Donald Trump heeft de Amerikaanse wapenverkoop aan Taiwan ‘een heel goed onderhandelingsmiddel’ genoemd in de relatie met China. De uitspraken komen vlak na zijn top met Xi Jinping in Beijing. Ze kunnen zowel een grote klap toebrengen aan het Taiwanese zelfvertrouwen als Beijing in de kaart spelen.
is correspondent China voor de Volkskrant. Ze woont in Beijing.
Volgens analist William Yang van de International Crisis Group wordt zo ‘Taiwans nachtmerriescenario’ bewaarheid: de eilanddemocratie is het onderwerp geworden van Amerikaans-Chinese onderhandelingen waar het zelf geen invloed op heeft. De Amerikaanse president deed de uitspraken in een interview met tv-zender Fox News dat na zijn vertrek uit Beijing op vrijdagavond werd uitgezonden.
De Chinese leider Xi Jinping waarschuwde Trump tijdens de top dat een verkeerde benadering van de ‘Taiwankwestie’ tot ‘een conflict’ met China zou leiden. Beijing, dat Taiwan als eigen grondgebied beschouwt, dringt er onder meer op aan dat de VS de wapenverkoop aan Taiwan terugschroeven. Nadat Xi in februari Trump waarschuwde de wapenlevering met ‘extreme voorzichtigheid’ te betrachten, stelde Trump al de definitieve goedkeuring uit voor een Taiwanese miljardenbestelling.
Of de wapendeal doorgaat, ‘hangt van China af’, zei Trump tegen Fox News. ‘Eerlijk gezegd is het voor ons een heel goed onderhandelingsmiddel.’ Trump sprak in het interview over een order van 12 miljard dollar, maar de bestelling bedraagt feitelijk ongeveer 14 miljard dollar (zo’n 12 miljard euro). De Taiwanese vice-minister van Buitenlandse Zaken Chen Ming-chi zei zaterdag dat Amerikaanse wapenlevering aan Taiwan ‘al jarenlang een hoeksteen van de regionale vrede en stabiliteit’ vormt.
Trumps opmerkingen zullen in Taiwan de vrees voeden dat niet alleen deze wapendeal, maar ook toekomstige Amerikaanse leveringen op losse schroeven staan. De VS zijn verreweg de belangrijkste wapenleverancier van Taiwan. Nog vlak voor de top keurde het Taiwanese parlement een extra defensiepakket van 34 miljard euro goed, geheel bestemd voor de koop van Amerikaanse wapens. Daar viel ook deze bevroren bestelling onder.
De VS zijn wettelijk verplicht om Taiwan in staat te stellen zichzelf te verdedigen door het wapens te verkopen. Maar over de hoeveelheid wapens is niets vastgelegd. Veel Taiwanezen zullen ook twijfelen aan Trumps bereidheid zich aan eerdere toezeggingen te houden. Bij de top brak hij namelijk openlijk met een van de zogeheten Zes Garanties uit 1982, waarin Washington beloofde niet met Beijing te overleggen over wapenverkoop aan Taiwan.
‘Ik denk dat de jaren tachtig wel erg lang geleden zijn’, zei Trump tijdens de terugvlucht uit Beijing. ‘Wat moet ik dan doen? Zeggen: ik wil daar niet met u over praten? Omdat er in 1982 een overeenkomst is ondertekend? Nee, we hebben het over wapenverkopen gehad.’
Trump stelde bij Fox News ook dat Taiwanese chipfabrikanten zoals TSMC, die ongeveer 90 procent van ’s werelds geavanceerde chips produceren, ‘als ze slim zijn’ hun fabrieken naar de VS verplaatsen. ‘Dat zal hun problemen oplossen’, aldus Trump. ‘Het is een gespannen situatie.’
Veel Taiwanezen zien hun dominante chipindustrie, die een onmisbaar onderdeel vormt van de wereldeconomie, juist als een ‘siliconenschild’ dat hen tegen een Chinese invasie moet beschermen. De gedachte is dat landen als de VS niet willen riskeren dat de cruciale chipsector wordt vernietigd of in Chinese handen valt.
Trump zei ook dat er in Taiwan ‘iemand is die onafhankelijk wil worden’, vermoedelijk doelend op president Lai Ching-te van de Democratische Progressieve Partij (DPP). Dat suggereert dat Trump denkt dat de Taiwanese regering uit is op formele onafhankelijkheid, waarmee hij het Chinese narratief overneemt.
Volgens Yang is dat ‘beschadigend en extreem zorgwekkend’. Ook de China-kritische DPP benadrukt al jaren geen formele onafhankelijkheid na te streven, omdat Taiwan feitelijk al onafhankelijk is, met een eigen democratisch bestuur, leger en munteenheid. De Taiwanese regering verklaarde zaterdag in reactie op Trump dat de president ‘zich blijft inzetten voor het behoud van de status quo’.
Ten slotte zei Trump ook: ‘Ik zit er niet op te wachten dat iemand onafhankelijk wordt, en wij vervolgens 9.500 mijl moeten reizen om een oorlog uit te vechten. Dat wil ik niet.’ Met die woorden leek hij een andere langgekoesterde wens van Beijing in te lossen: dat Washington zich expliciet uitspreekt tegen de formele Taiwanese onafhankelijkheid. Tot nu toe zeggen de VS alleen die niet te steunen.
Door Trumps woorden kan de politieke balans in het democratische Taiwan verschuiven, meent Yang. Als Taiwanezen het vertrouwen verliezen dat ze op Amerikaanse steun kunnen rekenen bij een Chinese aanval, en zelfs niet meer op de levering van Amerikaanse wapens, dan zullen meer stemmen opgaan voor onderhandelingen met Beijing over de voorwaarden van een eenwording met China.
Zo geeft Trump Xi een enorm cadeau. Beijing heeft nooit uitgesloten dat het militair geweld zal gebruiken om Taiwan in te lijven, maar het liefst ziet het dat Taiwan zich vrijwillig neerlegt bij wat Beijing steevast de ‘onvermijdelijke hereniging’ noemt. Het ondergraven van het Taiwanese zelfvertrouwen speelt daarbij een belangrijke rol.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant