Toen in 1863 een spoorlijn werd aangelegd veranderde het schilderachtige Nunspeet in een echte Veluwse kunstenaarskolonie. Ook nu nog is het dorp een bezoek en een ommetje meer dan waard.
is reisjournalist voor de Volkskrant.
Toen in 1863 een spoorlijn werd aangelegd veranderde het schilderachtige Nunspeet in een echte Veluwse kunstenaarskolonie. Ook nu nog is het dorp een bezoek en een ommetje meer dan waard.
is reisjournalist voor de Volkskrant.
Waar Nunspeet
Wat Kunst
Hoe Wandelen
Afstand 7 kilometer
Duur Halve dag
Het dorp Nunspeet aan de rand van de Veluwe was eerder ook al schilderachtig, maar trok kunstenaars van heinde en verre vanaf 1863, toen het door de opening van de Centraalspoorweg makkelijk bereikbaar werd. In galerie Kunsthalte in het monumentale perronhuisje exposeren de leden van de Kunstkring Nunspeet.
• Stationsplein 12, vrijdag-zaterdag 11.00-16.00 uur, kunstkringnunspeet.nl
Van de vele kunstenaars die hier woonden en werkten, was Jaap Hiddink (1910-2000) de enige geboren en getogen Nunspeter. De Veluwe inspireerde hem tot een flink oeuvre van impressionistische landschappen, dieren, mensen en dorpen. Het hertenpark waar hij vanuit zijn woning en atelier op uitkeek, is naar hem vernoemd.
• Spoorlaan 53
Hij werd geboren in Molenaarsgraaf, maar werkte door het hele land, totdat hij zich in 1903 vestigde in Nunspeet. Hier bleef Jan van Vuuren (1871-1941) tot zijn dood. Hij woonde op verschillende adressen, waaronder op de Enkweg. Zijn graf is vlakbij te vinden op de Oude Begraafplaats Eperweg.
• Enkweg 70
‘De vader van het gestileerd realisme’ wordt Chris ten Bruggen Kate (1920-2003) genoemd, vanwege de kleurige magisch-realistische landschappen die hij schilderde. Als tiener kwam hij naar Nunspeet en ook hij bleef tot zijn dood. Hij woonde in het charmante huis ’t Witte Hert.
• Veldweg 26
Tot de verdwenen plekken uit de geschiedenis van kunstenaarskolonie Nunspeet behoort kunstzaal Arti, waar Veluwse kunstenaars als Jan van Vuuren, Edzard Koning en Maurits Lapidoth exposeerden. Twee jaar na de feestelijke opening in 1908 werd de villa verbouwd tot pension Belvedère. Op deze plek staat nu een woonhuis met die naam.
• F.A. Molijnlaan 76
In kunstenaarskolonie Nunspeet is weinig openbare kunst te vinden. Behalve een bedenkelijk coronamonument en een verwaarloosde muziekkoepel staat in het Oranjepark ook een schattig bronzen beeldje van een vissend jongetje bij een bordje ‘Verboden te vissen’. In Villa De Eikenhof ernaast woonde en werkte begin vorige eeuw Stans Balwé en aansluitend Kees Koppenol.
• Doctor Schutlaan 19
De Enkhuizer schilder van Zuiderzeetaferelen, portretten en stillevens Jos Lussenburg (1889-1975) verhuisde in 1920 met zijn gezin naar Nunspeet. Zijn boerderij doopte hij zijn Thuishaven, het bakstenen huisje erachter (te zien vanaf de Kastanjelaan) diende als atelier. Hij was mede-oprichter van de Vrije Academie Nunspeet.
• Bosweg 9
Ook nu wonen en werken er nog kunstenaars in Nunspeet en de omringende Veluwedorpen. Elke tweede zaterdag van de maand stellen zij hun ateliers open voor bezoekers. De volgende editie is op zaterdag 13 juni; zie openatelierbinnenkijken.nl. Op 13 juni is ook de jaarlijkse Kunstmarkt in Nunspeet, van 10.00 tot 16.00 uur op de Markt. Op diezelfde datum verschijnt deel 2 van dit Ommetje, met een fietsroute vanuit Nunspeet door het ‘buitenatelier’, naar de schildersdorpen Hulshorst, Elspeet en Vierhouten.
‘Een leutige schildersbent, die niet kletsten of ruziemaakten, maar werkten met de brave bevolking.’ Zo omschreef Jan Kleintjes (1872-1955) de clientèle van pension De Valk. Kunstenaars die zich geen eigen villa of boerderij konden permitteren, boekten hier een kamer. Op deze plek staat nu een treurig winkelpand.
• Eperweg 5
Ook de eeuwenoude uitspanning De Roskam was geliefd bij de kunstenaars van weleer – en deze herberg bestaat nog wél. Het beschikt over tien hotelkamers plus een populair restaurant. Het balkon kijkt uit op de Hervormde Dorpskerk, die vereeuwigd werd door Ben Viegers, Jan van Vuuren en vele anderen.
• Dorpsstraat 5, tweepersoonskamer vanaf € 160 inclusief ontbijt, deroskamnunspeet.nl
Schilderijen van zo’n beetje alle hier genoemde Veluwse kunstenaars zijn te bewonderen in het kleine maar fijne Noord-Veluws Museum. De tijdelijke fototentoonstelling ‘Nunspeet al 140 jaar kunstenaarsdorp’ is te zien tot en met zondag 5 juli.
• Winckelweg 17a, dinsdag-zaterdag 11.00-17.00, zondag 13.00-17.00 uur, € 12,50, Museumkaart geldig, noord-veluws-museum.nl
Behalve schilders vestigden ook kunstenaars in andere disciplines zich in Nunspeet. De aan het Bauhaus opgeleide textielkunstenares Kitty van der Mijll Dekker (1908-2004) ontwierp vloer- en wandkleden en huishoudtextiel – met haar geometrische vormen moderniseerde ze de Nederlandse theedoek. Haar weefatelier bevond zich in deze villa in chaletstijl.
• Stationslaan 34
Op de hellende plek van deze speelplaats stond ooit het witte kubistische atelier van de Amsterdamse schilder en tekenaar Jaap Dooijewaard (1876-1969). Nadat hij in Laren het Singer Museum mede-opgericht had, vestigde hij zich in 1905 in Nunspeet. Later gebruikten Wim de Groot, Jos Lussenburg en Frans Huysmans het atelier.
• Hoek Westerlaan/Berenbosweg
Twee van de bekendste Nunspeetse kunstenaars woonden tegenover elkaar: op de plek van het appartementencomplex De Veluwse Heuvel stond De Veluwsche Boer, het woonhuis van schilder en illustrator Edzard Koning (1869-1954) en aan de overkant stond de Berenbosch, het huis van Arthur Briët (1867-1939), alias de ‘Rembrandt van de Veluwe’.
• Hoek Harderwijkerweg/Berenbosweg en hoek Harderwijkerweg/Potsgildewegje
De Zoom is nu een doodgewone woonwijk van Nunspeet, maar ooit bouwden arme landarbeiders hier hun eenvoudige stenen huisjes. Vanwege de vorm, met lage muren, kleine ramen en een groot dak met een markante schoorsteen, werden deze ‘zoomhuisjes’ ook wel ‘locomotiefhuisjes’ genoemd. En zoals je in het museum zag, waren ze een geliefd motief van de Nunspeetse schilders. Hiervandaan loop je in een kwartier terug naar het station.
• Wagenweg 39
Opmerkingen, aanvullingen, suggesties? reisgids@volkskrant.nl
Heenreis
NS-station Nunspeet is bereikbaar vanuit Utrecht in een uur, vanuit Zwolle in 20 minuten. Reisplanner: ns.nl.
Route
Dit Ommetje is deels gebaseerd op de (uitgebreidere) fietsroute Uit de kunst, voor € 3 te koop bij het museum en de VVV.
Boek
Alle Veluwse schilderijen mee naar huis nemen? Koop online of bij het museum het boek Nunspeet schildersdorp; € 13,95, wbooks.com.
Meer informatie
VVV Nunspeet uit de Kunst, Stationslaan 31b, dinsdag-zaterdag 9.30-17.00 uur, nunspeetuitdekunst.nl.
Dit is een artikel uit Volkskrant Magazine. Wilt u alle verhalen, columns en rubrieken uit het nieuwste nummer lezen? Dat kan hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant