten die vriendschap sluit met een Japanse toneelregisseur. Het gaat om twee vrouwen, van wie er een terminaal ziek is.
All of a Sudden bevat ook scènes waarin de destructieve kracht van kapitalisme en marktwerking wordt verklaard, middels verduidelijkende tekeningen op een flip-over. Het voelt nooit eenduidig didactisch, in een film die gaandeweg meer en meer ontroert. De hoofdrolspelers worden nu al getipt voor een dubbele bekroning in de categorie ‘beste actrice’: Virginie Efira, bekend van haar rol in Paul Verhoevens Benedetta, en de Japanse actrice Tao Okamoto.
Ook de kortste film in de competitie gooit hoge ogen: Fatherland (82 minuten), van de Poolse filmmaker Paweł Pawlikowski. Het betreft een in fraai monochroom gefilmde roadmovie door het naoorlogse Duitsland, waarin schrijver Thomas Mann (Hanns Zischler) voor het eerst terugkeert naar zijn kapotte geboorteland, in 1949. Met de Duitse steractrice Sandra Hüller in de rol van Manns dochter Erika, die haar vader vergezelt tijdens de reis. De Nobelprijswinnaar sloeg op de vlucht voor de nazi’s en leefde tijdens de oorlogsjaren in ballingschap. Onderweg tekenen de contouren van de Koude Oorlog zich al af: zowel Oost als West hoopt de grote Duitse schrijver in te lijven.
De naoorlogse patstelling en ontwrichtende kracht van de wereldmachten vormden al vaker de achtergrond in het werk van Pawlikowski, in zijn films Ida en Cold War, samen goed voor vijf Oscarnominaties (waarvan eentje bekroond). Fatherland zit ‘vol waarschuwingen’ voor de huidige tijd, zo werpt iemand op tijdens de persconferentie voor de film in het festivalpaleis. Pawlikowski erkent dit, maar wenst niet in te gaan op de vraag van een Oekraïense journalist of ‘we’ ons inmiddels in ‘1936, 1943 of 1949?’ bevinden.
‘Dat is volgens mij niet de juiste vraag’, zegt de regisseur. ‘Niets is ooit hetzelfde. Nu hebben we te maken met nieuwe technologieën, een digitaal universum, de Brave New World die we zijn binnengegaan – een onzalige mix zonder enig precedent. Je vraagt me in wélke tijd we ons nu bevinden? Ik heb geen idee.Dat is precies waarom ik films maak die in het verleden spelen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant