Het filmfestival van Cannes draait weer op volle toeren. Terwijl sterren over de rode loper lopen en journalisten zich van screening naar screening haasten, worden in Zuid-Frankrijk de titels vertoond die het filmjaar zullen kleuren. We bellen met Bor Beekman, filmrecensent van de Volkskrant.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Ha Bor, heb je al vierkante ogen van alle filmvertoningen?
‘Valt mee. Ik word hier vooral heel erg verwend. De projectie is van de allerhoogste kwaliteit. Films worden vertoond in het beste formaat, met het beste geluid.
‘Cannes is het belangrijkste filmfestival ter wereld. Er gaat eigenlijk nooit een jaar voorbij waarin niet een aantal films in wereldpremière gaat waar iedereen het de rest van het jaar over heeft.
‘Frankrijk is een filmland. Film geldt hier echt als kunst. Cannes is tegelijk de grootste filmmarkt die bestaat. Achter de schermen worden films verkocht, deals gesloten en financiering geregeld.
‘Er is een enorm programma, met zo’n 200 films. De bekendste competitie bestaat uit 22 films die meedingen naar de Gouden Palm, maar daarnaast zijn er allerlei nevenprogramma’s voor nieuwe en experimentele makers. Sommige van de beroemdste regisseurs ter wereld zijn daar begonnen.
'Ik zie zeker vier films per dag. Tussendoor interview ik filmmakers en acteurs, en af en toe schrijf ik een artikel voor de krant.’
Welke film sprong er voor jou tot nu toe uit?
‘De film van de Japanse filmmaker Ryusuke Hamaguchi. Hij won eerder een Oscar met Drive My Car, gebaseerd op een verhaal van de beroemde schrijver Haruki Murakami. Nu heeft hij weer een film van drieënhalf uur gemaakt: de Frans-Japanse coproductie All of a Sudden, over de bijzondere vriendschap tussen een Japanse theatermaker met terminale kanker en de Franse directrice van een verzorgingstehuis voor Alzheimerpatiënten.
‘Hamaguchi heeft een heel eigen manier van vertellen. Het heeft iets weg van een roman, maar het is toch ook echt cinema. Hij neemt de tijd. Er zitten lange dialogen in, scènes met flip-overs en stiften waarin ideeën worden uitgelegd.
‘Als zo’n scenario op papier bij het Nederlandse Filmfonds wordt ingeleverd en er staat niet ‘Hamaguchi’ boven, lachen ze je uit. Dan zeggen ze: hier gaat niemand naar kijken. Maar het is een knappe, ontroerende film geworden. Dat hoort ook bij Cannes: dat je als publiek wordt uitgedaagd.’
Er zijn dit jaar relatief weinig grote Hollywoodpremières. Een gemis?
‘Ja, daar balen ze hier wel van. Als Tom Cruise langskomt met Top Gun of Mission: Impossible, dan leeft meteen de hele stad op. Andere films profiteren daar ook van.
‘De nieuwe sciencefictionfilm van Steven Spielberg, Disclosure Day, hadden ze hier bijvoorbeeld graag vertoond, maar studio’s hebben hun eigen releaseplannen. Studio’s zijn ook een beetje huiverig voor Cannes. Het is geen publieksfestival. De zaal zit vol pers en cinefielen, het neusje van de zalm, en die kunnen keihard zijn. Als een film tegenvalt, wordt een peperdure blockbuster van 200 of 300 miljoen dollar hier neergesabeld nog voordat het grote publiek hem heeft gezien.
‘Cannes is voor studio’s bovendien een dure grap. Sterren moeten worden ingevlogen, verblijven in luxe hotels en nemen soms hun privékok mee. ’
John Travolta kreeg onverwacht een ere-Gouden Palm voor zijn oeuvre. Was je daarbij?
‘Ja, ik zat in de zaal. Travolta kwam naar voren met een grote witte alpinopet op. Zijn familie zat in de zaal. Het publiek ging helemaal uit zijn dak: de Fransen weten hoe ze mensen in het zonnetje moeten zetten. Festivaldirecteur Thierry Frémaux noemde Travolta een van de grootste artiesten van de twintigste en 21ste eeuw.
‘Travolta wist het volgens mij echt niet. Het is een acteur, dus je weet het nooit helemaal zeker, maar hij oogde oprecht verbaasd.’
Hij kreeg de prijs tijdens de première van zijn regiedebuut Propeller One-Way Night Coach. Hoe was die film?
‘Heel wonderlijk. Een soort nostalgische ode aan het vliegen. Een film waarin we John Travolta als klein kind zien, op stap met zijn alcoholische moeder, die voortdurend mannen aan de haak probeert te slaan. Ze maken voor het eerst een binnenlandse vlucht door Amerika, in de jaren vijftig.
‘Travolta is naast acteur ook piloot. Hij is helemaal gek van vliegen. En dit gaat over vliegen zoals het niet meer bestaat: iedereen rookt, iedereen drinkt. Het woord vliegschaamte komt er niet in voor.
‘Hij heeft het scenario geschreven, geregisseerd, geproduceerd én gefinancierd. Dat zie je ook wel terug. Het acteerwerk van sommige kinderen is echt beroerd. Soms is het zo amateuristisch dat het haast aandoenlijk wordt. Het neigt naar hobbyisme.’
Travolta beleefde in Cannes ooit zijn comeback met Pulp Fiction. Heeft dit festival nog steeds die grandeur van vroeger?
‘Ja. Hier kan een carrière worden gemaakt of gebroken. Ik zag hier jaren geleden Matthias Schoenaerts tijdens een persconferentie binnenkomen. Je voelde gewoon: die is vanaf nu een ster. Dat had ook te maken met hoe hij daar zat. Hij spreekt vloeiend Frans, Nederlands en Engels, en is natuurlijk een grandioze acteur. Maar het kan ook de andere kant op werken. Er zijn hier ook films totaal de grond ingeboord.
‘Tegenwoordig wordt er heel serieus gekeken naar hoe lang de staande ovatie duurt. Amerikaanse vakbladen gaan dan tellen: zeven minuten, twintig minuten. Kennelijk moet dat iets zeggen over de kwaliteit van de film.’
Welke inzending maakt volgens jou de meeste kans op de Gouden Palm?
‘Ik zet mijn geld in op de nieuwe film van Andrey Zvyagintsev. Toch wel de belangrijkste Russische filmmaker van deze eeuw.
‘Hij heeft veertig dagen met covid in coma gelegen en was bijna dood. Toen hij herstelde, viel Rusland Oekraïne binnen. Nu heeft hij een film gemaakt die zich afspeelt tijdens die eerste periode van de oorlog. Iedereen rekent op een meesterwerk.
‘Zijn eerdere film Leviathan, waarmee hij internationaal doorbrak, was ongelofelijk. Die gaat over een drankzuchtige Russische burgemeester die in conflict raakt met een automonteur in een provinciestad. Ik heb dronkenschap nog nooit zo overtuigend gespeeld zien worden als in die film.
‘De toenmalige Russische minister van Cultuur, een ultranationalistische Poetin-getrouwe, was destijds in Cannes aanwezig maar weigerde vanwege die film over de rode loper te lopen.’
Verwacht je in Cannes, net als rond het Eurovisie Songfestival, ook protesten of politieke onrust?
‘Het is nu politiek gezien nog rustig. Dat komt ook doordat er geen Israëlische films te zien zijn. Of dat een bewuste keuze is geweest, is niet duidelijk uitgesproken.
‘Maar politiek is er altijd. Dat geldt voor Russische filmmakers, Chinese filmmakers, Iraanse filmmakers. Soms moeten films in eigen land eerst langs censuur of een overheidsinstantie. Dan komen ze hier, en als Amerikaanse collega’s vervolgens schrijven: dit is de meest kritische film ooit over de Chinese samenleving, dan wordt de partij in China wakker.
‘Dan kun je alsnog op je vingers worden getikt of mag een film in eigen land niet meer worden uitgebracht.’
Wat is dit jaar de Nederlandse inbreng in Cannes?
‘Die is nihil: geen Nederlandse films, geen Nederlandse filmmakers. Dat is jammer, maar de lat ligt hier ook hoog. In de competitie zit Nederland hoogst zelden.
‘De Belgen doen het beter. Die zijn eigenlijk ieder jaar wel vertegenwoordigd. Dit jaar zit Lukas Dhont met zijn derde film in de competitie, een drama over de Eerste Wereldoorlog. Dat is dan weer wel een Nederlandse coproductie, dus er zit een klein beetje Nederlands aandeel in.
‘Nederland heeft een enorm dicht netwerk aan filmhuizen. De Belgen zeggen hier weleens: wij zijn goed in films maken en jullie zijn goed in films kijken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant