Afrika kampt met een uitbraak van een zeldzame en hardnekkige variant van ebola. In de Democratische Republiek Congo en aangrenzende landen zijn mogelijk al 87 mensen overleden en 336 anderen besmet met de zeldzame Bundibugyo-variant.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
De werkelijke omvang van de uitbraak kan veel groter zijn, waarschuwen artsen. Het centrum van de uitbraak is de Noord-Congolese provincie Ituri, maar er zijn al ziektegevallen gemeld in de hoofdstad Kinshasa en zelfs in de hoofdstad Kampala van buurland Oeganda. Omdat de ziekte nu al weken ongecontroleerd heeft huisgehouden, heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) een ‘wereldwijde noodsituatie’ uitgeroepen om de kans op verdere verspreiding te verkleinen.
De ‘noodsituatie’ betekent volgens WHO-secretaris-generaal Tedros Adhanom Ghebreyesus niet dat er sprake is van een pandemie. Het virus heeft landsgrenzen overgestoken en daarom is een gecoördineerde internationale aanpak nodig, en landen moeten alert zijn op gevallen van besmetting. De WHO weet niet waar de uitbraak exact is begonnen en omdat de ziekte zich nu al zo lang ongecontroleerd heeft verspreid, is dat steeds moeilijker na te gaan.
Het enige wat bekend is, is dat de uitbraak in april al is begonnen: toen overleed een 59-jarige man met ebola-verschijnselen in een ziekenhuis in Ituri. Voordat vervolgens bekend is gemaakt dat het mogelijk om ebola ging, zouden in Congo al zeker vijftig doden zijn gevallen.
Bovendien bleef lang onbekend om welke variant van de ziekte het ging. Die onwetendheid zou leiden tot nog meer vertraging: de WHO stuurde op 5 mei een team naar de Congolese provincie Ituri, waar de uitbraak waarschijnlijk is begonnen.
Het team testte bloedmonsters, maar de tests konden alleen de Zaïre-variant ontdekken. Alle tests van het team kwamen daarom ‘negatief’ terug. Pas een week later is in een laboratorium vastgesteld dat het om de zeldzame Bundibugyo-variant gaat, waartegen geen vaccin bestaat.
De ziekte had zich toen al verspreid over drie steden in Ituri: de provinciehoofdstad Bunia en de goudmijnsteden Mongwalu en Rwampara. Op 14 mei overleed een patiënt in Kinshasa, wat betekende dat de uitbraak ook de 1.000 kilometer verderop gelegen Congolese hoofdstad had bereikt. Afgelopen donderdag stierf een man in de hoofdstad van het naburige Oeganda aan ebola. Dat het virus dichtbevolkte steden heeft bereikt, maakt detectie van mensen die met het virus in contact zijn geweest extra moeilijk.
Vanuit Ituri is de ziekte ook naar de naburige provincie Noord-Kivu verspreid, waar zich meerdere verdachte sterfgevallen hebben voorgedaan. Ituri grenst aan Zuid-Soedan en aan Oeganda en tussen de drie landen is veel ongecontroleerd grensverkeer.
Omdat veel mensen gebruikmaken van onofficiële medische hulp wordt ook niet elke zieke geregistreerd, wat een bijkomend probleem is om de uitbraak onder controle te krijgen. ‘We kennen de omvang van de uitbraak niet’, zegt dokter Jean Kaseya, secretaris-generaal van het CDC Afrika. Daarom wordt gevreesd dat de huidige uitbraak veel groter is dan op dit moment bekend is.
De uitbraak in Ituri is de zeventiende ebola-uitbraak in Congo in vijftig jaar tijd. Zeker 15.000 mensen zijn daarbij al omgekomen. Hoewel nu gesproken wordt van 87 doden is nog maar van 8 overledenen bevestigd dat zij besmet waren met het Bundibugyo-virus.
De zorgen bij de WHO zijn echter groot genoeg om de internationale noodsituatie uit te roepen voor de Democratische Republiek Congo en omliggende landen. Ghebreyesus benadrukt dat de situatie niet voldoet aan de criteria van een pandemie, zoals dat bij covid het geval was. Landen hoeven daarom hun grenzen niet te sluiten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant