Voor het eerst in jaren is er een bibliotheek geopend in Gaza. Tussen de puinhopen van het Israëlische geweld, moet de oprichting van de Phoenix Library ‘een daad van bevrijding’ zijn.
De Phoenix Library is de eerste bibliotheek in Gaza die zijn deuren opent na de Hamas-aanval op 7 oktober 2023. Het project is gestart door de Palestijnse apotheker en schrijver Mohamed Hamad (29) en schrijver Ibrahim Massri (29). Tijdens hun ontheemding hebben de mannen boeken verzameld tussen de brokstukken van verwoeste bibliotheken, moskeeën en scholen.
‘Ik ben door het puin geklommen en heb de boeken één voor één gered, alsof het levende zielen zijn’, schrijft oprichter Massri over de zoektocht. Wat begon met een kleine rondreizend collectie van 70 boeken, is nu uitgegroeid tot een volwaardige bibliotheek met een collectie van meer dan 10.000 exemplaren. Afgelopen maand zijn de deuren officieel geopend in de wijk al-Rimal.
De laatste jaren zijn in Gaza 87 bibliotheken en archieven bijna of compleet verwoest. De drie grootste universiteiten van Gaza Stad zijn vernield, evenals 90 procent van de schoolgebouwen. Onderwijs is hiermee vrijwel onmogelijk gemaakt, volgens onafhankelijke onderzoekscommissies. VN-experts spreken van ‘scholasticide’: de systematische uitroeiing van het onderwijs.
Door de bijna totale vernietiging van kenniscentra in Gaza zien de oprichters de rol van de bibliotheek als meer dan enkel een opslagplaats voor boeken. ‘De Phoenix Library is niet alleen een project om boeken te verzamelen, maar een cultureel toevluchtsoord. De bibliotheek is geboren om te bewijzen dat lezen en kennis uitingen van veerkracht en levenskracht zijn,’ schrijft Hamad in reactie op vragen van de Volkskrant.
Volgens de oprichter rust er in de bibliotheek een groot gevoel van vrede en kalmte, die er lange tijd niet meer is geweest in Gaza. ‘Een bezoeker vertelde mij iets wat nog steeds door mijn hoofd spookt: ‘Ik ben op de mooiste plek van de wereld.’’ Er komen nog maar twintig mensen per dag, maar Hamad probeert dat aantal te vergroten met berichten op sociale media en via influencers binnen Gaza.
Voor de totstandkoming van de bibliotheek hebben de bibliothecarissen geld opgehaald via een crowdfundingplatform. Via deze weg hebben ze tot op heden 120 duizend dollar ontvangen.
De bibliotheek is gebouwd in een gerenoveerde grote ruimte, die nu is gevuld met hoge houten kasten waarin de boeken netjes in rijen staan. De speciale exemplaren staan in een vitrine. Er zijn veel leestafels, in de hoeken staan comfortabele stoelen, en de grond is bekleed met tapijt. Kunst siert de muren.
Een bericht gedeeld door Omar Hamad 𓂆 (@omar.hamad7)
Dat het uiteindelijk gelukt is om in slechte omstandigheden de bibliotheek op te richten, is voor Hamad zelf nog moeilijk te geloven. ‘Het voelt alsof ik een klein heiligdom van geestelijk gezondheid heb gecreëerd’, schrijft hij. Ondanks de barre omstandigheden, was het harde werk het waard: ‘Als ik boeken zie staan, komt er een vreemde prachtige rust over me heen, en dat terwijl buitenwereld in puin ligt. Elke keer als ik iemand zie lezen, voel ik dat mijn doel is bereikt.’
De collectie in de bibliotheek loopt uiteen van korte verhalen tot dikke pillen over de economie en de Arabische cultuur. Er is ook een speciale afdeling over het jodendom, Palestijnse geschiedenis en zionisme. Vooral die laatste categorie was moeilijk te verkrijgen, aangezien boeken over het zionisme verboden zijn in Gaza. Die print de bibliotheek daarom zelf.
De focus op Palestijnse kennis en geschiedschrijving is voor de oprichters van groot belang. ‘Dit is een daad van bevrijding’, schrijft Hamad op Instagram. ‘We moeten lezen zodat we geen machines worden die gevormd zijn in Israëlische handen.’
Hoewel de bibliotheek zo goed als af is, zijn Hamad en Massri nog niet klaar. Twee ruimtes in het gebouw staan nog leeg. Als het budget het toelaat, hopen ze een van de leegstaande kamers om te toveren tot leslokaal voor kinderen. De andere ruimte moet een podcaststudio worden.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant