In Nederland staan we discriminatie door een apotheker blijkbaar toe als het vanuit een geloofsovertuiging komt. Twintig jaar geleden was dit nog ondenkbaar.
Ik dacht een tijdje dat ik een te boze feminist werd. Inmiddels weet ik dat we in Nederland juist niet boos genoeg zijn. Een apotheker in Nieuwegein levert geen morning-afterpil meer. Geen spiraaltje. Geen abortusmedicatie. En geen hormonen aan trans personen. Niet omdat hij ze niet heeft, maar omdat ze tegen zijn geloof zouden ingaan – verpakt als principieel standpunt op zijn eigen website.
Dat Florus Krijgsman, apotheker bij Apotheek Vreeswijk in Nieuwegein, zijn nieuwe beleid op zijn website publiceert, zou alarmerend moeten zijn. Krijgsman framet zijn medicatieweigering als een gewetensbezwaar onderbouwt met afspraken van
apothekersbrancheorganisatie KNMP. De figuur in de KNMP-richtlijn die hij claimt te volgen noemt echter alleen euthanasie als enig expliciet voorbeeld. Krijgsman rekt de richtlijn op tot anticonceptie en transzorg. Kennelijk valt een spiraaltje voor hem onder ethisch onverantwoord: vrouwen moeten immers eindeloos baren.
Over de auteur
Dionne Maria Hallegraeff is feministisch schrijver, communicatieprofessional en actief bij Dolle Mina Amsterdam. Ze schreef eerder Het Minafest.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Al in 2020 legde hij in het Reformatorisch Dagblad uit dat hij koperspiraaltjes en morning-afterpillen niet aflevert. In datzelfde artikel staat een nog veelzeggender detail: dat hij ook ‘aanloopt’ tegen situaties als ‘een antibioticumrecept voor een vrouw die een abortuskliniek heeft bezocht’. Een antibioticum. Krijgsman beoordeelt zijn patiënten niet op hun zorgvraag, maar op zijn mening over hun gynaecologische geschiedenis. In datzelfde jaar portretteerde het Pharmaceutisch Weekblad hem nog als pionier van ‘Positieve Gezondheid’ – welzijn op recept, oog voor de patiënt. Welke patiënten precies, kwam er niet in voor.
Een KNMP-jurist bevestigde al in 2005 in het Nederlands Dagblad dat apothekers niet verplicht zijn bepaalde middelen te leveren en zich mogen beroepen op hun geloofsovertuiging. Juridisch is zijn handelen niet sluitend te bestrijden. Maar het beroep op ‘afspraken in het werkveld’ is een retorische truc: het doet lijken alsof er een professioneel kader is dat dit reguleert, terwijl het in werkelijkheid een individuele weigering is die Krijgsman zelf op zijn website tot regel verheft.
Datzelfde artikel in het Nederlands Dagblad, een krant met christelijke signatuur, schetst een heel ander beeld. Geloofsovertuiging stond daar expliciet niet boven de de eigen regie van mensen. Eén apotheker betwijfelde zelfs hardop of de KNMP gewetensbezwaren tegen de morning-afterpil zou accepteren. Twintig jaar geleden, voordat Nederland door de rugwind van internationale transhaat en het terugdraaien van vrouwen- en lhbti-rechten werd geraakt, vonden christelijke apothekers het te ver gaan om geloofsbezwaren in te zetten tegen anticonceptie. Nu zet een collega-apotheker diezelfde middelen op een uitsluitingslijst op zijn homepage, mét hormonen erbij.
Krijgsman overtreedt geen vage morele norm. Hij overtreedt de eigen regels van zijn beroepsvereniging. In de WGBO-handleiding van de KNMP staat zwart op wit dat een apotheker een patiënt ‘niet simpel de deur mag wijzen’, en dat die een actieve zorgplicht heeft om door te verwijzen. Zelfs een patiënt die structureel weigert te betalen, moet noodzakelijke zorg blijven krijgen. Maar volgens Krijgsman is zíjn geloofsovertuiging genoeg om een tienermeisje met een gescheurd condoom of een trans persoon halverwege transitiemedicatie te weigeren.
Dat dit nu gebeurt, is een direct gevolg van het huidige politieke en inmiddels ook culturele klimaat in Nederland. Begin deze maand werd in IJsselstein het gemeentehuis vernield: stenen door de ruiten, een omgekeerde Nederlandse vlag bij de ingang, stickers met ‘corrupt’ geplakt, en op de grond een hakenkruis in gele verf. Aanleiding: het besluit om voor een halfjaar honderd tot honderdvijftig asielzoekers op te vangen. Burgemeester Ester Weststeijn sprak van ‘gajes’.
Geen woord over fascisme, geen woord over de politieke betekenis van wat daar gebeurde. ‘Gajes’, alsof fascisme een verboden woord is. Alsof, als we maar zwijgen, de haat tegen iedereen die geen Hollandse witte man is vanzelf verdwijnt.
IJsselstein en Nieuwegein zijn twee uitingen van dezelfde beweging: de één netter aangekleed dan de ander. Krijgsman zet geen hakenkruis op de stoep. Hij bouwt een professionele homepage met een keurige zin onder het kopje ‘principiële standpunten’. Het klinkt bijna eervol als je het zo leest. Maar het mechanisme is duidelijk: bepaalde mensen horen er niet bij, en de samenleving accepteert het zolang zij niet schreeuwt.
Als we nu niet opstaan tegen dit soort discriminatie, staat het fascisme binnenkort ook bij jou voor de deur: niet met een voet ertussen, maar met een stormram.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant