is columnist van de Volkskrant en werkt als adviseur voor overheden en maatschappelijke organisaties.
Ervaren meer mensen dit? Ik heb me nog nooit zo Europees gevoeld. Politiek, cultureel en zelfs in het landschap. Of ik nu voor werk met de auto over de Afsluitdijk naar het terpdorp Exmorra rijd (vijfhonderd inwoners) of met de trein voor mijn plezier door de Noord-Franse vlakten naar Parijs (twee miljoen inwoners), ik kijk anders uit het raam dan voorheen. Met het besef: dit is het, hier moet het gebeuren. Op dit continent, dat heeft bewezen tot het mooiste in staat te zijn en tot het wreedste. Want een ander hebben we niet.
Europa heeft een van bloed doordrenkte bodem. En zal voor mij altijd het decor blijven waartegen het Grote Verraad heeft plaatsgevonden. Maar blijkbaar werkt het zo dat je gaat waarderen wat je hebt als de plannen B en C elders in de wereld door potentaten worden weggestreept.
Bevreemdend vind ik ineens hoeveel van wat ik een leven lang heb geconsumeerd Amerikaans is. Muziek Amerikaans. Film Amerikaans. Series Amerikaans. Ik krijg er weerzin tegen en betrap mezelf op gedachten als: wat lekker dat de dingen in Europa zo oud zijn.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De eerste beslissing van de nieuwe Hongaarse Kamervoorzitter, na de winst van Péter Magyars Tisza op de partij van Viktor Orbán, was om de vlag van de EU weer aan de gevel van het parlementsgebouw te laten wapperen. En meer dan ik ooit had kunnen vermoeden vond ik dat een kippenvelmoment. De vrijheid ligt niet aan de andere kant van de oceaan, maar hier om de hoek.
After 12 years, the EU flag is back on Hungary’s Parliament building — the new Speaker’s very first decision.A happy Schuman Day indeed.
[image or embed]
Zal Europa zich oprichten? Gaan wij het redden? Tussen alle onheilstijdingen zijn er berichten bij elkaar te sprokkelen waardoor je kunt denken dat we op zijn minst kans maken. En het wordt nogal weggedrukt door ander nieuws, maar Nederland vervult daarin, onder dit kabinet, weer vaak een hoofdrol.
Nooit gedacht dat mijn hart een sprongetje zou maken bij het woord kapitaalmarktunie, maar het is gebeurd. Tijdens het lezen van een hoopgevend interview met minister van Financiën Eelco Heinen (VVD) in het FD, over de kopgroep van zes landen – Nederland, Frankrijk, Duitsland, Italië, Polen en Spanje – die ijveren voor één grote Europese unie met één toezichthouder. Om aantrekkelijker te worden voor beleggers en investeerders. Temeer bemoedigend omdat Heinen hierin ook ‘het toegangskaartje’ voor het Verenigd Koninkrijk ziet om uiteindelijk weer deel uit te maken van Europa.
Heinen wil niet met zuinige landen ‘in een hoekje blijven zitten mopperen’ op landen met een te ruim begrotingsbeleid, maar beseft dat de Europese economie moet groeien om een grotere rol op het wereldtoneel te nemen ‘nu het leiderschap van de Verenigde Staten niet meer zo vanzelfsprekend is, en de Amerikanen het ook niet meer lijken na te streven’. Hij toont historisch besef: ‘Wij zijn de laatste generatie die dit kunnen fixen.’
Europa kan het allemaal niet alleen. En de minister sluit zich aan bij de doctrine zoals die eerder door de Canadese premier Mark Carney en de Finse president Alexander Stubb is ontvouwd: in een multipolaire wereld moeten de ‘middle powers’ samenwerken.
Carney verscheen juist begin deze maand als eerste niet-Europeaan op de halfjaarlijkse vergadering van de Europese Politieke Gemeenschap. Deze gemeenschap, vier jaar geleden opgericht in reactie op de verdere Russische invasie in Oekraïne, is op zichzelf al veelbetekenend, omdat hierin álle Europese leiders samenkomen, EU-leden en niet-EU-leden. De vergaderlocaties worden hoogst symbolisch gekozen. Dit keer in Armenië, als ondersteuning van de moedige beweging die dat land maakt: verder weg van Moskou, dichter tot de EU.
Canada werd verwelkomd omdat het met Europa, zoals voorzitter van de Europese Raad António Costa zei, ‘aan de frontlinie staat om de internationale op regels gebaseerde ordening te verdedigen’.
Niet lang voor dát historische moment vond de eerste klimaattop ooit plaats die volledig was gewijd aan het afbouwen van het gebruik van olie, kolen en gas. De top eindigde in een sfeer van bijna uitgelaten optimisme. Uitnodigende landen: Colombia en Nederland.
Nog iets vroeger in het jaar sloot Nederland zich aan – net als België, Denemarken, Duitsland, Griekenland, Polen, het Verenigd Koninkrijk en Zweden – bij een samenwerking met kernmacht Frankrijk om Europa te verdedigen, nu we van de VS niet meer op aan kunnen. En samen met Finland en het Verenigd Koninkrijk heeft Nederland inmiddels het voortouw genomen tot een fonds om samen met andere Navo-bondgenoten defensieaankopen te doen.
Toegegeven, bij elk hoopvol teken kun je óók wijzen op iets dat juist mismoedig maakt. De Britse premier Keir Starmer heeft een voorzichtige koers terug naar de EU ingezet en nu, na een verpletterende nederlaag bij lokale en regionale verkiezingen waarbij de anti-EU-populisten van Reform de grootste werden, wankelt zijn positie. Tegenover de terugkeer naar de democratie in Hongarije kun je de winst van de pro-Russische premier Rumen Radev in Bulgarije plaatsen.
En dat kabinet-Jetten, dat zich nu zo fijn zelfbewust op het internationale toneel beweegt, ontbeert zoals bekend een vanzelfsprekende meerderheid. Het dreigt te leunen op bewegingen die het ergste in Europa naar boven halen. In januari, kort voordat het coalitieakkoord werd gepresenteerd, verwelkomde Rob Jetten de PVV-afsplitsing onder leiding van Gidi Markuszower nog als constructieve fractie waar zaken mee te doen zouden zijn. Inmiddels, geheel rolvast en dus voorspelbaar, ruit Markuszower de boel verder op door – terwijl rellen rond azc’s een kookpunt bereiken – ‘maximaal geweld’ te bepleiten tegen Palestijnse vluchtelingen.
Dan weet je weer dat de strijd niet alleen gaat om de positie van Europa, maar ook om zijn ziel. Verliezen we die, dan kunnen we plan A straks ook wel vergeten.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant